آیا استانی شدن انتخابات مجلس به مصلحت است؟
طرح موضوع استانی شدن انتخابات مجلس شورای اسلامی از مجلس ششم در فضای سیاسی مجلس مطرح شد و از همان زمان طرح موافقان و مخالفانی پیدا کرد.
به گزارش «تابناک» هر چند برخی از موافقان در مدت سالهایی که از طرح این پیشنهاد میگذرد، تغییر موضع دادهاند اما با طرح این مسئله در صحن علنی مجلس، گمانهزنی در مورد معایب و منافع این پیشنهاد آغاز شده است.
در همین راستا، حسن سید آبادی، نماینده پیشین سبزوار در ادوار ششم و هفتم مجلس شورای اسلامی در گفت و گو با خبرنگار «تابناک» در اصل این روند را در راستای پررنگتر شدن بعد ملی وظایف نمایندگان برشمرده؛ اما طرح این قانون را در فضای سیاسی کنونی کارشناسی نمیداند و موفقیت آن را منوط به تثبیت موقعیت احزاب و جا افتادن فرهنگ پاسخگویی در دولت میداند.
وی در این باره گفت: قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی به دلیل اثرات مهمی كه در عرصه سیاسی و اجتماعی دارد، از آغاز پیروزی انقلاب شكوهمند اسلامی بیشترین اصلاحات و تغییرات را در محتوا و گاه در ساختار داشته است. به تازگی نیز طرحی در این رابطه تقدیم مجلس شورای اسلامی شده و در كمیسیونی مشترك در مجلس در حال بررسی است كه مشتمل بر اصلاح ساختار انتخابات مجلس و تقویت جایگاه شوراها و نقش احزاب است. این طرح به دنبال تغییر ساختار انتخابات مجلس و تبدیل آن به صورت استانی نیز هست.
سید آبادی افزود: طراحان این طرح به زعم فرار از مغایرت با قانون اساسی، آن را در قالب تناسب استانی ـ شهرستانی ارایه كردهاند. تناسب استانی ـ شهرستانی، یعنی انتخابات مجلس بدین صورت خواهد بود كه اگر در شهرستانی با حدود یكصد هزار نفر جمعیت ده نفر كاندیدا شوند و با یكدیگر رقابت نمایند، كه البته باید اهل همین شهرستان باشند، اگر یك نفر از آنها، 30 هزار رأی از شهرستان مذكور اخذ نماید، اما جزء لیست استانی نباشد و از كل استان به جز شهرستان خود نیز 50 هزار رأی اخذ نماید و در مجموع 80 هزار رأی داشته باشد و در مقابل، فرد دیگری از همان شهرستان با كسب 10 هزار رأی از آن شهرستان به دلیل آنكه جزء لیست استانی است و از مجموع كل استان 100 هزار رأی داشته است و در مجموع حایز 110 هزار رأی است. در این طرح، فرد دوم كه از حوزه انتخابیه خود تنها 10 هزار رأی داشته است، نماینده خواهد بود. این ساختار تناسب استانی ـ شهرستانی است.
وی ادامه داد: طراحان این طرح، در توجیه اقدام خویش چنین وانمود میکنند كه نمایندگان مجلس به دلیل كثرت ارتباطات و دیدارهای مردمی، به رسالت اصلی خویش كه همانا قانونگذاری و نظارت بر انجام آن است كمتر میپردازند. برای همین، در راستای فراغت نمایندگان از این امور، بحث تقویت شوراها و گسترش اختیارات آن را مطرح مینمایند. موضوع احزاب را با این توجیه آوردهاند كه با انجام استانی انتخابات، زمینه و بستر رشد و تقویت احزاب مهیا خواهد شد.
سیدآبادی گفت: با كمال تأسف آنچه در این طرح مغفول مانده و بی اهمیت قلمداد شده است، نادیده انگاشتن جایگاه رفیع مجلس در ارتباط با پشتیبانی گسترده مردمی است، چرا كه نقش و تاثیر مجلس به عنوان ركنی مهم در حكومت تنها به حمایت همه جانبه مردم است و بس. این مهم نیز در اثر ارتباط تنگاتنگ مردم با مجلس محقق میگردد و لاغیر. اصلاح نحوه ارتباطات مردمی نباید آنگونه باشد كه به جای اصلاح ابرو چشم را كور نماییم. بدون شك هر اصلاحی در ساختار و محتوای قانون انتخابات مجلس باید در راستای ظهور گسترده اراده مردم و انتخاب واقعی نمایندگان ملت انجام گیرد و باید گفت اصلاح قانون انتخابات، در صورتی كه بر پایه موازین صحیح علمی، اسلامی، كارشناسی و مستفاد از تجارب بشری و منصفانه و عادلانه نباشد، بی شك زمینه ساز مشاركت گسترده مردمی و رشد و توسعه در جامعه نخواهد شد و اثرات نامطلوبی نیز به دنبال خواهد داشت.
وی افزود: با عنایت به تجربه انتخاباتی سی سال گذشته و فضای حاكم در اوضاع اجتماعی، در صورتی كه استانی شدن انتخابات اجرا شود، لیست انتخاباتی توسط چه كسانی تنظیم خواهد شد؟ چه معیار و ملاكی درانتخابات اشخاص در تهیه لیست های انتخاباتی وجود خواهد داشت؟ آیا لابی های غیرمتعارف از سوی برخی داعیه داران شیخوخیت در تشكلها و غیره گسترش نخواهد یافت؟ آیا نمایندگان کنونی و ادوار و دیگر اشخاص ذی نفوذ در ماجرای تنظیم لیستها به مسائل گسترده حواشی و غیره جهت قرار گرفتن در لیست دچار نخواهند شد؟ آیا با این وضع عزتی برای نماینده خواهد ماند؟
سیدآبادی ادامه داد: این در صورتی است كه همه اذعان داریم كه در شرایط كنونی تهیه لیست های انتخاباتی هیچگونه مشابهتی با فرآیند شكل گرفته با عملكرد احزاب واقعی نداشته و ندارد. تاكنون در شهرهای بزرگ، بیشتر اعمال نفوذ و لابی های غیرمنطقی دیده میشود. حال با این وضعیت آیا نمایندگانی كه از طریق لیست انتخاباتی وارد مجلس میشوند در صورت داشتن مواضعی برخلاف میل و سلیقه تنظیم كنندگان لیست، در ادوار بعدی از لیست كنار گذاشته نخواهند شد؟ خوشبختانه افرادی كه بدون لیست وارد مجلس شدهاند به چنین سرنوشتی كمتر دچار میشوند، ولی تجربه گذشته نشان داده است افرادی در شهرهای بزرگ به راحتی از لیست انتخاباتی حذف شدهاند.
وی درباره دلیل مخالفت شورای نگهبان با این طرح گفت: طرح استانی شدن مجلس در ادوار گذشته، مطرح و مورد مخالفت شورای محترم نگهبان قرار گرفت، چرا كه حوزه انتخابیه در قانون اساسی تصریح شده است و از آنجا كه در صورت استانی شدن انتخابات مجلس، آرای استانی در حوزه انتخابیه نقش اصلی و مؤثر ایجاد خواهد كرد، منجر به تغییر حوزه انتخابیه از شرایط كنونی خواهد شد. بی شك این تصمیم وفق قانون اساسی به نظر نمیرسد مگر آنكه معجزهای رخ دهد كه از آن بیخبریم!
متن کامل این گفتوگو را اینجا بخوانید.
