4 دهه هيجان براي دربي
بازي بزرگ در راه است. جمعه دهم مهرماه داربي پايتخت انجام ميگيرد. يك ديدار خاص از جنس هيجان بازي كه بيش از چهار دهه كري و حاشيه را به دنبال داشته است. اين بازي را بايد ماوراي يك مسابقه فوتبال دانست. روانشناسان بسياري از آن به عنوان يك پديده اجتماعي ياد كردهاند كه همه اقشار را به خود مشغول ميكند. داربي اگرچه مشكلات عديدهاي را در بسياري از موارد به دنبال داشته ولي شور و نشاط عجيبي را بخصوص در بين جوانها ايجاد مي كند.
به نوشته ایران؛ اهميت اين بازي براي طرفداران دوآتشه سرخابيها به قدري است كه باخت در آن را به هيچ وجه هضم نمي كنند. آنها يك فصل ناكامي را تحمل مي كنند اما باخت در اين مسابقه سنتي را نه ! اثرات برد در شهرآورد به شكل باورنكردني زياد است.
در نقطه مقابل شكست هم تبعات خاص خود را دارد. در داربي شرط اول نباختن است و احساسات بر همه چيز غلبه مي كند. بازيكنها از چند روز قبل دچار استرس زيادي هستند وهنگامي كه وارد زمين ميشوند خون به مغزشان نميرسد. آنها در اين بازي خاص تنها چيزي را كه خوب درك نميكنند فرامين مربيان است!
رضا عنايتي مهاجم استقلال در اين باره ميگويد: «وضعيت اين بازي فرق مي كند. همه ايران چشم به اين مسابقه دارند. يكصدهزار نفر به استاديوم ميآيند. استرس خيلي زياد است. بازيكنها با همه وجود بازي مي كنند. به نظر من داربي بار فني ندارد. هر تيمي كه به لحاظ روحي وضعيت بهتري داشته باشد نتيجه ميگيرد. فكر مي كنم همه تلاشهاي مربيان نيز همين است كه به لحاظ روحي بازيكنانشان را آماده كنند.»
نگاهي گذرا به حجم مطالبي كه در روزنامههاي ورزشي در روزهاي اخير منتشر شده است نيز به خوبي بيانگر اهميت ماجرا است. اين پديده اجتماعي حتي در بين مقامات دولتي و نمايندگان مجلس شوراي اسلامي نيز جاي خود را باز كرده و بحثهاي جالبي را به وجود آورده است.
● آبي يا قرمز؟
در آستانه شصت و هفتمين مصاف استقلال و پرسپوليس همه چيز به شكل دو رنگ در ميآيد. آبي و قرمز. هر كسي از ديگري مي پرسد آبي هستي يا قرمز؟ اين يك سنت ديرين است. از شانزدهم فروردينماه سال 1347 كه اين دو تيم براي نخستين بار رو در روي هم قرار گرفتند تاكنون اين بحث وجود داشته و هرسال داغتر پي گرفته ميشود. در شصت و شش بازي كه سرخابيها با يكديگر برگزار كردند 20 بار استقلال پيروز ميدان شده ، 16 مرتبه برد به سود قرمزها ثبت شده است و 30 بازي اين دو تيم نيز برندهاي نداشته است.
آخرين بار سرخابيها در روز بيست و پنجم بهمنماه سال گذشته به مصاف هم رفتند كه اين ديدار مثل نخستين تقابل تاريخ دو تيم برندهاي نداشت. آخرين بار اين تيم پرسپوليس بود كه در ششمين دوره ليگ برتر رقيب هميشگي را با حساب 1-2 و با گلهاي معدنچي و اولادي پشت سر گذاشت. اين بازي در دوازدهم آبان ماه سال85 برگزار شد. از آن پس استقلال و پرسپوليس پنج بار ديگر با يكديگر بازي كردهاند اما همه ديدارهايشان مثل يك قصه تكراري با تساوي يك بر يك خاتمه يافت.
عجيب آنكه در تمام بازيها استقلال گل اول را به ثمر رسانده و پرسپوليس هم آن را پاسخ داده است. اين موضوع شايعه تساويهاي مصلحتي را بين اين دو تيم به وجود آورده است و حتي خيليها مدعي هستند بازي روز جمعه نيز برندهاي نخواهد داشت ولي مسئولان فدراسيون و هر دو باشگاه قوياً آن را تكذيب ميكنند.
