آیا پاکستان وارد درگیری عربستان و انصارالله یمن میشود؟/ ماجرای هشدار پاکستان به ایران
به گزارش تابناک، الجزیره در مقالهای نوشته است:
عباس عراقچی، وزیر امور خارجهٔ ایران، شب پنجشنبه دو تماس تلفنی داشت: یکی با رئیس ستاد کل نیروهای مسلح پاکستان، فیلد مارشال عاصم منیر، و دیگری با وزیر امور خارجهٔ عربستان سعودی، شاهزاده فیصل بن فرحان. این تماسها نقطهٔ اوج پرتنشترین هفته در جنگ حوثیها (انصارالله یمن) و سعودیها تاکنون بود.
بر اساس اعلام ائتلاف به رهبری عربستان، پهپادها و موشکهای حوثیها روز سهشنبه ۷۳ نفر را مجروح کردند و تأسیسات نفتی را در چهار شهر عربستان سعودی به آتش کشیدند که از سنگینترین حملات این جنگ به شمار میرود.
حوثیها بامداد پنجشنبه به شهر ساحلی مُخا رسیدند و به سمت دریا پیشروی کردند تا جزایر مجاور را تصرف کنند. تا صبح جمعه، آنها کنترل تمام سواحل دریای سرخ یمن را به دست گرفته بودند.
مقامات دولت یمن اعلام کردند که جنگجویان به ذوباب در ساحل بابالمندب نیز رسیدند، در حالی که قایقهای حامل حوثیها پس از عقبنشینی نیروهای دولتی به جزیرهٔ میون، در قلب این تنگه، رسیدند. مقامات حوثی تاکنون بهطور رسمی کنترل این تنگه را تأیید نکردهاند.
نفت برنت روز جمعه از مرز ۱۰۷ دلار در هر بشکه عبور کرد، زیرا این پیشروی نگرانیها را از اینکه هر دو مسیر اصلی صادرات عربستان سعودی، یعنی تنگهٔ هرمز و بابالمندب، ممکن است همزمان تحت فشار قرار گیرند، افزایش داد — یکی مستقیماً توسط ایران و دیگری توسط حوثیها.
تصاویر ماهوارهای روز پنجشنبه آتشسوزی در امتداد خط لولهٔ شرق-غرب، مسیر اصلی دور زدن تنگهٔ هرمز عربستان سعودی، را نشان میداد که روزانه نزدیک به هفت میلیون بشکه را در مسیری ۱۲۰۰ کیلومتری به ینبع منتقل میکند. ریاض حمله به این خط لوله را تأیید نکرده است.
اوایل همین هفته، خواجه آصف، وزیر دفاع پاکستان، هشدار داد که پیمان دفاع متقابل میان پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه «قطعاً» در صورت گسترش بیشتر درگیری به داخل خاک عربستان فعال خواهد شد.
اما با تماس منیر با تهران در شب پنجشنبه، تحلیلگران میگویند پرسش این نیست که آیا پاکستان در حال آمادهسازی برای اقدام است، بلکه این است که آیا دیپلماسی مسیری است که اسلامآباد پیشاپیش انتخاب کرده است.
یک نشست خبری پر از عدمتکذیب
در نشست خبری هفتگی وزارت امور خارجهٔ پاکستان در روز پنجشنبه، سجاد حیدر خان، سخنگوی این وزارتخانه، از تأیید گزارشهای اخیر مبنی بر اینکه اسلامآباد هشدار عربستان را به ایران مبنی بر مهار حوثیها منتقل کرده، خودداری کرد و آنها را «بیاساس» خواند.
او همچنین ادعای اینکه عربستان سعودی از پاکستان خواسته است تا به مواضع حوثیها در یمن حمله کند را رد کرد و آن را «فرضی» و «بدون هیچ بحثی از این نوع» خواند.
اما وقتی از او پرسیده شد که آیا پاکستان از طریق ایران با حوثیها ارتباط برقرار میکند، خان آن را تکذیب نکرد. خان گفت پاکستان «به دنبال گفتوگو و دیپلماسی برای صلح و ثبات در منطقهٔ گستردهتر ادامه خواهد داد.»
