واردات بي‌رويه اين بار از نوع نيروي کار

کورش شرفشاهي در گزارشی در روزنامه مردمسالاری به معضل بیکاری کشور و حضور کارگران غيرمجاز افغاني در ايران پرداخته است.

امروز معضل بيکاري به يکي از چالش هاي کشور تبديل شده است و اين معضل به حدي جدي است که باعث شده، شاهد حضور تحصيلکردگان دانشگاهي در مشاغل غيرمربوط باشيم به نوعي که امروز مي توانيم آبدارچي، نگهبان، دربان ، راننده ، کارگر ساختماني و بسياري موارد اين چنيني را ببينيم که مدارک دانشگاهي ليسانس يا فوق ليسانس دارند.

البته قصد نداريم افراد شريفي که به چنين کارهايي اشتغال دارند را زير سوال ببريم، بلکه براي زحمات آنان نيز احترام بسياري قايل هستيم اما اشکال در اينجاست که براي تصدي چنين مشاغلي، به مدارک دانشگاهي نياز نيست البته براي تحليل چنين آشفته بازاري بايد به اين مسئله بپردازيم که بين عرضه و تقاضاي بازار کار چه رابطه اي وجود دارد؟ هنگامي که حدود چهار ميليون بيکار در کشور داريم و در اشتغال زايي ناتوان هستيم و از سوي ديگر با واردات بي رويه، صنايع موجود را دچار مشکل مي کنيم تا کارخانجات بزرگ و کوچک به مرور تعطيل شود، در چنين شرايطي پاي تحليل و تحليلگران مي لنگد.

نکته بعدي آن است که در کنار واردات بي رويه کالاها و محصولات کشاورزي و صنعتي، شاهد واردات بي رويه نيروي کار هستيم، به نوعي که در هر گوشه و کناري کارگري خارجي فرصت هاي شغلي را از آن خود کرده و تاسف آورتر اينکه، شاهد برخورد جدي با اين واردات غيرقانوني نيستيم.

در اين رابطه محمدعلي موسوي مبارکه عضو کميسيون اجتماعي مجلس شوراي اسلامي مي گويد: اينکه در کشور ما براي کارگران افغاني مجوز کار صادر شده به خاطر اين است که يک سري کارهايي وجود دارد که امکان دارد کارگر ايراني آن ها را انجام ندهد مانند حفاري براي لوله گذاري گاز، کار در کوره هاي آجرپزي و يا حفاري قناتها که کارهاي سختي است و کارگران افغاني اجازه انجام اين قبيل کارها را دارند.

وي مي افزايد: اما هنگامي که وارد شهرک هاي صنعتي مي شويم و مي بينيم در ورودي اين شهرکها را يک افغاني باز مي کند. يا وارد شرکتي مي شويم مي بينيم تعدادي کارگر افغاني در آنجا مشغول کار هستند، تاسف مي خوريم. متاسفانه در برخي موارد تعداد کارگران افغاني از کارگران ايراني بيشتر است که البته اين ها خلاف قانون است.

نماينده مبارکه مي افزايد: استانداري ها، فرمانداري ها، بخشداري ها و دهياري ها بايد از انجام اين اقدامات جلوگيري  کنند و به نظر من بايد با اين قبيل کارفرمايان متخلف که کارگران افغاني غيرقانوني را به کار مي گيرند برخورد شود، زيرا فرصت اشتغال از بيکاران ايران گرفته مي شود.

وي با تاکيد بر اينکه بسياري از ايرانيان بيکار به دليل حضور کارگران افغاني فرصت کارشان از دست مي دهند گفت: يک وقتي براي ورود  کارگران افغاني به ايران ضرورتي وجود داشت که در کشور افغانستان جنگ بود و در نتيجه افغاني هاي جنگ زده به کشور ايران پناه آوردند.
موسوي  مبارک با اعلام اين که مدت هاست در کشور افغانستان جنگ وجود دارد گفت: در يک دوره، شوروي ها افغانستان را اشغال کردند و اکنون نيز حضور آمريکايي ها افغانستان را ناامن کرده و در اين کشور درگيري وجود دارد که متاسفانه اين جنگ دايم ادامه پيدا کرده است.

