احتمال تكرار فاجعه خليج مكزيك در خليجفارس
متخصصان محيطزيست و كارشناسان نفت سالهاست كه به دليل ريزش ميليونها بشكه مواد نفتي و همچنين خطوط فرسوده لولههاي انتقال نفت در بستر خليج فارس وقوع فاجعهاي را هشدار ميدهند كه پيامدهاي آن در صورت ادامه سهلانگاريهاي كشورهاي حاشيه خليج فارس به مراتب بدتر از انفجار چاه نفت در خليج مكزيك است.
آلودگي آبهاي خليج فارس با ورود سالانه 1.5 ميليون بشكه ذرههاي نفتي به اندازهاي است كه محيطزيست اين منطقه به شدت متاثر شده و بيم تكرار فاجعههاي كلان محيطزيست در منطقه ميرود. به استناد آمارهاي منتشر شده در گزارشهاي خبري، آلودگي خليج فارس 40 درصد بالاتر از ميزان استاندارد آلودگي آبهاي جهان است. «محمدباقر نبوي» معاون محيطزيست دريايي سازمان محيطزيست ايران در گفتوگو با مهر با تاييد بر فرسودگي و وجود آلودگي ناشي از نشت لولههاي نفتي در خليج فارس ميگويد: سالانه 1.5 ميليون بشكه نفت در خليج فارس ريخته ميشود و براي پيشگيري از حوادث مشابه خليج مكزيك وزارت نفت بايد به تعهداتش در مورد تعويض و استانداردسازي خطوط لوله نفت ظرف 5 تا 10 سال آينده عمل كند. او كه سالهاست درباره نشست مواد نفتي هشدار ميدهد، ميگويد: اين آلودگيها به دليل موقعيت اين خليج به لحاظ استراتژيكي امري طبيعي است بهطوري كه فعاليت انساني در بنادر و وجود سايتهاي صنعتي و نفتي و مهمتر از همه تردد نفتكشها و كشتيهاي تجاري خليج فارس را آلوده كرده است. براساس آنچه او ميگويد اغلب آلودگيها از سواحل به دريا اضافه ميشوند. در همه جاي دنيا و در همه سواحل آلودگيهاي ناشي از فعاليتهاي انساني به دريا سرايت ميكند. در خليج مكزيك چهار هزار و500 اسكله نفتي وجود داشته كه با تركيدگي خط لوله فاجعهاي بزرگ در قرن اخير بهوجود آورده است ولي به دليل عمق زياد اين شكست لوله مهار آن با وجود همه امكانات به طول انجاميده است. نبوي بيش از هرچيزي انگشت ملامت را به سوي سايتهاي صنعتي عسلويه و بوشهر ميكشاند و آنها را عامل اصلي آلودگي خيلج فارس معرفي ميكنند. اين درحالي است كه خليج فارس در سال گذشته به عنوان منطقه ويژه دريايي از سوي مراجع بينالمللي شناخته شده گفت: در يكسال اخير از ورود كشتيهاي نفتي فرسوده به خليج فارس جلوگيري ميشود و اين بزرگترين كمك به خليج فارس است و اگرچه در مرزهاي ايران سايتهاي صنعتي مانند عسلويه و بوشهر عامل اصلي آلودگي خليج فارس هستند. نبوي ميگويد: بر اثر تردد زياد كشتيهاي نفتكش و باري و وجود هزاران كيلومتر لوله انتقال نفت در بستر دريا اين حجم از آلودگي طبيعي است اما اكنون پايش در دريا روزانه انجام ميشود و آلودگي مهيبي در خليج فارس وجود ندارد. پيش از اين «محمدجواد محمديزاده» معاون رئيس جمهور و رئيس سازمان حفاظت محيطزيست با بيان اينكه نشت نفت از لولههاي انتقال يكي از عوامل تهديد محيطزيست دريايي است گفته بود: در خليج فارس دو هزار كيلومتر خط لوله نفت داريم كه نياز به نوسازي دارد. او آن روز بحث را به لولههاي نفت در كف دريا كشيد كه عمر زيادي از آنها گذشته و اگر نوسازي نشوند نفت از آنها نشت پيدا كرده وباعث آلودگي شديد دريا ميشود. محمديزاده آن روز از يك كنسرسيوم چيني سخن به ميان آورد كه در مورد آلايندگيهاي دريايي پيشنهاداتي در چند حوزه از جمله نوسازي خطوط لوله انتقال نفت و جلوگيري از نشت نفت از كشتيها به آنها ارائه داده كه در حال بررسي اين پيشنهادات هستند.
«احمد سواري» عضوگروه بيولوژي دريايي دانشگاه علوم و فنون خرمشهر با ابراز نگراني از آلودگيهاي خليج فارس ميگويد: ما مدتهاست منتظر فاجعه در خليج فارس هستيم زيرا فعاليتهاي نفتي در خليج فارس چه از سوي ايران و چه از سوي كشورهاي عربي حاشيه خليج فارس چه بسا بيشتر از فعاليتهاي نفتي خليج مكزيك است. او ميگويد: اگر چه نشانههاي بزرگي مبني بر احتمال بروز فاجعه در خليج فارس وجود ندارد اما نبايد از حجم فعاليتهاي نفتي در اين خليج به سادگي گذشت؛ مسئولان بايد هشدارها را جدي بگيرند و براي تعويض و ايمن سازي خطوط لوله و اسكلههاي نفتي در خليج فارس اقدام كنند. او بحث را به اسكله خارك و وجود انواع آلودگيهاي نفتي آن ميكشاند و ميگويد: تصادمهاي نفتكشها، سرريز نفت از باركشها، چكه كردن نفت از خطوط لولههاي فرسوده و از همه بدتر وارد شدن آب توازن كشتيها و انتقال انواع آلودگيهاي نفتي به خليج فارس بايد جدي گرفته شود. او ميگويد: بايد خوشحال بود كه خليج فارس با اين حجم از تهديد آلودگي همچنان مقاومت كرده است اما يكروز اين مقاومت به پايان ميرسد. براي نمونه بايد به بروز پديده كشند قرمز در خليج فارس حساس بود چرا كه شكوفايي فيتوپلانگتونها درخليج فارس متاثر از وجود آلودگيهاي متعدد است.
نبوي هم به برداشت و انتقال 60 درصد نفت خام دنيا از خليج فارس اشاره ميكند و ميگويد: تردد در خليج فارس زياد است و نگرانيها براي بروز فاجعهاي مشابه خليج مكزيك وجود دارد اما از سال گذشته كه خليج فارس به عنوان منطقه ويژه معرفي شد جلوي ورود كشتيهاي فرسوده به منطقه گرفته شد كه ميتواند به كاهش خطرات احتمالي و آلودگي بيشتر كمك كند.
او با استناد به گزارش كنوانسيون منطقهاي حفاظت از آبهاي بينالمللي منطقه خليج فارس و درياي عمان (ROPME ) ميگويد: سالانه 1.2 تا 1.5 ميليون بشكه نفت به شكل ذرههاي نفتي در خليج فارس ريخته ميشود كه رقم بسيار بالايي است و به دليل حساسيت منطقه و كم عمق بودن خليج اثرات دلهرهآوري به همراه دارد.