جوهر سلیم، وزیر امور خارجهٔ پیشین پاکستان و رئیس مؤسسهٔ مطالعات منطقهای مستقر در اسلامآباد، این عبارتبندی را عامدانه خواند. او به الجزیره گفت: «در دیپلماسی، آنچه عامدانه گفته نمیشود به همان اندازهٔ آنچه گفته میشود اهمیت دارد.» او زبان اسلامآباد در مورد این پیمان را تأکیدی بر «بازدارندگی و کاهش تنش» توصیف کرد.
تداوم سفرهای عاصم منیر به تهران
عاصم منیر، رئیس ستاد ارتش پاکستان، از آوریل تاکنون چهار بار به تهران سفر کرده است. آخرین سفر او ماه گذشته، چند روز پس از تماس تلفنی دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بود که از اسلامآباد خواست تا بر تهران فشار آورد.
یک منبع ایرانی آشنا به تماسهای دیپلماتیک به الجزیره گفت که دیپلماسی تلفنی از زمان آغاز تشدید تنشها شدت گرفته است. این منبع گفت: «در یک هفته تا ده روز گذشته، احتمالاً سه تا چهار گفتوگوی تلفنی میان فیلد مارشال پاکستان و وزیر امور خارجهٔ ایران صورت گرفته است.»
او افزود: «تنها دو مورد از سوی طرف ایرانی علنی شد» و بقیه را در راستای ترجیح اسلامآباد برای «دیپلماسی خاموش» توصیف کرد.
الجزیره پاسخی از مقامات پاکستانی به پرسشها دربارهٔ تماسهای اعلامنشده دریافت نکرد. اسحاق دار، معاون نخستوزیر و وزیر امور خارجه، در روزهای اخیر بهطور جداگانه با همتایان سعودی و ترک خود گفتوگو کرده است.
سلیم گفت: «نقش [بهعنوان میانجی میان عربستان و ایران]با الگو همخوانی دارد، اما با ریسک بسیار بالاتری همراه است.» او استدلال کرد که تعهدات پاکستان به ریاض ریسک بیشتری نسبت به میانجیگری پیشین این کشور میان آمریکا و ایران دارد.
یک سناریوی قدیمی
پاکستان قبلاً هم در این موقعیت بوده است. در آوریل ۲۰۱۵، پارلمان این کشور بهاتفاقآرا درخواست عربستان سعودی برای اعزام نیرو، کشتی و جنگنده برای مبارزه با حوثیها را رد کرد و تصویب کرد که «پاکستان باید در مناقشهٔ یمن بیطرفی خود را حفظ کند تا بتواند نقش دیپلماتیک فعالی برای پایان دادن به بحران ایفا کند.»
سلیم گفت که اکنون «ممکن است دوباره همان دوراهی که استراتژیستهای سیاست خارجی پاکستان یک دهه پیش با آن روبهرو بودند، در همین زمینه مطرح شود.»
نمونهٔ نزدیکتر در همین سال رخ داد. هنگامی که ایران در فوریه و مارس مستقیماً به عربستان سعودی حمله کرد، عربستان در آوریل از «ورود نیروهای پاکستانی» به این کشور خبر داد، هرچند اسلامآباد مستقیماً وارد درگیری نشد.
جواد حیراننیا، تحلیلگر ایرانی مسائل امنیت منطقهای، به الجزیره گفت: «این نشان میدهد که معنای اصل دفاع متقابل در پیمان دوجانبه، یا پیمان مکه، موضوعی است که طرفین آن را محاسبه میکنند و به معنای ورود خودکار طرفین در صورت حمله به طرف دیگر نیست.»
پاکستان تا کجا میتواند پیش برود؟
جزئیات آنچه منیر و عراقچی شب پنجشنبه دربارهٔ آن صحبت کردند همچنان نامشخص است. اما حیراننیا گفت نقش پاکستان روشن است. او به الجزیره گفت: «پاکستان اخیراً پیام هشدار عربستان را به ایران منتقل کرده و از تهران خواسته است تا متحدان حوثی خود را مهار کند.» او افزود: «این اقدام نشاندهندهٔ نقش فعال و عملیاتی پاکستان بهعنوان کانال ارتباطی میان دو طرف است.»