مهدي تاج نايب رئيس فدراسيون فوتبال در پاسخ به اين پرسش خبرنگار «ايران» كه آيا براي بازي روز جمعه توصيهاي به دو باشگاه شده است، ميگويد: «فدراسيون فوتبال نه تنها حالا كه در هيچ دورهاي به دنبال نتيجه تساوي نبوده است. همه بخشهاي فدراسيون تلاش مضاعفي به خرج ميدهند تا داربي به بهترين شكل ممكن در روز جمعه برگزار شود. ما بليت را هم پيشفروش نكردهايم تا احتمال به وجود آمدن بازار سياه به صفر برسد.»
تاج در بخش ديگري از حرفهايش به حساسيت بالاي اين بازي اشاره دارد و ميافزايد: «اين بازي هم مثل همه ديدارهاي ديگر سه امتياز بيشتر ندارد ولي حساسيتهاي زياد آن باعث شده تا نگاه ويژهاي به اين ديدار شود. به نظر من حساسيت بسيار زياد اين بازي و تمايل تيمها به نباختن باعث شده كه در خيلي از موارد نتيجه تساوي رقم خورد. به هر حال فراموش نكنيم استقلال و پرسپوليس تيمهاي بزرگي هستند و بار فني برابري دارند.»
محمدحسن انصاريفرد كه چند روز پيش كرانچار، سرمربي پرسپوليس را اخراج كرده بود و با پافشاريهاي كميته فني اين باشگاه سرمربي كروات قرمزها را بازگرداند نيز تأكيد ميكند برنده شدن در اين مسابقه ميتواند براي پرسپوليس نجاتبخش باشد به همين خاطر بازيكنان اين تيم تلاش بيشتري به خرج ميدهند.
وي معتقد است كه اين بازي شرايط خاص خود را دارد و اوضاع دو تيم در جدول ردهبندي ملاك خوبي براي برتري تيمي بر ديگري نيست.
● ركوردها
داربي پايتخت ستارگان بسياري را به خود ديده است و همين اسطورهها بودهاند كه تاريخ را نوشتهاند.
علي پروين، اسطوره قرمزها را بايد سلطان داربيها دانست. مرد محبوب پرسپوليسيها در 43 بازي اين دو تيم به عنوان بازيكن و مربي حضور داشته است كه يك ركورد جالب توجه به حساب ميآيد. او 20 بار طعم داربي را درون زمين چشيد و 23 بار ديگر روي نيمكت مربيگري نشست.
بعد از پروين سه بازيكن ديگر 19 بار در اين مسابقه به ميدان رفتهاند. عليرضا نيكبخت واحدي، افشين پيرواني و محمود فكري. از ناصر حجازي هم نميتوان به سادگي گذشت. از نخستين باري كه او در داربي درون دروازه استقلال ايستاد تا آخرين آن 16سال فاصله ايجاد شد كه از اين حيث جالب توجه است.
او در سوم مهرماه سال49 نخستين داربي را تجربه كرد و آخرين بار هم به بيست و پنجم خردادماه ماه سال65 بازميگردد. نام مهدي هاشمينسب هم همواره بين ركوردداران شهرآورد شنيده ميشود. او چهاربار با پيراهن پرسپوليس دروازه استقلال را باز كرد و به كابوس آبيها بدل شده بود اما پس از اختلاف با پروين طي انتقالي جنجالي به تيم رقيب پيوست و در داربي معروف نهم ديماه سال79 اين بار دروازه پرسپوليس را گشود. غلام فتحآبادي و شاهرخ بياني هم دو بازيكني هستندكه براي هر دو تيم گلزني كردهاند.
بهترين گلزن تاريخ داربي يك پرسپوليسي بود. مرحوم صفر ايرانپاك با هفت گلي كه به ثمر رساند نامش را در تاريخ داربي جاودانه كرد. بعد از او حسين كلاني با شش گل در رتبه دوم قرار دارد. البته استقلاليها همواره نام علي سامره مهاجم كنوني تيم مس كرمان را به رخ قرمزها ميكشند كه در شهرآورد 53 توانست در همان دقيقه نخست مسابقه گلزني كند و لقب سريع ترين گلزن تاريخ داربي را از آن خود كند.
بهترين برد داربي هم در سال1352 نصيب قرمزها شد كه با شش گل رقيب خود را در هم كوبيد و آن برد معروف را نصيب خود كرد. در تاريخ بازيهاي اين دوتيم محمد صالحي بيشترين قضاوتها را داشته است. او پنج بار داربي را سوت زده است.