وي با اعلام اينکه در يک دوره خاص مردم افغانستان ناچار به مهاجرت بودند گفت: در هنگامي که شوروي به افغانستان حمله کرده بود وظيفه شرعي حکم مي کرد به عنوان کشوري همسايه و مسلمان، مردم افغانستان را بپذيريم اما اينکه بخواهند هميشه بمانند و يک مهاجرت يک طرفه به سوي ايران اتفاق بيفتد، ما توانايي نداريم که بخواهيم خدماتي به اين افغان ها بدهيم.
عضو کميسيون اجتماعي مجلس گفت: اگر بخواهيم براي اين ها محدوديت ايجاد کنيم، شرع اسلام با ما اجازه نمي دهد و از نظر شرعي نمي توانيم براي اين انسانها سخت گيري کنيم تا مجبور شوند به کشورشان بازگردند.

وي با اعلام اينکه افرادي مي توانند در يک مدت خاص تابعيت کشوري را بپذيرند گفت: اينکه بخواهيم يک تعداد زيادي از مهاجران کشور ديگري را در ايران پذيرا باشيم و اين حجم زياد به کشور ايران وارد شوند به هيچ وجه درست نيست.
موسوي مبارکه با يادآوري اينکه در يک دوره خاص، مزاياي ويژه اي به آن ها داده شد گفت: آن موقع حکم شرعي داده شد که به مردان افغانستان دختر بدهيد و دختران آنان را به همسري برگزينيد و با آنها مراوده داشته باشيد، اما اين دليل نمي شود که آنها بخواهند براي هميشه ايران را براي خودشان مرکز اقامت بدانند.

وي با تاکيد بر اينکه هر فردي که در جايي به دنيا مي آيد بايد همان جا ساکن باشد گفت: گاهي فردي براي تحصيل به ايران مي آيد که اشکالي ندارد زيرا ايراني ها نيز براي تحصيل به کشورهاي ديگر مي روند، اما اينکه افراد زيادي به ايران بيايند و درصد مهاجران ايران بالا برود درست نيست. زيرا ما با مشکلات خودمان دست و پنجه نرم مي کنيم.
عضو کميسيون اجتماعي با اعلام اينکه چهار ميليون بيکار، عدد کمي نيست گفت: بايد کارگران افغاني از ايران خارج شوند و البته موانعي ايجاد شود که اين ها ديگر به ايران باز نگردند زيرا در گذشته شاهد بوديم که با تلاش وزارت کشور عده بسياري از افغاني ها به کشورشان بازگردانده شدند، اما به صورت غيرقانوني به ايران مراجعت کردند.

موسوي مبارکه تاکيد کرد: وزارت کشور بايد تمهيداتي بينديشد تا کارگران افغاني به کشورشان بازگردند و فرصت هاي شغلي موجود در اختيار ايرانيان بيکار قرار گيرد.

و اما حسين طاهرزاده دبير اجرايي خانه کارگر استان سمنان با انتقاد از به کارگيري اتباع بيگانه در ايران گفت: به کارگيري اتباع بيگانه در هر کشوري بايد براساس ضوابط مشخصي باشد.
وي با تاکيد بر اينکه وزارت کار و امور اجتماعي و وزارت امور خارجه نقش هماهنگ کننده را در به کار گيري نيروهاي کار دارند گفت : اين وزارتخانه با هماهنگي و توافق يکديگر و پس از بررسي هاي دقيق بايد اعلام کنند که به چه نيروهايي با چه تخصص هاي در کشور نياز داريم.

اين فعال کارگري با انتقاد از حضور بي حساب و کتاب نيروهاي کار خارجي در کشور گفت: اين سياستي منطقي نيست که دروازه هاي کشور را باز بگذاريد، فرش قرمز پهن کنيد و به نيروهاي کار خارجي بگوييد بفرماييد هر کجا که دلتان مي خواهد کار کنيد.
وي با تاکيد بر اينکه اين روش قابل قبول نيست گفت: بايد نيازسنجي شود، به طوري که اگر به نيروي کار متخصص نياز داريم، نيروي کار وارد کنيم و هر کجا که با انباشت نيروي کار مواجه هستيم، نيروهاي کار خارجي را اخراج کنيم.

