قضات را به صلابه نكشيم

پس از اشتباهات فاحش داوري كه در ديدار پيشين پرسپوليس و ديدار اخير استقلال بوقوع پيوست، حواشي ليگ برتر به اوج خود رسيد تا به يك باره همگان با عقبگرد و بررسي اجمالي عملكرد داوري در ليگ هفتم و چند هفته‌اي كه از ليگ هشتم سپري شده، خواستار بازنگري در روند قضاوت‌هاي ليگ برتر شوند اما نحوه انتقادات به سمت و سويي گرايش يافت، كه بيش از آنكه در جهت اصلاح بيان شود، رنگ و بوي توهين به خود گرفت.

هفته ششم ليگ برتر فوتبال با دو ديدار جنجالي همراه بود؛ نخست، جدال سرخ‌پوشان پايتخت با مس كرمان كه پرسپوليس در كمال ناباوري با اشتباهات فاحش داوري يك پنالتي را از دست داد و نتيجه را در خانه واگذار كرد و پس از آن نيز مصاف استقلال تهران با صباباتري در قم كه اين بار نيز اشتباهات داوري به كمك ميزبان آمد تا يك پنالتي مسلم از دست برود و فيروز كريمي يك بازي حيثيتي را برابر تيمي كه در انتها، شيرازه‌اش از هم پاشيده بود، با پيروزي پشت سر گذاشت.

نخستين عكس‌العمل به قضاوت‌ها، فحاشي به داور و مسئولين فدراسيون فوتبال و تخريب ورزشگاه توسط تماشاچيان معترض در دو ديدار بود كه پس از آن به سرعت به رسانه‌ها بسط پيدا كرد.

از يك سو، اكثر رسانه‌ها از زمان به صدا درآمدن سوت پايان دو ديدار برطبل جنگ كوبيدند و از سويي ديگر منتقديني كه بدون توسل به سازوكار نقادي و با بيان حرف‌هايي كه برخي اوقات با توهين نيز همراه شد، خداداد افشاريان و بيش از او، مسعود مرادي را مورد لطف قرار دادند تا اعتراضات به رفتارهايي نامتعارف مبدل شود.

اگرچه در اشتباهات فاحش داوران هيچ شك و شبهه‌اي مطرح نيست اما نبايد اين مسئله را فراموش كرد كه در فوتبال داوري جزئي از بازي است؛ با اين حال اين مسئله باعث نمي‌شود يك داور در صورت اشتباهات متعددي كه منجر به تغيير نتايج بازيها مي‌شود، محروم نشود و قطعاً كميته داوران با توجه به سازوكاري كه براي آن تعريف شده، مي‌بايست متناسب با اين اشتباهات، برخوردهايي جدي و قاطع داشته باشد.

شايد يكي از دلايل افزايش اين اشتباهات حمايت‌هاي بي‌حد وحصر و غيرمنطقي عنايت رئيس كميته داوران فدراسيون فوتبال از داروان زيرمجموعه‌اش است كه بارها در برابر اعتراضات كه عمدتاً نيز به حق بوده، اظهار داشته "بايد ريشه معترضين به داوري را خشكاند"!

با وجود آنكه هيچ‌كس منكر آن نيست كه داوران بايد امنيت و آرامش داشته باشند و تحت فشار نمي‌توانند عملكرد قابل ملاحظه‌اي از خود ارائه دهند لكن اين موضوع كه دقت‌عمل داوران به دلايل متعدد از جمله حمايت هاي بي‌حد و حصر رئيس كميته داوران با مشكلات جدي همراه شده، مسئله‌اي است كه نبايست به سادگي از كنار آن گذر كرد.

از سويي ديگر برخي، مشكلات پيش روي داوران همچون حقوق اندك آنها را با وجود افزايش، به عنوان ديگر دليل بيان مي‌شود كه بازدهي داوران را كاهش داده كه در اين زمينه نيز درآمد داوران را در قياسي مع الفارق كنار درآمد بازيكنان يا داوران بوندس‌ليگا مي‌گذارند و نتيجه مي‌گيرند حقوق داوران كم است، كه قطعاً با اين استدلال، مسائل مالي نيز نمي‌تواند دليل قانع‌كننده‌اي باشد.

البته اين دو مسئله تنها مهم‌ترين مسائلي است كه توسط منتقدين و حاميان قضاوت‌هاي ليگ برتر فوتبال بيان مي‌شود و ده ها منطق ديگر نيز طرح مي‌شود.

در اين اوضاع آشفته، در صورتي كه تمامي دلايل شكست و مقصرين را به يك سو نهاده و با آنها برخوردي متناسب با اتفاقات صورت پذيرد، تنها چيزي كه باقي مي‌ماند هجمه سنگين تهديدها و ترعيب‌هايي است كه نسبت به داروان صورت ‌پذيرفته و همچنان نيز استمرار دارد.

تنها در يك نمونه رئيس هيئت مديره باشگاه پرسپوليس ضمن زيرسوال بردن تمامي داوري ها، مدعي شد مرادي را به دادگاه مي‌كشاند!

اگرچه همانگونه كه اشاره شد، كميته داوران سازوكاري دارد كه بر اساس آن حتي كميته انضباطي نيز حق ندارد براي داوران آراء انضباطي صادر كند و گفته‌هاي شخص مذكور از پايه و اساس غيرعملي است اما در مجموع بايد پذيرفت كه اين نوع برخورد چكشي نه تنها باعث بهبود داوري ها نخواهد شد، بلكه به سطح قضاوت‌ها بيش از اين ضربه وارد خواهد كرد و همين ميزان تمركزي كه داوران با تكيه بر آنها به قضاوت مي پردازند، سلب مي‌شود كه با توجه به اين مهم نبايست رفتارهاي مديران باشگاه ها نيز به گونه‌اي باشد كه به نظر آيد در پي به صلابه كشيدن داوران هستند.

قطعاً در صورت تكرار و تاكيد بر چنين رفتارهايي كه منجر به سلب امنيت رواني قضات مستطيل سبز مي‌شود، ضروري است، فدراسيون برخوردي جدي و عملي با تهديدكنندگان داشته باشد تا احياناً در اعتراضات چنين ادبياتي باب نشود و مشكلات جدي‌تر از خطاهاي داوري را به همرا نياورد.

بيان اين نكته نيز خالي از انصاف نيست كه در صورت اشتباهات متعدد و محرز يك داور براي تيم‌هايي به جز استقلال و پرسپوليس، از جمله رقباي اين دو باشگاه، شايد حتي ده درصد اين فشار بر روي كميته داوران فدراسيون فوتبال وارد نمي‌شد و بسياري از اين كارشناسان كه اصالتاً پرسپوليسي يا استقلالي هستند، ترجيح مي دادند سكوت كنند.