دستگاه ديپلماسي فرهنگي موفق به تربيت كادر مناسبي نشده است
در جهان امروز، فرهنگ به عنوان يكي از ابزارها و روشهاي ديپلماسي است كه از آن ميتوان به عنوان «ديپلماسي فرهنگي» تعبير كرد.
دكتر سنايي در گفتوگو با خبرنگار «تابناك» اظهار داشت: ديپلماسي فرهنگي به علت محدوديتهاي كمتري كه دارد، ابزار كارآمد در خدمت سياست خارجي دولتها قرار ميگيرد كه همايشها و سمينارها و نشستهاي فرهنگي، از جمله سياستهاي فرهنگي است كه دولتها با استفاده از آنها ميتوانند به ايفاي نقش در كشورهاي هدف بپردازند.
اين عضو كميسيون فرهنگي مجلس شوراي اسلامي، با اشاره به پتانسيلهاي بالاي فرهنگي در كشور گفت: با وجود اين كه نظام جمهوري اسلامي از سرمايههاي عظيم فرهنگي همچون پيشينه تاريخي بسيار درخشان، انديشههاي امام (ره) و معارف عميق اسلامي و شيعي و شور انقلابي بهره گرفته است، سياستهاي فرهنگي بينالمللي در پيش گرفته، در حد ظرفيتهاي نظام نبوده است.
رئيس گروه دوستي ايران و روسيه در ادامه با اشاره به اين كه در گستره اقدامات فرهنگي در سطح بينالمللي، دولت از دو سيستم متمركز و غيرمتمركز بهره ميگيرد، افزود: در برخي كشورهايي كه مديريت متمركز اعمال ميكنند، هماهنگي، برنامهريزي و تأمين بودجه لازم، مديريت كارآمد و بهكارگيري نيروي انساني مناسب بر عهده دولت است. در حالي که ويژگي عمده مديريتهاي غيرمتمركز، بهكارگيري مجموعه بزرگي از نهادهاي غيردولتي، طيف گستردهاي از مؤسسات فرهنگي و مولدان فرهنگي و استفاده گسترده از فضاهاي موجود در عرصه بينالمللي است و به نظر ميرسد در ديپلماسي فرهنگي ايران كه يك ديپلماسي فرهنگي متمركز است، متأسفانه نه آن هماهنگي لازم بين دستگاههاي متولي برقرار است و نه به اندازه ظرفيتهاي موجود بودجهاي به اين امر اختصاص پيدا كرده است و از سوي ديگر، دستگاه ديپلماسي فرهنگي ما علي رقم تمام تلاشهاي بي وقفه خود موفق به تربيت كادر مناسبي براي انجام و موفقيت در فعاليت فرهنگي در خارج از كشور نشده است.
اين عضو هيأت علمي دانشگاه تهران، با بيان اينكه در ميان رايزنان فرهنگي،افراد توانمند و موفقي هستند، افزود: در حوزه فعاليتهاي فرهنگي بينالمللي در كادرسازي توفيق زيادي نداشتيم. علاوه بر اين، از مديريت سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي فعلي انتظار تحرك بيشتري مي رود. در دوره اوليه شكلگيري سازمان فرهنگ و ارتباطات، انگيزه و شور اشتياق گستردهاي بود و در همان هنگام، تعدادي از نمايندگيها پديد آمد. در دورههاي بعدي، طرحهاي بزرگي عملياتي شد، اما در مديريت كنوني با اينكه انتظار زيادي ميرفت، اما در عمل تحرك چنداني نميبينيم؛ هم در خارج كشور و در داخل كشور. در حالي كه ظرفيت بسيار بالاست و تجربههاي زيادي اندوخته شده است.
يكي از ويژگيهاي آن در حال حاضر اين است كه احساس ميشود توجه جدي به نيروهاي گذشته و تجربياتي كه اندوخته شده است، نميشود.
رايزن سابق فرهنگي ايران در روسيه در پاسخ به اين پرسش كه كشورهايي كه در ديپلماسي فرهنگي خود موفق بودهاند، به كدام رويه تلاش كردند سياستهاي خود را در كشورهاي هدف اجرا كنند، گفت: كشوري مثل هند توانسته است با يك مديريت متمركز بر ديپلماسي فرهنگي خود، اهداف و سياستهاي فرهنگي دولتش را در كشورهاي هدف اجرا كند و از سوي ديگر، كشورهايي چون فرانسه يا آلمان نيز با يك برنامهريزي فرهنگي در قالب مديريت غيرمتمركز، قرنهاست كه در حال اجراي سياستهاي فرهنگي خود هستند، البته بايد توجه داشت كه موفقيت يك سيستم متمركز كه در اختيار دولت است، به تربيت نيروي انساني و متخصص و كارآمد است.