او در مورد اهرم فشار تهران بر این گروه نیز صریح بود. او گفت: «ایران نفوذ قابلتوجهی بر حوثیها دارد، هرچند این نفوذ مطلق و نامحدود نیست.» او افزود: «درست است که حوثیها ممکن است در برخی موارد مستقل از ایران تصمیم بگیرند، اما منافع استراتژیک آنها با تهران همسو است.»
روز جمعه، پس از آنکه حوثیها کنترل سواحل دریای سرخ یمن را به دست گرفتند، رهبران ایران بهسرعت وفاداری خود را نشان دادند. محمد رضا عارف، معاون اول رئیسجمهور ایران، در پستی در ایکس از «پیروزیهای ملت قهرمان یمن» استقبال کرد.
محمد مخبر، مشاور رهبر معظم انقلاب، سید مجتبی خامنهای، در ادعای نفوذ بر حوثیها بهعنوان بخشی از آنچه «محور مقاومت» تهران خوانده میشود، حتی صریحتر بود. مخبر در ایکس نوشت: «تبریک بابت این پیروزی قاطع، انصارالله.» او با اشاره به نام رسمی حوثیها افزود: «اقتدار ایران در تنگهٔ هرمز و عزم بومی مقاومت، آمریکا و متحدانش را به بنبست تاکتیکی و استراتژیک کشانده است.»
قدم بعدی چیست؟
عاصف درانی، سفیر پیشین پاکستان در ایران و نمایندهٔ ویژهٔ پیشین این کشور در امور افغانستان، موضع پاکستان را متفاوت ترسیم کرد.
او به الجزیره گفت که بر اساس پیمان مکه، «مسئلهٔ اصلی ادراک تهدید است» که در آن کشورهای عضو نگرانیهای خود را مطرح میکنند و شرکا به درخواست کشور تهدیدشده پاسخ میدهند.
او گفت پاکستان «توانایی همکاری با عربستان سعودی در مقابله با تهدید حوثیها را دارد.» سفیر پیشین سلیم گفت که در حال حاضر «ریاض نیازی به جنگیدن پاکستان در هیچ نبردی ندارد.»
پاکستان میتواند با «جلوگیری از هرگونه جنگ منطقهای» بهتر به عربستان سعودی کمک کند، با اشاره به روابط قوی اسلامآباد با شورای همکاری خلیج فارس و کانالهای آن به تهران.
اما عمر کریم، تحلیلگر مرکز مطالعات و تحقیقات اسلامی ملک فیصل در ریاض، پیشنهاد کرد که ممکن است لحظهٔ حسابرسی برای روابط پاکستان و عربستان سعودی نزدیک باشد.
کریم افزود: «هزینهٔ عدم اقدام قطعاً در حال افزایش است» و «در نهایت پاکستان برای واکنش و ایفای تعهدات خود» تحت پیمان دفاع متقابل دوجانبه با عربستان سعودی و توافق سهجانبهای که ترکیه را نیز شامل میشود، تحت فشار قرار خواهد گرفت. «ریاض احتمالاً در حال حاضر در حال ارزیابی مجدد وضعیت و یافتن بهترین نتیجه است.»
پاکستان همین الان هم از نیروهای مستقر خودش در عربستان برای حمله هوایی به یمن استفاده میکنه،اما دلیل اینکه سعی میکنن نقششون رو تکذیب کنن اینه که جنگ در حد جنگ داخلی باقی بمونه و جنگ حوثی ها با نیروی خارجی به نظر نیاد امنیت ملی ایران، جایی برای ماجراجویی و کاسبی پاکستان یا هر کشور دیگری نیست 
گمان نکنم اینطور باشه. روزهای آینده تحولات قایل توجهی را در جبهه یمن شاهد خواهیم بود