طاهرزاده با تاکيد بر اينکه در حال حاضر نيروهاي کار خارجي در کشور ما به هرگونه که دلشان مي خواهد رفتار مي کنند گفت: بدترين رفتار نيروي کار خارجي، نرخ شکني است. بدين معنا که نيروي کار ايراني هر دستمزدي که مطالبه مي کند، نيروي کار افغاني در صد پايين تري را پيشنهاد مي کند، درنتيجه کارفرماي فرصت طلب نيزبه نيروي کار ايراني مي گويد دستمزد پايين تر مي دهم، بيمه ات نمي کنم، هر ساعتي که گفتم بايد بيايي، از اضافه کار خبري نيست و هر وقت که دلم خواست اخراجت مي کنم. بنابراين سايه کارگر افغاني همواره بر نيروي کار ايراني سنگيني مي کند.

وي با اعلام اينکه در بسياري از موارد شاهد هستيم که شرايط کار، سخت و زيان آور است گفت: کارفرمايان اين قبيل مشاغل، نيروي کار ايراني را به کار نمي گيرند و به جاي آن، از کارگران افغاني استفاده مي کنند تا مجبور نشوند به دليل سخت و زيان آور بودن کار، دستمزد منطقي و انساني به کارگر پرداخت کنند. طاهرزاده با انتقاد از کساني که مي گويند نيروي کار ايراني حاضر نيست در مشاغل سخت کار کند گفت: تا امروز چه کسي در معادن زغال سنگ و نمک کار مي کرد؟ تا قبل از اينکه کارگر افغاني وجود خارجي داشته باشد، چه کسي ساختمان سازي مي کرد؟ کارگر که از آسمان نمي ريزد! همين کارگران ايراني همه مسئوليت ها را انجام مي دادند و قبل از اينکه کارگر خارجي پايش به ايران باز شود، کارها بر روي زمين نمي ماند.

وي با تاکيد بر اينکه حق کارگر ايراني را بدهيد و ببينيد چگونه کار مي کند گفت: نيروي کار ايراني را بيمه کنيد، دستمزد متناسب به او بدهيد و تحقيرش نکنيد، آنگاه هر کاري که خواستيد به او واگذار کنيد و ببينيد چگونه برايتان کار مي کند.

وي نيروي کار بيگانه را بزرگ ترين چالش عرصه هاي کار کشور دانست و گفت: بايد هرچه سريعتر اين کارگران خارجي اخراج شوند تا بتوان فرصت هاي شغلي موجود را در اختيار ايرانيان قرار داد.
دبير اجرايي خانه کارگر سمنان با تاکيد بر اينکه اگر مي خواهيد به خاطر مسائل سياسي کارگران افغاني را نگاه داريد، اشکالي ندارد گفت: مسائل سياسي ربطي به مسائل صنفي ندارد. بنابراين اگر به دليل مسائل سياسي اين ها را نگه داشته ايد، حداقل ضابطه مند شان کنيد.

وي با اظهار تاسف از اينکه کارگر ايراني بيمه نمي شود، اما کارگر افغاني را به کار مي گيرند و بيمه اش مي کنند گفت: از مسئولان مي خواهم به کشورهاي امارات، ژاپن، کره و کشورهايي که کارگران ايراني در آن کار مي کنند سري بزنيد. در اين کشورها اگر کارگرخارجي بخواهد مشغول کار شود بايد40 درصد حق بيمه بپردازد، در صورتي که کارگر خارجي در ايران تنها هفت در صد حق بيمه مي پردازد.

