بازسازي يخدان تاريخي كرمان با بتون
يخدان تاريخي زريسف كرمان كه با خشت و گل بنا شده و نشان دهنده معماري كهن كويرنشينان است برخلاف روند عادي مرمت آثار تاريخي با آجر و بتون مرمت شد.
مردم كويرنشين شهر كرمان كه از دير باز با مشكلات اقليمي زندگي در كوير مواجه بودهاند همواره در فكر ابداع روشهايي نو براي زندگي بهتر در كوير خشك كرمان بودهاند و در نهايت، اين انديشهها در معماري منحصر به فرد كرمان تبلور يافته است. ساخت صدها بادگير كهن و دهها يخدان عظيم در شهر كرمان نمايانگر اوج هنر معماران كرماني است.
چه بلايي بر سر يخدانهايكرمان آمده است؟
هماكنون در شهر كرمان چندين يخدان از دوران قاجاريه به جا مانده است كه به عنوان يكي از قطبهاي جذب توريست كرمان محسوب ميشوند اما بعضا با تغيير كاربري به سالن آمفيتئاتر يا زورخانه مبدل شدهاند.
يكي از مهمترين يخدانهاي كرمان كه در مناطق مختلف شهر كرمان ساخته شدهاند يخدان زريسف است كه هماكنون در مجاورت پارك روشندلان در خيابان زريسف كرمان واقع شده است.
نكته قابل تامل در خصوص اين يخدان، مرمت عجيب يخدان است كه طي ماههاي اخير توسط كارشناسان ميراث فرهنگي كرمان انجام شده است. هر چند كه سازه اين بنا از خشت و گل بنا شده، اما طرح مرمت اين بناي تاريخي كرمان به وسيله آجر و بتون صورت گرفته و همين مساله موجب تعجب گردشگران و مردم منطقه شده است. اين در حالي است كه يكي از مهمترين اصول در مرمت آثار تاريخي، حفظ هويت معماري اين آثار است كه به دليل شرايط خاص استان كرمان ساخت اكثر بناهاي تاريخي استان كرمان از جمله يخدانها، ارگ قديم بم، ارگ راين و حتي بازار تاريخي كرمان با استفاده از خشت و گل انجام شده است.
يخدان زريسف در حصار ديوارهاي آهني
مرمت ديوارهاي ضلع شرقي و غربي يخدان زريسف كرمان بدون در نظر گرفتن هويت تاريخي بنا با استفاده از بتون و حتي ميلگرد و آجر صورت گرفته است و جنبه بصري يخدان تاريخي كرمان را تحت تاثير قرار داده است. در واقع مرمت اين اثر تاريخي در حالي با استفاده از مصالح غيربومي و اصيل كرمان انجام شده است كه به دليل كمتوجهي به حفظ و نگهداري اين اثر تاريخي قسمتهايي از ديوارهايهاي مرتفع اين سازه تاريخي نيز به دليل شرايط اقليمي دچار ريزش لايههاي سطحي و ترك خوردگي گسترده شده است.
نكته قابل توجه ديگر كمتوجهي در مرمت تاج ديوارههاي يخدان است به گونهاي كه قسمت تزئيني تاج يخدان كه متشكل از حداقل 11 مثلث است در سازه جديد با استفاده از 7 تا 8 مثلث ساخته شده است.
محسن موحدي، معاون فني ميراث فرهنگي كرمان در اين ارتباط به خبرگزاري مهر گفته است: به دليل ارتفاع زياد ديواره يخدان و همجواري يخدان با منازل مسكوني در پشت يخدان مجبور شديم براي كمعرض نشدن كوچه پشت يخدان و استحكام بيشتر سازه از مصالح نوين استفاده كنيم. البته براي حفظ جنبه بصري يخدان در مرحله آخر مرمت اين بناي تاريخي يك لايه خشت و گل روي قسمتهاي بازسازي شده كشيده خواهد شد.
وي تاكيد كرده است: اگر از مصالح اصيل سازه در مرمت استفاده ميشد در نهايت عرض كوچه پشت يخدان به دليل عريض بودن پايه بنا كم ميشد و مردم براي عبور و مرور با مشكل مواجه ميشدند. هماكنون بسياري از بناهاي تاريخي شهر كرمان نياز به مرمت اساسي دارند كه مي توان به قسمتهاي متعددي از بازار تاريخي كرمان، حمام باغ له له، قلعه دختر و قلعه اردشير اشاره كرد اما از مسوولان توقع ميرود در صورت انجام عمليات مرمت اين آثار، هويت اصيل و تاريخي معماري كرمان در بازسازي و مرمت اين بناها حفظ شود.
