ايران و عراق خود مشكل آبي خويش را حل مي كنند

دو كشور ايران و عراق داراي مشتركات فراوان فرهنگي، مذهبي، تاريخي و تمدني است و مردم اين دو كشور آنچنان به همديگر ارتباط نزديك و گرم و صميمي دارند كه كمتر دو كشور همسايه اي را مي توان به ايران و عراق تشبيه كرد.

به ويژه ايرانيان كه حضوري مستمر و دائمي در دو شهر كربلاي معلا و نجف اشرف داشته و دارند. به گونه اي كه مي توان بسياري از شخصيتهاي بزرگ و والامقام ايراني را نام برد كه يا سالهاي مديدي در عراق زندگي كرده و يا حتي در عراق به دنيا آمده اند.

اما رسم دشمنان و بد انديشان در تاريخ بشري اين بوده است كه هميشه تلاش شيطاني مي كنند تا بين عزيزترين افراد اختلاف بياندازند . و متاسفانه اين اتفاق براي دو كشور عزيز ايران عراق نيز بار ها اتفاق افتاد كه آخرين و معروفترين آنها به دست شقي ترين افراد معاصر يعني صدام مقبور روي داد و آن جنگ تحميلي بود كه صدمات و لطمات فراواني به دو ملت وارد كرد.

اما همه جهان شاهد بود كه پس رها شدن ملت عراق از يوغ اين طاغوت فرعون صفت ، اولين ملتي كه به مردم عراق رسيد ، مردم ايران بودند كه با ارسال مواد غذايي و توليدات خود به عراق بسياري از نيازهاي اين كشور را بر طرف كرد و با راه افتادن كاروانهاي زيارتي اقتصاد عراق رونق يافت.

اما دشمنان و حسودان طاقت ديدن آرامش مردم عراق و دوستي و صميميت آنها با ملت دوست و برادر خود ايران را نداشت و با فعاليتهاي تروريستي و اذيت و آزار فراوان ايرانيان و به حمله به زايران بي دفاع و بي آزار ايراني ، قصد به هم زدن روابط دوكشور را داشتند اما عقل و حكمت و درايت مقام معظم رهبري و مسئولين مؤمن و بيدار ايران و دولت آگاه و زيرك وظلم ستيز عراق به ويژه كساني مانند مرحوم سيد عبد العزيز حكيم (ره) ، بسياري از اين توطئه ها را نقش بر آب كردند ولي دشمنان قسم خورده و لجوج دو ملت مسلمان ايران و عراق دست بردار نيستند و اخيراً از يك مشكل طبيعي كه همه جهان درگيرآن است ، مي خواهند سوء استفاده كنند و روابط دو كشور را متزلزل نمايند.

كه همه صاحبنظران و متخصصين با انصاف كه سالها در باره اين مشكل تحقيق مي كنند مي گويند كه اين مسئله فقط با حسن نيت دو طرف و مذاكره شفاف و همكاري خوب و برادرانه قابل حل است و تهمت زدن به همديگر و ايجاد جو بي اعتمادي بين دو كشور هيچ دردي را درمان نمي كند .

امروزه جهان با مشكل كم آبي و به اصلاح برخي با بحران آب رو برو است به گونه اي كه متخصصين سال گذشته مي گفتند : (( یکی از مشکلات عمده درخصوص منابع محدود آب، افزایش روزافزون تعداد افرادی است که در مصرف آب شریک می‌شوند. ازآنجاکه همگان به آب شیرین و پاک نیاز دارند، دور از ذهن نیست تا جنگهای آینده جهان بر سر منابع آب صورت گیرد. در 50 سال گذشته 37 مورد خشونت بین کشورها بر سر آب گزارش شده است که همه آنها به‌جز 7 مورد به خاورمیانه مربوط می‌شود.

