جولان تيم‌هاي عربي با بازيكنان ‌خارجي

از آخرين دوره‌اي كه تيم‌هاي سنتي بسكتبال آسيا در جام باشگاه‌هاي قاره كهن قهرمان شدند سال‌هاي زيادي گذشته است. آخرين دوره بازمي گردد به قهرماني چيني‌ها در سال 1998 كه همراه نماينده هنگ كنگ فينال جام را در مالزي برگزار كردند. در همان سال الرياضي لبنان براي اولين بار پرچم بسكتبال لبنان را بالا برد. تا پيش از سال 98 تيم‌هاي كويتي بودند كه دو بار به جايگاه سومي باشگاه‌هاي آسيا راه يافته بودند.

به نوشته جام جم؛ در سال 1999 جغرافياي بسكتبال باشگاه‌هاي آسيا تغيير پيدا كرد.تا قبل از اين سال ـ بازي‌هايي كه از سال 1981 آغاز به كار كرده بود ـ هيچ گاه ميزباني به تيم‌هاي غرب آسيا نرسيده بود، اما لبناني‌ها براي اولين بار ميزباني را گرفتند و همان سال قهرمان شدند تا بازي‌هاي باشگاهي آسيا وارد دوره جديدي شود. چيني‌ها كـه تا پيش از بازي‌هاي لبنان سه دوره قهرماني در كارنامه داشتند سال 99 نايب قهرمان شدند و از آن دوره به بعد تيم‌هاي چين در بازي‌هاي باشگاهي ديده نشدند.

نصرت‌الله جعفريان، ناظر ايراني فيبا در اين رابطه مي‌گويد: بازي‌هايي كه در اين فصل از سال برگزار مي‌شود همزمان با برگزاري ليگ كشورهاي جنوب شرق آسياست و آنها به اين دليل و البته دلايل مختلف ديگر وارد بازي‌هاي باشگاهي آسيا نمي‌شوند. چيني‌ها در كشور خودشان مسابقات بين‌المللي را با كيفيت بالايي برگزار مي‌كنند. شركت‌هاي بزرگ صنعتي از اين بازي‌ها حمايت مالي دارند و بازي با تيم‌هايي در سطح جهاني را بيشتر ترجيح مي‌دهند.

جعفريان بعد مسافت را هم با توجه به گستردگي قاره مدنظر دارد، اما در دوره‌هاي قبل براي بازي‌هايي كه در مالزي يا اندونزي هم برگزار شد نشاني از تيم‌هاي شرقي نبود. فقط كره‌اي‌ها مي‌آمدند كه آنها هم چند دوره‌اي است تمايلي به شركت در اين بازي‌ها ندارند. اختلاف در راس قدرت بسكتبال آسيا هم مزيد بر علت شده است.

چيني‌ها با رياست شيخ سعود آل‌ثاني چندان كنار نيامده‌اند و تلاش زيادي دارنــد براي 4 ســال آينده كــرسي‌هاي فيبا ــ آسيا را بگيرند. نفوذ اعراب در كنفدراسيون‌ها باعث مشكلاتي است كه شاخص‌ترين آن به قضاوت‌ها برمي‌گردد. با اين حال فيبا ــ آسيا بعد از خروج كره جنوبي از بازي‌هاي باشگاه‌هاي آسيا چند دوره‌اي است كه بيشتر پذيراي تيم‌هاي غرب قاره است. نمايندگان ايران هم كه سابقه طولاني حضور در بازي‌ها را دارند و در سال‌هاي اخير قطب بزرگ قدرت بسكتبال قاره به شمار مي‌روند.


سرمايه‌سوزي در كشورها
يكي از مشكلاتي كه در 10 سال گذشته گريبانگير بسكتبال آسيا شده مليت دادن به بازيكنان خارجي است. اين مساله در بازي‌هاي باشگاهي هم ديده مي‌شود و اعراب در صف اول اين قبيل تيم‌ها قرار دارند. در واقع آنها در مليت دادن به بازيكنان خارجي چشم و همچشمي پيدا كردند و گويي عزت و افتخار يك تيم يا كشور به اين شده كه از اين تعداد بازيكن بيشتر داشته باشد. اگر چه تغيير مليت در همه كشورها مطابق با قوانين صورت مي‌گيرد، اما در بين اعراب اين كار از حساب و كتاب متداول و معمول خود فاصله گرفته است.

