یک فرد «بی‌سواد» پرونده ارز ۲۸۵۰۰ را بست / دولت گزینه «بدتر» را انتخاب کرد / چه کسانی طرح «تقویت پول ملی» را پشت گوش انداختند؟

در بخش نخست گفتگو با حسین صمصامی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس، به نقش نرخ ارز در قیمت کالاهای وارداتی، نرخ‌های توافقی صادرکنندگان و واردکنندگان و سیاست‌های بانک مرکزی در بازار طلا و ارز پرداخته شد؛ حالا در بخش دوم، داغ‌ترین و چالشی‌ترین پرونده اقتصاد ایران اشاره می شود: ماجرای حذف ارز ۲۸۵۰۰ تومانی و چالش های اقتصادی پس از اچرای این سیاست. صمصامی در این گفتگو، صریح می‌گوید "یک «فرد بی‌سواد» با نامه‌ای به سران قوا، زمینه حذف ارز ترجیحی را فراهم کرد؛ همان ارزی که به ادعای مسئولان «وجود نداشت»، اما برای کالابرگ‌ها از صندوق ذخیره ارزی برداشت شد. نتیجه چه بود؟ مرغ ۱۴۰ هزار تومانی به ۲۸۰ هزار، روغن ۷۰ هزار تومانی به ۲۷۰ هزار و تخم‌مرغ به ۴۰۰ هزار تومان رسید و رشد ۹۳ درصدی خالص دارایی‌های خارجی بانک مرکزی، پایه پولی و نقدینگی را افزایشی کرد.|

در ادامه بخش دوم گفتگوی تصویری با حسین صمصامی نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی را می بینید و می‌خوانید؛

تابناک: پیش از عید، شورای عالی امنیت ملی مصوبه‌ای برای تثبیت نرخ‌گذاری خوراک پتروشیمی‌ها و پالایشگاه‌ها (با نرخِ پیش از دوران جنگ) داشت که تا خردادماه نیز اجرا شد. نظر شما در مورد این مصوبه چیست و چرا با وجود مثبت بودنِ آن، روند مذکور تداوم نیافت؟

صمصامی: من در همان زمان، از این اقدام شورای عالی امنیت ملی حمایت و تشکر کردم؛ چرا که این مصوبه مستقیماً مانع از افزایش قیمت کالا‌ها در سفره مردم شد. اما همان زمان، طیفی از اصطلاحاً «اقتصادخوانده‌ها» به مخالفت برخاستند و با استدلال‌های نادرست، مدعی شدند که این تصمیم، فساد و رانت ایجاد می‌کند.

شما رسانه‌ها وظیفه خطیری دارید. باید بانیانِ حذف ارز ۲۸۵۰۰ تومانی در دی‌ماه سال گذشته را شناسایی و معرفی کنید. اینها با استدلالِ «فقدان ارز»، زمینه حذف ارز ترجیحی را فراهم کردند. پیشنهاد می‌کنم نطق‌های نمایندگان و ریاست مجلس را در آن بازه زمانی رصد و آنالیز کنید؛ ببینید چه کسانی از رانت ۲۰ میلیارد دلاری صحبت می‌کردند تا حذف این ارز را توجیه کنند. حالا در نطق‌های اخیر مجلس چه می‌گویند؟ اخیرا می‌گویند «اصلاً ما ارز ۲۸۵۰۰ تومانی نداشتیم، تمام شد رفت!».

واقعیت این است که سال گذشته مجموعاً ۱۲ میلیارد دلار برای کالا‌های اساسی و دارو اختصاص یافت که ۸ میلیارد دلار آن برای کالا‌های اساسی (مانند کنجاله سویا و ذرت) بود. از این ۸ میلیارد دلار، حدود ۵ میلیارد دلار منشأ نفتی داشت و مابقی از صندوق توسعه ملی یا ذخایر ارزی بانک مرکزی تأمین شد. بنابراین، ادعای «ارز نداریم» کاملاً نادرست بود... یک فرد بی سواد، نامه‌ای به سران قوا نوشت و با استدلال‌های سست، مدعی شد که «ارز نداریم» و باید ارز را حذف کنیم. خب، نتیجه چه شد؟ مرغ ۱۴۰ هزار تومانی به ۲۸۰ هزار تومان رسید، روغن ۷۰ هزار تومانی شد ۲۷۰ هزار تومان و تخم‌مرغ ۲۵۰ هزار تومانی به ۴۰۰ هزار تومان رسید. قیمت‌ها به‌طور طبیعی جهش کرد.

