بررسی تطبیقی نظام های برنامه ریزی ایران
مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی درفرآیند مجموعه مطالعات الگوی مطلوب برنامه ریزی برای کشورمان، به بررسی تطبیقی نظام های برنامه ریزی ایران طی برنامه های قبل و بعد از انقلاب اسلامی پرداخت.
به گزارش روابط عمومی مرکز پژوهش ها، دفتر مطالعات برنامه و بودجه این مرکز اعلام کرد: حدود ۶۵ سال از شروع برنامه ریزی در ایران می گذرد و در این مدت ۱۰ برنامه عمرانی و توسعه ای تهیه شده است. در طول این مدت سه نوع برنامه یعنی برنامه عمرانی (متکی بر طرح و پروژه) . برنامه جامع ملی (شکل سنتی و متعارف برنامه) و برنامه ساختاری( شناخت چالش های اساسی فرآیند توسعه و سعی در فراهم ساختن الزامات تحقق توسعه پایدار) تهیه شده است. به دلیل ساختار اقتصاد ایران و متکی بودن به درآمدهای نفتی، دخالت نامناسب در ساز و کار بازار، توان نامتناسب فنی و آمار و اطلاعات کشور و سایر عوامل، روند تکاملی و پیشرفت در برنامه ریزی مشاهده نمی شود و پیش بینی ها و هدفگذاری ها، متناسب با محتوای برنامه ها نبوده اند بدین ترتیب برنامه ریزی، اثربخشی چندانی برای دستیابی به اهداف مندرج در قانون اساسی و سند چشم انداز کشور ندارد.
این گزارش می افزاید: مراحل مختلف تصمیم گیری و گردش کار نظام برنامه ریزی کشور در مراحل تهیه، تدوین ، اجرا و نظارت بر اساس قوانین و مقررات موجود به شرح زیر است: تهیه و تدوین برنامه، تصمیم گیری در مورد اهداف برنامه درازمدت (چشم انداز)، تعیین سیاست های کلی، تعیین اهداف کلی برنامه های توسعه میان مدت، تعیین خط مشی ها و سیاست های برنامه، تصمیم گیری در مورد چارچوب ها.
با وجود برنامه پنج ساله، پیشنهاد برنامه های بخش ها و منطقه های مختلف، ایجاد هماهنگی های بخشی، منطقه ای، تلفیق برنامه ، بررسی و تایید برنامه، تصویب برنامه توسعه پنج ساله، اجرا، نظارت و ارزشیابی برنامه، اجرای برنامه، تخصیص اعتبارات، گزارش های اجرای برنامه. هدف این گزارش بررسی و واکاوی نظام برنامه ریزی با توجه به ساختارهای موجود اقتصاد ایران، شرایط جهانی و تحول الگوهای برنامه ریزی در کشورهای مختلف جهان است. بدین منظور ابتدا به موضوع برنامه ریزی در قانون اساسی پرداخته شده و سپس به موضوع قانون برنامه و بودجه و برنامه ریزی در ایران مد نظر قرار گرفته است. پس از آن الگوهای برنامه ریزی در جهان، رابطه ساختار اقتصاد ایران و جهان با نظام برنامه ریزی، نظام تصمیم گیری و برنامه ریزی و نظام برنامه ریزی ایران در برنامه های قبل مورد توجه قرار گرفته است.
