داوری نوشتارش عین گفتارش و گفتارش عین احوالش است

رییس کتابخانه مجلس شورای اسلامی در جشن هفتاد سالگی فیلسوف فرهنگ، دکتر رضا داوری اردکانی با عنوان «پرسشگر دردمند روزگار ما» گفت: دکتر رضا داوری اردکانی متفکری به معنای عمیق کلمه است.

در این جشن که با حضور آیت‌الله مصطفی محقق داماد، دکتر محمد رجبی، حجت‌الاسلام عبدالحسین خسروپناه، دکتر علی اکبر ولایتی، محمد رضا تابش، دکتر سید محمدصادق خرازی، دکتر غلامعلی حداد عادل، دکتر سعیدآبادی و جمعی دیگر از شخصیت‌های برجسته علمی و فلسفی در تالار فرهنگسرای ابن سینا برگزار شد، رییس کتابخانه مجلس شورای اسلامی طی سخنانی با عنوان «وحدت کلام و متکلم در شخصیت دکتر رضا داوری اردکانی» افزود: همه ما درباره تفکر در این نکته مشترک هستیم که فکر حتی اگر به معنای ارسطویی، کاشف از مجهول باشد، هر شخصی که بتواند چنین تفکری داشته باشد، متفکر است. در حالیکه ما عموماً در خیالات و توهمات سیر می‌کنیم و انبوهی از مجهولات، همچنان نامعلوم می‌ماند. از این‌رو، حضور متفکران در هر جامعه و هر دوره‌ای، انگشت شمار است.

محمد‌ رجبی گفت: حقیقتاً برای شاگرد کوچکی که استاد بزرگی را در محضرش تلمذ کرده و بضاعت آن را نداشته که از تمام جنبه‌های علمی، فکری و شخصیتی استاد بهره ببرد، سخن گفتن درباره چنین شخصیتی مشکل است.

رئیس کتابخانه مجلس شورای اسلامی اظهار داشت: آنچه من از ایشان آموخته‌ام این است که دکتر داوری متفکر به معنای عمیق کلمه است و اگر فکر را حتی به معنای ارسطویی آن یعنی کشف از مجهول در نظر بگیریم، نمی‌توانیم هر فردی را متفکر بنامیم. متأسفانه کم هستند افرادی که مجهولاتی را برای ما در سطح جهان و در ادوار مختلف تاریخ معلوم کرده باشند.

رجبی افزود: مشکل بزرگ بشر این است که غالباً در مجهولات یا موهومات سیر می‌کند و اگر تفکر به معنای عرفانی آن را در نظر بگیریم که به قول شیخ محمود شبستری «تفکر» رفتن از باطل سوی حق/ به جزو اندر، بدیدن کل مطلق» باشد. متفکر کسی است که کل مطلق یا حقیقت مطلق را در می‌یابد و فراروی افراد قرار می‌دهد و موجب هدایت ما در زندگی فردی و جمعی می‌شود. خوشبختانه در تاریخ فرهنگ و تمدن، همواره چنین افرادی در کشورمان وجود داشته‌اند، که همگی آنها شأن ویژه‌ای در جامعه علمی و فرهنگی ما دارند.

وی در ادامه سخنان خود گفت: دکتر داوری با دل و از روی دل‌آگاهی سخن می‌گوید، از این رو آنچه را که یافته و بر وی منکشف شده است، بدون هیچ تکلفی بر قلم می‌آورد؛ نوشتارش عین گفتارش و گفتارش عین احوالش است به طوری که کسانی که ایشان را از نزدیک می‌شناسند و نثر ایشان را می‌خوانند گویی صدای استاد را می‌شنوند.

وی گفت: هستند افرادی که کتاب‌های زیادی را نوشته‌اند اما نوشته‌های آنها آنچنان عمیق نیست که گره گشای مشکلات ما باشد. رابطه تفکر و زبان، امری روشن برای همگان است و لذا با افق فکری خاصی که داوری اردکانی در آن قرار دارد، زبان ویژه‌ی تفکر ایشان نیز بستگی به زاویه دید خاص ایشان دارد و به فرموده قرآن کریم، ناشی از ذکری است که در دل ایشان جاری شده است.

رئیس کتابخانه مجلس تصریح کرد: مرحوم دکتر فردید مدام از تلازم ذکر و فکر صحبت می‌کرد و می‌گفت ذکر و فکر حقیقتی همگام و همراه یکدیگرند؛ بنابراین داوری اردکانی که فکر و بیان خاص خودش را دارد، که ناشی از ذکر خاصی است. ذکر که به فارسی «یاد» گفته می‌شود، نحوه مواجهه‌ی هرکس با حقیقت مطلق یا هستی مطلق است که او بنا بر سعه‌ی وجودی خود از هستی دارد، و بنا برآن، برای هرچیز معنا و ماهیت خاصی قائل است. البته ذکر به معنای عمیق‌تر کلمه، افقی است که خداوند متعال به واسطه آن برای هر انسان متفکر و وارسته می‌گشاید و حقیقت هر چیز را بر متفکر ظاهر می‌سازد.