پرتماشاگرترين رويارويي اين دوتيم هم در روز پانزدهم مهرماه سال1362 برگزار شد كه پاي 130 هزار نفر را به ورزشگاه آزادي كشاند. ازدحام جمعيت به حدي بود كه حتي تماشاگران تا كنار خط طولي پيشروي كردند و روي نورافكن ها نيز نشستند. آن مسابقه را استقلال با تك گل پرويز مظلومي برد.
● يك مقايسه
به طور معمول طرفداران استقلال و پرسپوليس اين بازي را با دربيهاي بزرگ دنيا مقايسه ميكنند اما نشريه معتبر ورلدساكر با بررسيهاي كاملي كه انجام داد شهرآورد تهران را در رديف بيست و دوم برترين داربيهاي جهان قرار داد. بازي بارسلونا- رئال مادريد (ال كلاسيكو) در رتبه نخست قرار دارد و جدال هميشه پردردسر و جنجالي بوكاجونيورز و ريورپلات در ليگ آرژانتين در جايگاه دوم ايستاده است.
داربي سلتيك و رنجرز در اسكاتلند كه نخستين مرتبه در سال1888 ميلادي برگزار شد و خيليها آن را قديميترين شهرآورد جهان ميدانند نيز در رتبه سوم ايستاده است. در اروپا هر ساله داربيهاي بزرگي برگزار ميشود كه تنها مصاف ليورپول و اورتون يك بازي برادرانه به حساب ميآيد اما ساير مسابقات در اوج هيجان انجام ميگيرد.
از گذشتههاي دور رميها مدعي بودهاند كه داربي اين شهر حساسترين مسابقه فوتبال در جهان است حتي داستانهاي زيادي نيز در اين باره منتشر شده است. طرفداران رم مدعي هستند كه تيمشان محبوبتر است اين در شرايطي است كه لاتزيوييها قدمت تيم خود را به رخ حريف ميكشند. بازي اين دو تيم هميشه پليس پايتخت ايتاليا را با دردسرهاي بسياري مواجه كرده است. شورشهاي تيفوسيهاي رمي شهرت بسيار پيدا كرده است.
اوضاع در ميلان هم بي شباهت به رم نيست. روسونريها كه بيشتر به استفاده از بازيكنان برزيلي علاقه دارند در مقابل نراتزوريها (اينتر) جانفشاني مي كنند تا نتيجه را نبازند هر چند كه آنها در اوايل فصل امسال در سن سيرو با چهار گل خرد شدند تا آقاي خاص (مورينيو) و شاگردانش جشن بزرگي را برپا كنند. در ايتاليا جدال يووه و تورينيو و جنوا با سامپدوريا هم جذابيتهاي خاص خود را دارد اما خيليها معتقدند دربي شهر جنوا جوانمردانهترين مسابقه فوتبال در سرزمين چكمهاي است.
فوتبال در استانبول همواره با حرارت خاصي پي گرفته شده است و اگر در دو سوي ميدان گالاتاسراي و فنر باغچه قرار داشته باشند استاديوم به يك جهنم تمام عيار تبديل خواهد شد. كينهتوزيهاي طرفداران آرسنال و تاتنهام در لندن و يونايتد و سيتي در منچستر هم بركسي پوشيده نيست.
دشمنيهاي لندنيها از اواخر دهه 80 يك قرن پيش آغاز شد و تاكنون ادامه يافته است. آرسناليها زماني كه از ورزشگاهي به نام وول ويش در جنوب رودخانه تايمز به هايبري نقل مكان كردند دشمنيهايشان با تاتنهاميها علني شد و وقتي در سال 1919 تاتنهام از دسته اول انگليس كنار گذاشته شد تا آرسنال تنها تيم شهر لندن در اين رده باشد جنگ عجيبي بين طرفداران اين تيمها شروع شد. آن روزها براساس قوانين هر شهر تنها يك نماينده در ليگ دسته اول داشت و قرباني كردن تاتنهام به يك كينه ديرين در دل هواداران اين تيم بدل شده است.
در آلمان اوضاع كمي آرامتر است و داربيهاي منطقهاي معمولاً با حواشي كمتري پي گرفته ميشود. اين نكته در فرانسه و پرتغال هم به چشم ميآيد. ترديدي نيست كه بزرگترين داربي اروپا و جهان تقابل بارسلونا در رئال مادريد است. آيا ميتوان هيجانات شهرآورد تهران را با آن مقايسه كرد؟