طاهرزاده با انتقاد از عرصه آشفته روابط کار در ايران گفت : مگر مي شود کارگران خارجي در کشوري با اين حجم گسترده مشغول کار باشند؟ امروزه به هر کوچه و خيابان که سر بزنيد، چهار يا پنج کارگر افغاني وجود دارد! سوال من از مسئولان اين است که اگر وجود اين کارگران غيرقانوني است، چگونه با آنان برخورد نمي شود.
وي با تاکيد بر اينکه براي پيدا کردن کارگر افغاني به ذره بين نياز نداريم گفت: همين طور که راه برويد، به وفور در خيابان ها حرکت مي کنند، اما بي تفاوتي و سکوت مسئولان سوال برانگيز شده است.
دبير اجرايي خانه کارگر سمنان در پاسخ به اين که چه پيشنهادي داريد گفت: مرزها را کنترل کنيد، زيرا امروزه کارگران خارجي به صورت غيرقانوني از مرزها عبور مي کنند و در داخل کشور نيز آزادانه تردد مي کنند.
وي با اشاره به آمار بالاي جنايت و جرم که از سوي برخي  کارگران افغاني اتفاق مي افتد گفت: فردي که به صورت غيرقانوني وارد ايران شده است، گذرنامه ندارد، تبعه رسمي نيست و اقامت کاري نيز ندارد، اگر دست به جنايتي بزند و متواري شود، به هيچ وجه نمي توان او را شناسايي کرد زيرا ورودشان قانوني نبوده و حضورشان نيز قانوني نبوده است.

و اما نادر قاضي پور، عضو کميسيون صنايع و معادن مجلس شوراي اسلامي در رابطه با حضور کارگران خارجي در عرصه هاي کار و اشتغال کشور گفت: اشتغال به کار کارگران خارجي بر اساس ضوابط و شرايط ويژه اي است. اين افراد بايد در يک مدت زماني به خصوصي که قانون تعريف مي کند، وارد مملکت شوند و پس از آنکه دوره اقامت کاريشان به پايان رسيد، کشور را ترک کنند.

وي با انتقاد از اينکه ورود کارگران به ايران بر اساس ضوابط قانوني نيست گفت: هنگامي که ورود کارگر خارجي به کشور بدون حساب و کتاب باشد، قطع به يقين حضورشان نيز بدون حساب و کتاب است.
نماينده اروميه در مجلس با تاکيد بر اينکه کارگران خارجي بايد از ادارات کل کار استان ها مجوز اشتغال بگيرند گفت: اين کارگران نيز همچون بقيه کارگران بايد بيمه شوند، دستمزد منطقي بگيرند و براساس شرايط کار کشور حضور داشته باشد.

وي با تاکيد بر اينکه اکنون با در صد بالاي بيکاران ايراني مواجه هستيم گفت: شما براي هر کاري و با هر تخصصي کارگر ايراني را مي توانيد پيدا کنيد، اما بسياري از آن ها بيکار هستند! بنابراين در کشوري که چهار تا پنج ميليون بيکار دارد، حضور کارگر خارجي معنا و مفهومي نبايد داشته باشد و تنها معنا و مفهومي که براي آن پيدا مي کنيم، سو»مديريت و ناکارآمدي دولت است.
قاضي پور با تاکيد بر اينکه امروزه ورود کارگران خارجي به استان آذربايجان غربي ممنوع شده است گفت: امروز در آذربايجان غربي به کارگران افغاني اقامت نمي دهيم و اين روالي است که بايد در سراسر کشور اجرا شود تا اين کارگران به طور کامل از کشور اخراج شوند.

وي با اشاره به اينکه صنايع کشور در حال صنعتي شدن است گفت: کارگاه هاي سنتي محکوم به فناست و دستگاه هاي پيشرفته جايگزين دستگاه هاي سنتي و روش هاي قديمي توليد مي شود. همين امر باعث شده است تا بر تعداد بيکاران کشور افزوده شود زيرا کارگراني که در کارگاه هاي سنتي کار مي کردند بيکار مي شوند تا ماشين هاي صنعتي پيشرفته جاي کارگران شاغل را بگيرد.

عضو کميسيون صنايع و معادن مجلس شوراي اسلامي با تاکيد بر اينکه در حال حاضر کارگر ايراني از دو جانب مورد تهديد قرار مي گيرد گفت: از يک سو دستگاه هاي صنعتي پيشرفته و تفکر توسعه صنعتي به کارگر ايراني هجوم مي آورد و از سوي ديگر، کارگران افغاني که با دستمزدهاي پايين هر کاري را انجام مي دهند، عرصه را بر ايرانيان تنگ کرده اند و با کمال تاسف، مديران و مسئولان در وزارت کار، وزارت کشور و وزارت امور خارجه نظار گر رشد بيکاري هستند.