 وی با اشاره به آیه‌‌ی ۱۹۱ سوره‌ی آل عمران الَّذِینَ یَذْکُرُونَ اللّهَ قِیَامًا وَقُعُودًا وَعَلَیَ جُنُوبِهِمْ وَیَتَفَکَّرُونَ فِی خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ افزود: براساس این آیه کریمه، اگر ما از ذکر غفلت نکنیم و تفکر ما بنابر ذکر باشد، فکر ما تکرار مکررات نخواهد بود. مجهولات و اسرار آسمان‌ها و زمین را بر ما آشکار خواهد ساخت. بنابراین دکتر داوری اردکانی نیز به نوبه ی خود، احوالش عین افکارش، و افکارش عین بیانش است و به همین دلیل با افراد متفکر صاحبدل، هم‌زبانی پیدا می‌کند.

رئیس کتابخانه مجلس خاطر نشان کرد: وقتی همدلی باشد، هم‌زبانی هم هست و از آن مهمتر دل‌آگاهی است؛ از این رو کسانی که اهل دل هستند مسائل معقول را دریافته و به دل رسانده‌اند، و به قول مرحوم فردید از مقام آگاهی و خودآگاهی به دل‌آگاهی رسیده‌اند؛ مقامی که اکنون استاد داوری اردکانی به آن رسیده است و ما وحدت زبان و فکر و ذکر را در ایشان مشاهده می‌کنیم.

دکتر رجبی گفت: دکتر داوری اردکانی به تعبیر قرآن مجید، «کلمه‌»ای تبدیل شده که گویای مرتبه‌ای از حقیقت است؛ همان شجره‌‌ی طیبه‌ای که قرآن کریم آن را معرفی کرده است که ریشه‌اش در زمین و شاخه‌هایش به گونه‌ای در آسمان است که همواره می‌توان از میوه‌های آن بهره برد.

وی اظهار داشت: دکتر داوری اردکانی با مرگ‌آگاهی زندگی کرد و هیچ گاه از شرایط وجودی انسان که وجه عدمی و آیینه وار در برابر جلوات هستی مطلق است غافل نبوده و لذا ما شاهدیم که این منبع فیاض دائماً همانند شجره طیبه، میوه و ثمر می‌دهد. البته در مقابل هم افرادی هستند که در بی‌ذکری و بی‌خبری به سر می‌برند و به فرموده‌ی قرآن مجید چون ریشه‌ای ندارند، از سرزمین خود به جایی دور پرتاب شده‌اند.

رجبی گفت: چند سال پیش جامعه فلسفی ارزشمند ما قدر استاد داوری را شناخت و او را به عنوان «فیلسوف فرهنگ» برگزیده است.

وی تصریح کرد: جامعه‌ی علوم تجربی و انسانی ما نیز چنان جایگاه داوری اردکانی را شناخته است که تاکنون سه مرتبه ایشان را با اکثریت آراء به ریاست فرهنگستان علوم برگزیده‌ است و این امری شگفت‌انگیز است که کسی که فیلسوفی چنان بر حوزه علوم اشراف دارد که دانشمندان ما نیز ایشان را سه دوره‌ی پیاپی به عنوان ریاست فرهنگستان علوم انتخاب کرده‌اند.

مراسم نکوداشت ۸۰ سالگی دکتر رضا داوری اردکانی به همت کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی و فرهنگسرای ابن‌سینا با مشارکت ۹ سازمان فلسفی و علمی، با پیام دکتر حسین نصر و حضور بیش از ۱۰۰ چهره علمی و فرهنگی کشو در تالار فرهنگسرای ابن سینا برگزار شد.

در این مراسم که تا پاسی از شب ادامه داشت دکتر علی‌اکبر ولایتی، دکتر غلامعلی حداد عادل، حجت الاسلام سید محمد خاتمی، دکتر فاطمه طباطبائی (عروس حضرت امام)، دکتر افتخارحسین عارف رییس موسسه فرهنگی اکو، دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی، دکتر احمد مسجدجامعی و دکتر صادق خرازی دبیر اسبق ایران در سازمان ملل، دکتر محقق داماد، دکتر خسروپناه، دکتر دینانی، دکتر اعوانی، دکتر شمس، استاد بهاء الدین خرمشاهی، استاد سید احمد محیط طباطبائی، مهندس میرسلیم، حجت الاسلام دعایی، و جمعی کثیری از اساتید و چهره‌های برجسته علمی از فرهنگستان علوم و علو پزشکی ایران در این مراسم حضور یافته و سخنرانی کردند.