هر تيم آسيايي فقط مي‌تواند از يك بازيكن تغيير مليت يافته در مسابقات جام ملت‌ها استفاده كند. قانون واضح است. تنها يك بازيكن تغيير مليت يافته مي‌تواند براي كشور جديد بازي كند. تعدادي بازيكن در حال تلاش براي تغيير مليت خود هستند تا بتوانند در مسابقات جام ملت‌هاي آسيا حاضر شوند. لبنان با تغيير مليت جكسون ورومن، او را با خود به جام ملت‌ها برد. برخي كشورها تلاش گسترده‌اي را براي متقاعد كردن بازيكنان به منظور تغيير مليت خود و استفاده از آنها در مسابقات آسيايي انجام مي‌دهند.

اين اتفاق در مسابقات اروپا، قهرماني جهان و المپيك هم روي مي‌دهد، با اين حال آشكارا نمونه‌هاي بيشتري را در آسيا سراغ داريم. نمي‌شود يكشبه همه چيز را تغيير داد. مهم‌ترين مساله براي توسعه بسكتبال، تمرين و شكوفا كردن استعداد بازيكنان بومي است و نه تنها به خاطر اين‌كه يك بازيكن سهم كوچكي از مليت آن كشور را دارد. قطري‌ها در اين بخش پر آوازه هستند و بازيكنان آفريقايي با تغيير مليت در تيم‌هاي باشگاهي و ملي اين كشور بازي مي‌كنند. سوريه به دو بازيكن برزيلي تابعيت داده و تعداد اين بازيكنان با هر ترفندي كه بتوان به آنها مليتي تازه بخشيد ادامه دارد.


مربيان امنيت ندارند
فقط بازيكنان، خارجي‌هاي حاضر در جام بيست و يكم بسكتبال باشگاه‌هاي آسيا نيستند، بلكه مربيان خارجي زيادي هم در اين رقابت‌ها حضور دارند. رايكو ترومن، سرمربي سابق تيم ملي بسكتبال هدايت اسمارت گيلاس فيليپين را به عهده دارد يا فردريك اونيكا كه او هم سابقه هدايت تيم كشورمان را داشته، سرمربي تيم ASU اردن است. مربيان الريان قطر و الجلاي سوريه هم خارجي هستند. مثل فوتبال كه در صورت نتيجه نگرفتن تيم‌ها بلافاصله مربي تغيير مي‌كند در بسكتبال هم وضعيت به همين منوال است.

كشورهاي عربي مدام در كادر فني خود دست به تغييرات مي‌زنند. قطري‌ها با مربيان آمريكايي بيشتر كنار مي‌آيند. اردني‌ها تفكر واحدي ندارند. گاهي از نيجريه و گاهي از پرتغال مربي مي‌آورند و اگر اختلافات بين خودشان را حل كنند به برادران بركت فرصت مي‌دهند. در حال حاضر اونيكا كه چند سال قبل نيز سرمربي تيم ملي اردن بوده همراه ASU كه تيمي دانشگاهي است به دوحه آمده است. تيم‌هاي سوريه‌اي از مربيان كروات يا صرب استفاده مي‌كنند. در حال حاضر هدايت تيم الجلا را منصور بايراموويچ، سرمربي سابق تيم ملي بوسني هرز‌گوين به عهده دارد.