چنان‌که طبق اعلام مطالعات سازمان‌ملل‌متحد کمبود آب مشکلی حاد در سراسر خاورمیانه می‌باشد. اگرچه طبق این مطالعات ایران و عراق تنها کشورهای منطقه هستند که هنوز در آستانه بحران آب قرار ندارند، لیکن پیش‌بینی می‌شود که درصورت ادامه روند کنونی وضعیت کمبود و آلودگی آب در منطقه، این دو کشور نیز در آینده‌ای نه‌چندان‌دور با بحران آب مواجه شوند. چنانچه پژوهشها حاکی از این است که با توجه به قرار گرفتن ایران در مناطقی که در آینده با بحران آب مواجه خواهد شد، پیش‌بینی می‌شود تا سال 2050 سهم سرانه آب هر نفر به کمتر از هزار مترمکعب برسد.

آنچه ضروری می‌نماید ایجاد «برنامه اقدام جهانی» جهت تضمین امنیت دسترسی به آب سالم برای همه جهانیان است. همچنین محسوب نمودن برخورداری همگان از آب به‌عنوان یکی از عوامل اساسی حقوق‌بشر، تدوین سیاستهای ملّی و منطقه‌ای و افزایش کمکهای بین‌المللی به کشورهای درحال‌توسعه و توسعه‌نیافته در کنار برنامه اقدام جهانی جهت حلّ این معضل بسیار مؤثر خواهد بود. ))(1)

و همانطوريكه قبلاً نيز بيان شد اكنون برخي از رسانه هاي مخالف و ضد وحدت و همدلي دو ملت ايران و عراق و در واقع سخنگوي استكبار جهاني هستند ، با مقالات و مصاحبه هاي فراوان خود به خواننده و بيننده خود القا مي كنند كه جمهوري اسلامي ايران با ساختن سد هاي متعدد بر رود كارون مانع ورود آب كافي به عراق مي شود و همين امر موجب خشك شدن مردابهاي مرزي بين ايران و عراق شده و بسياري از مردم محروم عراق را با كم آبي و تشنگي و مشكلاتي مانند از بين رفتن كشاورزي و... روبرو كرده است .

در حاليكه متخصصين عراقي كه سالها در باره مشكل آب در عراق بررسي كرده اند در يك مصاحبه تلويزيوني با يكي از تلويزيونهاي ماهواره اي اين كشور ، به صراحت اعلام كردند كه اين مشكل جهاني است و نمي توان فقط با ملامت كردن ديگران ، اكتفا كنيم بلكه بايد با مديريت صحيح و با مذاكرات دوستانه و با حسن نيت دو طرف و با رفع مشكلاتي كه برخي از خوديها ايجاد مي كنند و يا بر اثر سوء مديريت در زمينه تخزين و جمع آوري آب در اين كشور صورت مي گيرد ، مانند ساختن درياچه هاي مصنوعي پرورش ماهي در مناطقي كه بحران آب در آنجا وجود دارد و يا در همان مناطق، كشت محصولاتي كه نياز به اب فراواني دارند ، ويا موارد ديگري مانند نداشتن سدهاي لازم در مناطق وسط و جنوب عراق براي ذخيره سازي آب به گونه اي كه اكثر سدهايي كه بر روي رود هاي دجله و فرات بسته شده در شمال بغداد قرار دارند و در مناطق وسط و جنوب عراق فقط يك سد از ده يا نه سد ساخته شده در عراق بنا شده است . در حاليكه مناطقي مانند درياچه نجف مي تواند بزرگترين محلي براي جمع آوري آب براي فصلهاي كم ابي در عراق مي باشد .(2)

لازم به ياد آوري است كه مشكل بي آبي عراق فقط به ايران مرتبط نيست بلكه اين مشكل با كشورهايي مانند تركيه و سوريه نيز ارتباط دارد مثلاً در صورتي كه بخواهيم منابع رود فرات را بررسي كنيم مي بينيم كه 88% آنها در تركيه و 12% باقي در سوريه قرار دارد و هيچ قسمتي از منابع آب فرات در عراق نيست و اين خود براي اين كشور مشكل ايجاد مي كند مگر اينكه با مديريت صحيح وبا ساخت تاسيسات زير بنايي لازم ، خود را از اين مشكل رهايي بخشد .

