وقتي نكونام و دژآگه به ليگ برتر چشم مي دوزند
چشمه حضور فوتباليستهاي ايراني در فوتبال اروپا آرام آرام در حال خشکیدن است و اين روزها معدود لژيونرهاي ايراني حاضر در فوتبال اروپا هم راه بازگشت به ليگ برتر فوتبال ايران را در پيش گرفتهاند. حضور ایران در جام جهانی فرانسه 1998 تبعات مثبت بسیاری را در بر داشت که یکی از آنها راهيابي استعدادهایی مانند علی دایی و مهدی مهدوی کیا به فوتبال اروپا بود.
دايي و مهدويكيا تا زماني كه سن و سالشان بالا نرفته بود در تيمهاي اروپايي ادامه دادند اما اين روزها در حالي صحبت از بازگشت جواد نكونام و اشكان دژآگه به ايران در ميان است كه هر دو آنها به لحاظ فني مي توانند حداقل دو سال ديگر در لاليگا و بوندس ليگا ادامه بدهند. طعنه آميز است كه امروز ژاپنیها مزد زحمات و برنامهریزی بلند مدت خود را گرفتهاند و 14بازیکن ملي پوش اين تيم در بالاترين سطح فوتبال اروپا و در ليگ كشورهاي ایتالیا، بلژیک، آلمان، هلند، روسیه و انگلیس توپ می زنند.
جواد نکونام در سالهاي اخير مطرحترين لژيونر فوتبال ايران محسوب میشد. او پس از هفت سال حضور در اوساسونا به يكي از بازيكنان محبوب مردم پمپلونا تبديل شده بود اما حالا كه اوساسونا توانايي پرداخت مبلغ مورد نظرش را ندارد قصد دارد به ايران برگردد و براي استقلال بازي كند. پس از بازگشت نكونام، مسعود شجاعي تنها لژيونر ايراني ليگ اسپانيا محسوب مي شود كه البته از محبوبيت و جايگاهي كه نكونام در اوساسونا داشت، برخوردار نيست.
علیرضا حقیقی دیگر لژیونر اروپايي فوتبال ايران در لیگ روسیه است كه هنوز نتوانسته در اين كشور به موفقیتي دست پیدا کند. او اغلب بازيهاي تيمش را از روي سكوها تماشا مي كند و به ندرت اين بخت را پيدا كرده كه در فهرست هجده نفره حضور پيدا كند.
اشکان دژآگه ديگر بازیکن ایرانی حاضر در وولفسبورگ آلمان است. هر چند نمی توان او را يكي از توليدات فوتبال ايران دانست اما بايد به اين نكته توجه داشت كه باشگاه وولفسبورگ اين روزها تمايلي به تمديد قرارداد او نشان نمي دهد و گفته مي شود دژآگه باب مذاكره را با باشگاه سپاهان اصفهان باز كرده است.
امروز فوتبال ايران در شرايطي بايد براي راهيابي به جام جهاني با تيمهايي مثل كره جنوبي، ژاپن و استراليا مبارزه كند كه «شینجی کاگاوا» ژاپني از دورتموند آلمان در جمع 32 نامزد بهترین بازیکن سال اروپا قرار گرفته است و اكثر بازيكنان تيم ملي استراليا هم در تيمهاي مطرح ليگ برتر انگلستان بازي مي كنند. تمرينات سخت تيمهايي اروپايي و دشواريهاي تن دادن به قوانين زندگي حرفهاي يكي از دلايلي است كه فوتباليستهاي ايراني امروزي را از اروپا فراري مي دهد. به عنوان مثال بازيكني مثل جواد نكونام بايد در اسپانيا تمام وقت در اختيار باشگاه باشد و حتي تمام وعدههاي غذايياش را با متخصصان تيم هماهنگ كند اما در فوتبال ايران از اين خبرها نيست و بازيكن روزانه تنها سه تا چهار ساعت در باشگاه حضور دارد. مهدي پاشازاده كه زماني در فوتبال آلمان بازي مي كرد با اشاره به راحت طلبي بازيكنان ايراني مي گويد: «به نظر من بازيكنان كمي راحت طلب شدهاند. آنها وقتي ميبينند كه در ايران هم مي توانند پول خوبي بگيرند همين جا را انتخاب ميكنند. مانند اين است كه يك بازيكن بين تيم تهراني و شهرستاني، تيم تهراني را انتخاب ميكند تا راحتتر باشد. بازيكنان در اروپا بايد مسائلي مثل دوري از خانواده و ناآشنا بودن با زبان را تحمل كنند و طبيعي است كه حاضر باشند حتي با 300 تا 400 هزار دلار كمتر در تيمهاي ايراني بازي كنند. ما استعدادهاي خوبي داريم به شرط اينكه به خودشان سختي بدهند. يك فوتباليست نبايد 50 درصد زمان خود را براي فوتبال و 50 درصد را براي زندگياش بگذارد.» مجيد نامجو مطلق كه سابقه پوشيدن پيراهن هر دو تيم استقلال و پرسپوليس را دارد معتقد است در گذشته بازيكنان با لژيونر شدن درآمد بيشتري به دست ميآوردند ولي حالا ميتوانند همين درآمد را در ايران داشته باشند و لزومي نمي بينند به كشور ديگري بروند. امير حاج رضايي اما برخلاف نامجومطلق و پاشازاده فقر توليد در فوتبال ايران را عامل اصلي اين ماجرا مي داند و مي گويد: «فصل گذشته ستارههاي دو تيم پايتخت يعني مجيدي و كريمي متعلق به نسل قبل فوتبال ايران بودند. ما چه بازيكني توليد كردهايم كه بتوانيم او را به فوتبال اروپا بفرستيم؟
در حال حاضر كشورهاي شرق آسيا پيشرفت زيادي كردند و از غرب آسيا فاصله گرفتهاند. حتي كشورهاي حوزه خليجفارس كه امكانات زيادي دارند هم نميتوانند با آنها رقابت كنند. در كل بايد گفت مزد آن گرفت جان برادر كه كار كرد. در حرف زدن در قله هستيم، اما در عمل كجا هستيم؟ اين مسائل شامل كل فوتبال ما ميشود و به نظر من عقب ماندگي ما كاملا طبيعي است.»
اين روزها حتي كشورهاي عربي هم مثل سابق به استخدام بازيكنان ايراني علاقه نشان نمي دهند. در امارات هيچ بازيكني نداريم و در قطر هم تنها آندرانيك تيموريان و هادي عقيلي حضور دارند.
اين يعني افزايش دستمزدها در فوتبال ايران نه تنها باعث توليد استعدادهاي جديد نشده بلكه لژيونرهايي كه اميد اصلي فوتبال ايران محسوب مي شدند را هم براي بازگشت هوايي كرده است. در اين اوضاع و احوال بايد به كارلوس كي روش حق داد كه در سراسر دنيا به دنبال بازيكنان دو رگه ايراني شاغل در ليگهاي خارجي بگردد تا شايد بتواند با تكيه بر تجارب بينالمللي آنها ايران را به جام جهاني برساند.
تهران امروز