وي در پاسخ به اينکه مسئولان وزارت کار اعلام مي کنند کارگران افغاني کارهايي انجام مي دهند که کارگر ايراني حاضر به انجام آن نيست گفت: اين حرف ها براي توجيه ناکارآمدي هاي خودشان است، اگر مي گوييد کار ساختماني سخت است و کارگر ايراني انجام نمي دهد، همين الان چند هزار کارگر ساختماني بيکار ايراني مي خواهيد تا تحويلتان بدهم؟ چه تعداد کارگر متخصص مي خواهيد که اکنون نگهبان يا دربان شده و با دستمزدهاي پايين به کارهايي که در شان تخصص و تجربه شان نيست، تن مي دهند. به عقيده من آقايان بهانه مي آورند تا مرزهاي بي در و پيکر و ناتواني در کنترل هجوم اين همه کارگر افغاني را در اذهان عمومي توجيه کند.

قاضي پور در پاسخ به اينکه به عقيده شما آيا کارگران افغاني بايد به کشورشان بازگردند گفت: چرا عقيده من را مي پرسيد؟ قانون مي گويد اين کارگران بايد به کشورشان بازگردند و اگر اين کارگران آزادانه و بي حساب و کتاب در کشور ما تردد مي کنند، يقين داشته باشيد که نسبت به قانون بي توجهي شده است و آن کساني که بايد قانون را اجرا کنند، قانون گريز و يا بي تفاوت شده اند.

وي با تاکيد بر اينکه وظيفه ذاتي وزارت کشور برخورد با کارگران غيرقانوني است که در کشور حضور دارند گفت: اداره امور اتباع بيگانه وزارت کشور با همکاري نيروي انتظامي بايد کارگران غيرقانوني را جمع آوري و به کشورشان بازگرداند و چون اين وظيفه اي است که قانون برايشان تعريف کرده بنابراين بايد بپذيريم که مجريان قانون، قانون را اجرا نمي کنند.

و اما منصورخان جاويد، عضو هيئت رئيسه انجمن مديران صنايع استان سمنان، با انتقاد شديد از حضور کارگران خارجي در عرصه کار کشور گفت: کارگران افغاني ميليون ها فرصت شغلي را غصب کرده اند و در تمام عرصه هاي کشاورزي، خدمات، صنعت، ساختمان، معادن و... حضور دارند.

وي با اعلام اينکه درست است که ايرانيان به ميهمان نوازي معروف هستند گفت: ميهمان نوازي تا جايي درست است که ميهمان به صاحب خانه صدمه و زيان وارد نکند، زيرا اين ديگر ميهمان نوازي نيست و حقي است که از اهالي صاحب خانه ضايع مي شود.

جاويد با اشاره به آمارهاي واقعي و غيرواقعي بيکاري در کشور گفت: براساس آمارهاي واقعي، بيش از پنج ميليون بيکار در کشور داريم که البته آمارهاي دولتي نيز حدود چهار ميليون بيکار را پذيرفته اند. بنابراين درست نيست که ايرانيان بيکار باشند و کارگراني از آن سر دنيا بلند شوند و غيرقانوني در ايران زندگي کنند و فرصت هاي شغلي را مال خود شان کنند.

وي با اعلام اينکه بسياري از جوانان بيکار کشور، فارغ التحصيلان دانشگاهي هستند گفت: امروز در هر خانه اي را که بزنيد و يا پاي درد دل هر خانواده اي که بنشينيد، از وجود دو يا سه جوان بيکار در رنج هستند که اين آمار وحشتناک بيانگر يک بي برنامگي در عرصه هاي اشتغال کشور است.