وقتی هم راهکارِ «کالابرگ» را مطرح کردند، پرسیدیم این را از کجا تأمین می‌کنید؟ از رهبری اجازه گرفتند که ۲.۵ میلیارد دلار از صندوق ذخیره ارزی برداشت کنند. یعنی همان ارزی که می‌گفتند «نداریم»، وجود داشت! آن را به بانک مرکزی دادند و معادل ریالی‌اش را گرفتند که منجر به رشد «پایه پولی» شد. یعنی هم قیمت کالا را بالا بردند و هم نقدینگی را افزایش دادند. بدتر از آن، با نامه به سران قوا، زنگ خطرِ پایان ذخایر را به صدا درآوردند؛ بانک مرکزی هم ۳ میلیارد دلار از بازار ارز خرید تا ذخایرش را بالا ببرد. در نتیجه، در همان بحبوحه کمبود ارز، عامل اصلی رشد پایه پولی ما، افزایش خالص دارایی‌های خارجی بانک مرکزی شد که ۹۳ درصد رشد کرد. بدهی دولت به بانک مرکزی نیز ۱۳ درصد افزایش یافت...

تابناک: افزایش ذخایر که رویکرد خوبی است…

صمصامی: ما ذخایر را برای چه می‌خواهیم؟ هدف اصلی، تأمین نیاز‌های اساسی مردم است. شما (بانک مرکزی) به قیمتِ افزایش پایه پولی و رشد نقدینگی (که ذاتاً تورم‌زاست)، ارز را گران کردید. سؤال من این است: ما سال گذشته کل بحرانِ کمبود ارزمان ۳ میلیارد دلار بود؛ همان ۳ میلیارد دلاری که بانک مرکزی صرف خرید ارز کرد تا ذخایرش را بالا ببرد. چرا همان را با نرخ ۲۸۵۰۰ تومان به کالا‌های اساسی اختصاص ندادید؟ آمار‌های بانک مرکزی نشان می‌دهد که ما سال گذشته ۱۵ میلیارد دلار ارز به بخش کشاورزی اختصاص دادیم... پس ارز داشتیم! بله، شاید ارزِ نفتیِ مستقیم نبود، اما «ارزِ مبادله‌ای» (تالار) که وجود داشت. بررسی‌های علمی ما نشان می‌دهد که اگر همان ارز را با نرخ ۲۸۵۰۰ تومان تزریق می‌کردید، تورمِ حاصل از رشد نقدینگی، به مراتب کمتر از تورمی بود که اکنون با گرانی کالا‌ها به مردم تحمیل شده است.

ما در سیاست‌گذاری‌مان دچار اشتباهات فاحشی هستیم و متأسفانه سیاست‌گذار پاسخی برای این موضوع ندارد. ما به رئیس‌جمهور نامه نوشتیم و این بحث علمی را مطرح کردیم. در شرایط جنگی و کمبود منابع، باید بین «بد» و «بدتر»، گزینه «بد» را انتخاب کرد؛ اما دولت «بدتر» را انتخاب کرد. عجیب اینجاست که همان افرادِ مسئولِ این سیاست‌های غلط، هنوز هم معتقدند آن تصمیم، بهترین سیاستی بود که دولت «شجاعانه» انجام داد! بله؛ بسیار «شجاعانه» بود! شجاعانه سفره مردم را تحریک کردند، شجاعانه تورم را به مردم تحمیل کردند، شجاعانه مردم را فقیر کردند، شجاعانه حوادث دی‌ماه را رقم زدند، دشمن هم از این شرایط استفاده کرد، سازمان ملل قطعنامه صادر کرد و دشمن در ۹ اسفند بر ما حمله کرد. اینها همگی پیامد همان سیاست‌های غلط است و باید در پیشگاه عدل الهی و مردم جوابگو باشند.

رسانه باید این روشنگری را انجام دهد. این دروازه‌های گشوده شده اقتصاد، همچنان باز است. اگر مجلس و مراکز علمی واقعاً به این جمع‌بندی رسیده بودند، باید شبانه‌روز تلاش می‌کردند تا این دروازه‌ها را ببندند. ما برای بستن این دروازه‌ها، طرح «تقویت پول ملی» را ارائه دادیم. بیش از یک سال در نوبت بود تا اینکه در صحن قرائت شد؛ اما در کمیسیون اقتصاد، همان آقایانی که آن نامه‌های غلط را نوشته بودند، طرح را رد کردند. الان هم که نامه نوشتیم تا در صحن مطرح شود، کسی توجهی نمی‌کند.