رايكو ترومن صرب هم كه از ايران به فيليپين سفر كرده در برنامه توسعه بسكتبال اين كشور قصد دارد تيم ملي فيليپين را در سال 2012 به المپيك ببرد. اسمارت گيلاس نام يك كمپاني بزرگ خطوط ارتباطي است كه حمايت مالي اين طرح را به عهده دارد و تيم ملي فيليپين با همين نام تاكنون در رقابت‌هاي متعدد شركت كرده است.فواد ابوچاكرا، سرمربي تيم الرياضي لبنان و مصطفي هاشمي، سرمربي مهرام از ديگر مربيان اين دوره هستند كه تقابل اين مربيان با تيم‌هاي مختلف، زيبايي‌هاي جام را بيشتر كرده است.


مدعيان و افتخارات
نگاهي به ادوار گذشته رقابت‌هاي بسكتبال جام باشگاه‌هاي آسيا جايگاه كنوني تيم‌هاي حاضر و اما مدعي در رقابت‌هاي دوحه قطر را مشخص مي‌كند. مهرام ايران به عنوان مدافع قهرماني بايد از قهرماني خود و صباباتري در سال‌هاي 2007 و 2008 دفاع كند. الريان قطر تاكنون در سال‌هاي 2002 و 2005 دو بار قهرمان باشگاه‌هاي آسيا شد. دو بار هم نايب قهرماني در سال‌هاي 2003 و 2008 در كارنامه الريان ديده مي‌شود.

اين تيم در دوره‌هاي متمادي جام امارات كه از جام‌هاي معتبر آسياست شركت كرده است. درست است كه الرياضي لبنان تاكنون در جام باشگاه‌هاي آسيا صاحب عنوان قهرماني نشده، اما اين تيم 4 بار از 6 دوره مسابقات جام امارات قهرماني را به نام خود ثبت كرده است. دو قهرماني ديگر به مهرام رسيده است.بعد از مشكلات مالي كه گريبانگير ساجس لبنان دارنده 3 عنوان قهرماني باشگاه‌هاي آسيا شد، الرياضي مي‌خواهد در مسير ساجس گام بردارد كه در اين راه فادي خطيب را از تيم شامپويل در اختيار گرفته و با خود به دوحه آورده است.

تيم ASU اردن براي اين دوره كاملا ناشناخته بود، اما با برگزاري بازي‌ها و شكست دادن الجلا به عنوان يك مدعي مطرح شد. ما بيشتر در اين سال‌ها نام زين را شنيده‌ايم اما ASU تيمي دانشگاهي است كه دو بازيكن خوب خارجي دارد. زيد عباس، ملي‌پوش اردني هم به دوحه آمده و بازي‌هاي خوبي براي تيمش كرده است. اولوميده و جيمز دو بازيكن موثر اردني‌ها به شمار مي‌روند. پس از اختلاس رئيس فدراسيون بسكتبال اردن و مشكلاتي كه در بسكتبال اين كشور اتفاق افتاد، ليگ اردن تحت‌الشعاع اين جريانات قرار گرفت. اردني‌ها يك بار با فست لينك در سال 2006 قهرمان باشگاه‌هاي آسيا شدند.

با وجود تابعيت بخشيدن به دو بازيكن برزيلي، الجلاي سوريه در جام بيست و يكم بازي‌هاي پر فراز و نشيبي داشته است. حتي بازي‌هاي بد ميشل مدنلي از ناآمادگي اين بازيكن خبر داد. سوريه با الجلا نايب قهرمان باشگاه‌هاي آسيا شده اما قهرماني را تنها با الوحده در سال 2003 تجربه كرده است.

در مجموع در تاريخچه بسكتبال باشگاه‌هاي آسيا، فيليپين با 4 بار قهرماني، ايران، لبنان و چين با 3 بار قهرماني پر افتخارترين كشورها به شمار مي‌روند. قرار است مسابقات بسكتبال باشگاه‌هاي جهان امسال در شهرهاي چنگدو و نانجينگ چين براي اولين بار برگزار شود. آفريقا، آسيا و اقيانوسيه هر كدام قهرمانان قاره خود را به اين بازي‌ها روانه مي‌كنند. آمريكا و اروپا هر كدام دو سهميه دارند كه به اتفاق ميزبان در كل 8 تيم، جام باشگاه‌هاي جهان را برگزار خواهند كرد.