رئيس گروه دوستي ايران و سوريه در ادامه افزود: درواقع، ديپلماسي فرهنگي در مجلس، نه از حيث قانونگذاري و نه از حيث نظارت جايگاه مشخصي ندارد. در حالي كه ديپلماسي فرهنگي بخشي از سياست خارجي است، اما در كميسيون فرهنگي مسائل آن پيگيري ميشود و به دليل نوع نگاهي كه اين كميسيون به روابط فرهنگي دارد، نگاه آن از زاويه سياست خارجي نيست؛ در حالي که در چهارچوب سياستهاي خارجي بايد اين فعاليتها را بررسي كرد. دوم آن كه آنقدر مسائل حاد و روز ضروري در اين كميسيون وجود دارد كه نوبت به بحث ديپلماسي فرهنگي و يا روابط فرهنگي با ديگر كشورها نميرسد.
نماينده مردم نهاوند در مجلس شوراي اسلامي اظهار داشت: از دلايل موفق نشدن نظام مديريت متمركز، تعدد مراكز فعال در حوزه ديپلماسي فرهنگي است كه همگي آنها نيز دولتي و ناهماهنگ هستند. پس ما نتوانستهايم يك سيستم مديريت موفق برقرار كنيم. از سوي ديگر هم غيرمتمركز عمل نكردهايم. حتي روابط دانشگاهي ما بيش از حد دولتي است، در حالي كه كرسيهاي زبان فارسي ، بيش از سيصد سال قدمت دارد، ولي در ايران با تأخير دو دهه است كه مطالعات منطقهاي آغاز شده است.
وي در ادامه افزود: به تازگي نيز در دانشگاه تهران، دانشكده مطالعات جهان راهاندازي شده است كه در سطح كارشناسي ارشد در رشتههاي روسيه، آمريكا، انگليس و فرانسهشناسي در حال پذيرش دانشجوست و در آيندهاي نزديك، رشته چينشناسي نيز دانشجو خواهد گرفت. اين دانشكده سه سال پيش، در قالب مؤسسه مطالعاتي آمريكاي شمالي و اروپا راهاندازي و امسال به دانشكده تبديل شده است.
سازمان فرهنگ وارتباطات اسلامی که علیرغم داشتن بهترین نیروها ومدیران فرهنگی به آنان بی اعتنائی می شود ،به آنان با تعابیری چون [...]ها یاد می شود ، مدیران انان از اقشار غیر فرهنگی وغیر فرهیخته انتخاب می شوند ، رایزنان با ملاحظات خاص حتی اگر باز نشسته ویا دارای همسر خارجی وحتی اگر تبعه خارج باشد استفاده می شود ویا اساسا اکثر آنان از نیروهای بیرونی که حتی در حد نیروهای داخلی سازمان نیستند استفاده می شود انتظار دارید از این مجموعه با دو قشر خودی وغیر خودی دیپلماسی فرهنگی مطلوب نظام فراهم شود. eyy baba deleton khosh ast ki be in karha kar darad kasi be kare farhangi fekr namikonad از نقد ایشان بسیار سپاسگزارم . نکته ای را باید گفت: تازمانی که دولت ما و یا حکومت ما با زیر ساخت ملوک الطوایفی اداره می شود امکان بوجود آمدن مهندسی دیپلماسی فرهنگی با این زیر ساخت ناشدنی است. مگر در كشور با اين همه سازمان و بودجه تخصيص داده شده موفق شدهايم كه در خارج از كشور موفق باشيم ، در اداره آموزش پرورش كار تدريس بدرستي انجام نميشود و كار تربيت بطور كامل تعطيل شده است. نظرات جناب آقاي سنايي كه از رايزنان موفق و مطلع سابق سازمان بوده اند بسيار درست است 
دیدن چهره هایی چون دکتر سنایی که هم دانشمند و هم مدیر و سیاستمدار ی موفق و هم دارای نگاه اخلاقی و ارزشی هستند، دلسوزان نظام را به آینده امیدوارتر میسازد. برایشان آرزوی توفیق و سلامتی داریم. نظر جناب آقای دکتر سنایی نظری دقیق، کارشناسانه و از روی دلسوزی است. مشکل مدیریت فرهنگی، درد کشور ما در بعد از انقلاب است. باعتقاد بنده چه بسیار افراد دلسوزی که با فرهنگ و تمدن خودی آشنا هستند ولی از مهارت های مدیریتی بی بهره هستند. رابطه معکوس آن نیز بنحو ضعیف تری برقرار است. زیرا بسیاری هستند که مدیرند یا در این توهم قرار دارند که میتوانند مدیر لایقی باشند و لی از جهت هویت فرهنگی همچون طبل توخالی می مانند. باعتقاد اینجانب با این پتانسیل عظیم نیروی انسانی با اعتقاد و با انگیزه، بازنگری رشته مدیریت فرهنگی با کمک اساتید رشته های کارآفرینی و مدیریت، علوم سیاسی، اجتماعی و روانشناسی و همچنین صاحب نظران حوزوی یک ضرورت است. این ضرورت با مستند سازی تجربیات رایزنان با سابقه فرهنگی کشورمان ، نقد و مقایسه آنها با آرمان ها و تبدیل آن به درسنامه امکان عملیاتی شدن پیدا می کند چرا که به عمل کار برآید به سخندانی نیست. 