عضو هيئت رئيسه انجمن مديران صنايع با انتقاد از کساني که واقعيت ها را ناديده مي گيرند گفت : اينکه در منطقه اي 100 شغل ايجاد شود و به آن افتخار کنيد، بيشتر به يک مسکن مي ماند و هرگز دارو و درمان قطعي نيست. بلکه معناي مديريت تاثيرگذار، ايجاد مشاغل ثابت و پايدار است.
وي با اشاره به اينکه بيش از 30 سال است مديريت بر کارخانجات متعدد را برعهده داشته است گفت: بايد براي کارگر ايراني انگيزه به وجود آورد. اما با کمال تاسف سطح روابط انساني در بنگاه هاي اقتصادي پايين آمده و در حق نيروي کار اجحاف مي شود.

جاويد با انتقاد از کساني که معتقدند کارگر ايراني تن به هر کاري نمي دهد و به دنبال پشت ميز نشيني است گفت: اين را قبول ندارم. بلکه به عقيده من، کارگر ايراني شريف ترين کارگر عرصه هاي اشتغال در سراسر جهان است. اما هنگامي که حق او در بنگاه اقتصادي ناديده گرفته مي شود، بيمه اش نمي کنند، حقوق و مزاياي کافي به او پرداخت نمي شود و از همه بدتر اينکه روابط انساني منطقي براي کارگر وجود ندارد، نبايد انتظار داشت که انگيزه لازم را داشته باشد.

وي با تاکيد بر اينکه براي ايجاد انگيزه در محيط کارگاه، ابزارهاي متفاوتي وجود دارد گفت: گاهي مشاهده مي کنيم که يک مدير اخلاق خوبي ندارد، اما حقوق و مزاياي نيروي کار را کافي و به موقع مي پردازد، در قبال تلاش مضاعف نيروي کار پاداش مي پردازد و در مقابل کوچک ترين دلسوزي کارگر، واکنش مناسب نشان مي دهد. در کارگاه ديگري نيز حالت برعکس است. بدين معنا که بسياري از مزاياي نيروي کار پرداخت نمي شود، اما کارفرما با نيروي کار رفتاري بسيار انساني و احترام آميز  دارد. در نتيجه شاهد هستيم که در هر دو اين قبيل کارگاه ها ، يک رشد و شکوفايي اتفاق مي افتد. اما با کمال تاسف در بسياري از کارگاه ها نه تنها با نيروي کار برخورد انساني اتفاق نمي افتد، بلکه حقوق و مزاياي او را ناديده مي گيرند که همين امر باعث زيان کارگاه شده است . وي با تاکيد بر اينکه اخراج کارگران خارجي بايد در دستور کار سياست گذاري هاي کلان کشور قرار بگيرد گفت: براي حضور کارگران خارجي به اندازه کافي قانون داريم ، اما آنچه که مهم است اراده دولت بر اجراي اين قانون است که متاسفانه مشاهده مي کنيم چنين اراده اي در دولت وجود ندارد.

جاويد با تاکيد بر اينکه اخراج کارگران خارجي سليقه اي نيست گفت: هنگامي که وجود کارگران خارجي به اشتغال و اقتصاد کشور زيان وارد مي کند، چرا بايد انتظار داشته باشيم که دولت در اين مورد تصميم بگيرد يا نگيرد . اين ديگر به سليقه ربطي ندارد، بلکه به حيات ايران مربوط است.

عضو هيات رئيسه انجمن مديران صنايع با ذکر مثالي گفت: عده اي اعلام مي کنند که در افغانستان جنگ است و کارگران افغاني ميهمان ما هستند. اما سوال من از اين افراد اين است که اگر شما در خانه خودتان جاي خوابيدن نداشته باشيد و به اندازه کافي اعضاي خانواده خودتان فضاي خانه را اشغال کرده باشد، آيا حاضر مي شويد ميهمان دعوت کنيد و خودتان به همراه اعضاي خانواده تان در خيابان بخوابيد.

جاويد مديران را مخاطب قرار داد و گفت: اکنون کارگران ايراني بيکار هستند و کارگران خارجي به بهانه اين که آنان را ميهمان جمهوري اسلامي ايران مي دانيد، فرصت هاي شغلي را اشغال کرده اند که ضروري است، نگاهي جدي و کارشناسي به اين موضوع صورت گيرد.  چرا که ادامه اين روند به صلا ح هيچ کس نيست.