فیلتر از جنس خانواده
دنیای اقتصاد: «جدیدترین و آخرین نرم افزار نظارت والدین بر مصرف اینترنت، با رفع تمامی اشکالات به صورت رایگان در وبگاه دبیرخانه شورایعالی اطلاعرسانی عرضه شد.» این خبری بود که هفته گذشته توسط شورای عالی اطلاعرسانی منتشر شد.
این نرمافزار که از زمان ارائه آن با نظرات و انتقادات گوناگونی همراه بوده قرار است به والدینی که با تکنولوژی آشنایی کافی ندارند، کمک کند تا با این حوزه آشنایی پیدا کنند و از سوءاستفادههای احتمالی فرزندانشان نیز جلوگیری کنند.
كنترل و نظارت به جاي فيلترينگ
فيلترينگ در تمام كشورهاي دنيا به شكلهاي گوناگون انجام ميشود و تنها اختلافات موجود در اين زمينه بر سر مصاديق آن است. حفظ امنيت ملي، فصل مشترك اصول تمام حكومتها در ورود به مساله فيلترينگ است.
در ايالات متحده و اكثر كشورهاي غربي خط قرمزهاي اينترنتي علاوه بر مساله امنيت ملي شامل مسائل نژادپرستانه، پورنوگرافي و سوءاستفاده از كودكان نيز ميشود. در اين كشورها دسترسي به سايتهاي خاص به طور كلي آزاد است؛ ولي كاربران در هنگام ورود به سايتها با پيغامي مواجه ميشوند مبني بر اينكه بازديد از سايت براي افراد زير 18 يا 21 سال ممنوع است. در اين كشورها بخشي از مساله نظارت بر استفاده كودكان از اينترنت بر عهده والدين است.
كشورهايي چون آمريكا و اروپا به نوعي به فيلترينگ نهايي اعتقاد دارند كه در آن خانوادهها و نهادهاي آموزشي و خصوصي، خود در مورد مسدود كردن سايتها تصميم ميگيرند.
به اين ترتيب كه نرمافزارهاي خانگي خاصي طراحي شده كه خانوادهها اقدام به خريد و نصب آنها روي كامپيوترهاي خانگي ميكنند. اين نرمافزارها قابليت كنترل استفاده كودكان و نوجوانان از اينترنت را توسط والدين فراهم ميآورد.
در ایران نیز در اسفند ماه سال 86 و به پيشنهاد كارگروه امنيت فرهنگي و محيط رايانهاي و دبیر خانه شورای عالی اطلاعرسانی طرح طراحی نرمافزار نظارت والدین کلید خورد. این نرم افزار به منظور فرهنگ سازی در خصوص استفاده صحیح از اینترنت در خانوادهها در آبانماه 88 و دومين نسخه آن نيز بعد از رفع اشكال در ارديبهشت امسال عرضه شد و اكنون سومين نسخه با رفع كليه اشكالات ارائه شده است. گفته ميشود این نرمافزار حدود 200 هزاربار دانلود شده است.
علی کاظمی، ناظر پروژه نرم افزار نظارت والدین بر مصرف اینترنت، دبیرخانه شورای عالی اطلاع رسانی، با اشاره به عرضه جدیدترین و آخرین نسخه این نرم افزار میگوید: «محدود کردن حجم مصرف اینترنت و زمان مصرف آن، محدود کردن روزهای مصرف و فیلتر تصاویر غیراخلاقی که با فیلترشکن میتوان به آن دسترسی پیدا کرد از جمله کارآییهای نرمافزار نظارت والدین بر مصرف اینترنت است.»
وی در ادامه ميافزاید: «نسخه گذشته این نرمافزار در مواجهه با برخی فیلترشکنها به درستی عمل نمیکرد که این مورد اکنون اصلاح شده است. همچنین عدم سازگاری با برخی آنتیویروسها نیز توسط کاربران گزارش داده شده بود که اکنون این مشکل برطرف شده است.»
کاظمی با اشاره به افزایش سرعت اجرای این نرمافزار، عمدهترین اشکال کاربران را در نسخ اول و دوم، عدم سازگاری با زبان فارسی و بالطبع کندی سیستم دانست که در نسخه جدید این موارد لحاظ شده است. وی در ادامه تصریح کرد: پایگاههای موجود در این نرمافزار که در حوزههای مختلف دستهبندی شده است در نسخه جدید به روز شده است. علاوه بر این، اشکالی در هنگام خروج از نرمافزار و بسته نشدن کامل آن نیز وجود داشت که رفع شده است.