مثلاً كشور تركيه از سدهاي فراواني كه بر رود فرات بسته است بيشتر براي توليد برق استفاده مي كند و اين كشور در زمستان نياز به برق بيشتري دارد لذا آب بيشتري را از سدها عبور مي دهد ، و اين آب پس از عبور از سوريه به عراق مي رسد ، در حاليكه عراق بيشتر براي كشاورزي آنهم در فصل تابستان به اين آب نياز دارد ، لذا لازم است متخصصين عراقي با ساختن سدهاي لازم ، باقيماندهء آب فصل زمستان را در پشت اين سدهايي جمع آوري كنند تا در تابستان با مشكل كمتري روبرو شوند .

اما منابع آب دجله 31 تا 32 % در تركيه و فقط 5% در سوريه و بيش از 60% آنها در عراق وجود دارد كه اگر اين منبع آبي فراوان نيز با مديريت صحيح و با برنامه ريزي دقيق مورد استفاده بهينه قرار گيرد مي تواند مشكل آب ملت عزيز عراق را تا حدودي حل كند .

البته زبان آمار نيز گوياي و ضعيت بحراني اب در كشور عراق مي باشد .( همانگونه كه مانيز با مشكل بي آبي در برخي از مناطق خودمان روبرو هستيم ) مانند اين آمار كه مي گويد ، مسئولين تركيه فقط هفتصد ميليون متر مكعب آب از تركيه به سوي عراق روانه مي كنند در حاليكه مسئولين عراقي مي گويند اين كشور به سه ميليارد متر مكعب آب نياز دارد كه اگر بخشي از اين نياز نيزاز رود دجله نيز تامين گردد باز هم كشور عراق با مشكل كم آبي شديدي روبرو است . كه بايد دولتهاي هر چهار كشور مسلمان و دوست و برادر ايران و تركيه و سوريه و عراق در اين زمينه به توافقات اصولي و منطقي برسند و با همكاري و مساعدت سازمانهاي بين المللي كه در زمينه رفع كم آبي در جهان فعال هستند ، كاري كنند تا ملتها كمتر آسيبب ببينند .

از سوي ديگر با کمبود روز افزون منابع آبی در جهان، مشکل تغذیه و تامین غذا نیز به وجود مي آيد.كه اين مشكل با بحران بي آبي وضعيت را از بحران جهاني به يك معضل جهاني تبديل خواهد كرد و در حال حاضر برای تامین غذای کافی در جهان باید منابع آبی 2 برابر باشد. این موضوع در صورتی حاد تر هم می شود که شهری شدن جوامع نیز نیازمند تغذیه غنی تر و استفاده از برنامه غذایی مانند گوشت، ماهی و شیر است ودر نتیجه نیازمند منابع آبی بیشتری است؛ زیرا تهیه یک وعده غذای گوشتی تقریبا نیازمند دو برابر آب نسبت به تامین یک وعده غذای گیاهی است. از طرف دیگر در جوامع صنعتی، صنایع نیز نیازمند منابع آبی بیشتری هستند. ( بنابر تحقيقات بين المللي مديريت اب ، 80% آب جهان به مصرف كشاورزي مي رسد و تنها 18% آن براي صنايع مصرف مي شود و براي توليد يك كيلو ذرت به 500 يا 400 هزار ليتر نياز هست در حاليكه براي توليد يك كيلو گوشت گاو 10 هزار كيلو آب مصرف مي شود . )

در پايان باز هم تأكيد مي شود كه اين بحران كنوني كه به تدريج در حال معضل شدن است فقط و فقط از طريق مذاكره دوستانه و برادرانه و با حسن نيت كامل بين اطراف مربوطه كه الحمد لله نيز وجود دارد و با همديگر روابط خوبي نيز دارند ، قابل حل مي باشد .

پی نوشت ها:

1 - بحران وضعیت آب در جهان و ایران - دکتر صدیقه ببران / نازلی هنربخش - راهبرد شماره 48 - مركزتحقیقات استراتژیک .

2 - مصاحبه دكتر عادل الحسيني – رئيس مركز تحقيقات آبي در لندن با شبكه ماهواره اي الفيحاء عراق – 29 /7/1338