اما آنچه كه در اين ميان حائز اهميت خواهد بود، توجه به اين نكته است كه با وجود فيلترينگ شديد دولتي آيا اجراي طرح فيلترينگ براي كاربران مفيد خواهد بود يا خير؟ عباسپور خصاليان، كارشناس حوزه آيتي در اين زمينه ميگويد: «در حال حاضر اگر فيلترينگ خانگي اجرا شود، مكمل فيلترينگ دولتي است كه اين از نظر قانوني اصلا درست نيست؛ چرا كه وقتي دولت تصميم ميگيرد اجراي فيلترينگ را در اختيار خود خانوادهها بگذارد پس ديگر دخالت نهادهاي دولتي در اين زمينه اصلا به صلاح كاربران نخواهد بود».
اين كارشناس اعتقاد دارد اجرای فیلترینگ خانگی جایگزینی به صرفه برای فیلترینگ دولتی است، اما اجرای توامان آنها نوعی دوباره کاری به حساب ميآید.
آموزش و فرهنگسازی
به اعتقاد کارشناسان، زماني استفاده از نرمافزار نظارت والدین بر مصرف اینترنت مفيد خواهد بود كه اولا اطلاعرساني كامل در اين زمينه براي مردم انجام شود، دوم اينكه آموزشهاي لازم در اين زمينه به خانوادهها داده شود. همچنين مساله مهم و اساسي وجود يك مرجع صلاحيتدار است كه از نظر قانوني پشتوانه اين نوع نرمافزارها باشد. پورخصالیان ميگوید: وجود يك نهاد قانوني كه اطمينان لازم را به كاربران در زمينه استفاده از نرمافزارهاي مديريتي بدهد، كاملا لازم و ضروري است كه همانطور كه ديده ميشود هنوز چنين نهادي در كشور به وجود نيامده است.
اما در مقابل این اظهارات، کاظمی شورایعالی اطلاعرسانی را بهترین نهاد برای نظارت روی این نرمافزار معرفی میکند و اینکه شورای عالی اطلاعرسانی در تمامی مراحل طراحی این نرم افزار نظارت داشته و این نرم افزار با تایید این شورا در اختیار کاربران قرار گرفته است.
وی در ادامه در پاسخ به این سوال که با توجه به فیلترینگ قوی که در فضای مجازی صورت میگیرد دیگر چه نیازی به این نرم افزار هست، میگوید: این اشتباهی است که از ابتدا از نام این نرمافزار برداشت شده است. در واقع این نرم افزار مکمل فیلتر دولتی است. فیلترینگ ملی یک فیلترینگ حاکمیتی هست و چه خواسته شود و چه خواسته نشود اجرا میشود. اما فیلترینگ خانگی همانطور که از اسم آن هم مشخص است فیلتری است که توسط خانوادهها صورت میگیرد و اصطلاح اصلی آن کنترل خانواده یا parental control است. در واقع هدف شورا اضافه کردن یک فیلتر روی فیلتر قوی شرکت مخابرات نیست. هدف آگاه کردن والدین است.
وی در ادامه میافزاید: فیلترینگ خانگی به والدینی که با تکنولوژی آشنایی کافی ندارند، کمک میکند تا با این حوزه آشنایی پیدا کنند و از سوءاستفادههای احتمالی فرزندانشان نیز جلوگیری کنند. یکی از کارهایی که این نرمافزار انجام میدهد کار روی تصاویر است. به عنوان مثال شخصی برای جوانی از طریق میل عکس نامناسب ر ا ارسال میکند. این عکس که مورد فیلتر مخابرات قرار نمیگیرد؛ چرا که فیلتر دولتی تنها روی آدرس و نوشتهها است، بنابراین اگر این نرمافزار روی کامپیوتر فرد نصب باشد امکان مشاهده آن را نخواهد داشت.
ویژگیهای نرمافزار:
- محدود کردن حجم مصرف اینترنت و زمان مصرف آن
- محدود کردن روزهای مصرف فیلتر
- تصاویر غیراخلاقی که با فیلترشکن میتوان به آن دسترسی پیدا کرد
- زبان فارسی
- سازگاری با انواع آنتی ویروسها
- کمک به والدینی که با تکنولوژی آشنایی ندارند و جلوگیری از سوءاستفاده احتمالی فرزندان
