بحران كشاورزي و ناتمامماندن بزرگترين پروژه آبياري باراني ايران
در حالي كه برخي نقاط جهان درگير بحران غذا هستند، بررسيهاي كارشناسي، برخي علل ناكاميها در كشاورزي در ايران را روشن ميكند.
به گزارش خبرنگار «تابناك»، محمدرضا اسكندري در دولت اصلاحات مجري طرح خودكفايي گندم شد و با پخش پرتعداد مصاحبههايش مطرح و به عنوان وزير جهاد كشاورزي برگزيده شد، اما هماكنون در دوره وي كار به جايي رسيده كه كشور بايد مقادير زيادي گندم وارد كند و اين در حالي است كه بزرگترين پروژه آبياري باراني كشور پس از شش سال از آغاز آن، قابل بهرهبرداري نيست.
بنا بر اين گزارش، بزرگترين طرح آبياري باراني كشور به وسعت 5400 هكتار در مزارع شرقي رودخانه «گرگر» كه از كوهستانهاي شوشتر سرچشمه ميگيرد، همچنان ناتمام مانده و كشاورزان اين منطقه كه چندين سال است مزارع خود را براي آبياري باراني آماده كردهاند، امسال نيز در حسرت قطرههاي آب سوختند.
پروژه آبياري اراضي شرق رودخانه گرگر به وسعت 5400 هکتار شامل سه واحد ايستگاه پمپاژ تأمين آب، کانال انتقال آب و جاده سرويس به طول 7 کيلومتر و 22 ايستگاه پمپاژ تحت فشار و 5400 هکتار شبکه آبياري باراني است که از سال 81، عمليات اجرايي آن توسط سازمان آب و برق خوزستان و سازمان جهاد کشاورزي اين استان آغاز شده. تاکنون اين پروژه حدود 85 درصد پيشرفت فيزيکي داشته است و كشاورزان اين منطقه كه هنوز كشت خود را به صورت ديم انجام ميدهند، امسال به دليل خشكسالي، نتوانستند از مزارعشان برداشتي داشته باشند؛ هرچند كه در سالهاي گذشته نيز بيش از 5 / 1 تن در هر هكتار گندم عايد آنها نميشد.
اين در حالي است كه به گفته يكي از كارشناسان كشاورزي، در صورتي كه اين مزارع از سيستم نوين آبياري باراني بهرهمند شود، ميتوان از هر هكتار، حدود 5/5 تن گندم برداشت كرد.
يكي از كشاورزان به خبرنگار ما گفت: در اين منطقه، برداشت گندم تا اواخر ارديبهشت ماه پايان مييابد و در صورت وجود منابع آبي كافي، كشاورزان ميتوانند پس از برداشت گندم، به كاشت ذرت هم بپردازند.
بنا بر اين گزارش، تاكنون براي اين پروژه آبياري كه اجراي آن از سال 81 آغاز شده، بيش از سي ميليارد تومان هزينه شده و با تخصيص ده ميليارد تومان ديگر، اين طرح آماده بهرهبرداري ميشود، اما به علت عدم تخصيص منابع، در صورت تأمين برق مورد نياز، تنها دو پنجم مزارع يادشده در سال زراعي آينده، تحت پوشش آبياري باراني قرار ميگيرد كه با احتساب اختلاف چهار تن در هر هكتار، حدود سيزده هزار تن افت محصول خواهيم داشت و اگر همانند امسال با پديده خشكسالي نيز روبهرو شويم، علاوه بر خسارت هنگفت بر سيصد خانوار ساكن در منطقه، حدود 27 هزار تن نيز از ظرفيت توليد گندم در كشور كاسته خواهد شد.
اين در حالي است كه هم آب مورد نياز براي آبياري در سدهاي ساختهشده ذخيره شد و هم عمليات تأسيساتي توسط كشاورزان در مزارع به پايان رسيده است و تنها به دليل هماهنگ نبودن در تأمين برق و تأمين نشدن اعتبار براي احداث ايستگاههاي پمپاژ ناحيههاي 3 و 4 پروژه قابل بهرهبرداري نيست.
اين گزارش ميافزايد: هرچند عمليات برقرساني در منطقه در حال انجام است، اما هنوز از چهار پمپ در نظر گرفته شده، دو پمپ نصب نشده و اين در حالي است كه اين پروژه بايد اواخر سال 84 به بهرهبرداري ميرسيد.
لازم به ياد آوري است كه ذرت يكي از محصولات آب بر است كه در كشور كم آبي مثل ايران بهتر است به فكر كاشت محصولات ديگر براي تناوب كشت بود جالب است بدانيد در دشت شرق گرگر شوشتر آثاري با قدمت چند هزار سال با هدف آبخيزداري و بهره برداري بهينه از منابع موجود كشف كه نشان تلاش نياكان براي بهره برداري از اين خاك حاصلخيز است اما امروزه تمامي اين دشت بصورت ديم كشت شده و هر چند سال در صورت عدم بروز خشكسالي كشاورزان قادر به برداشت گندم مي شوند! تلاشهای دولتهای قبلی و فعلی قابل تقدیر است اما این هم اشتباه است که تولید محصولاتی را که وابسته به اوضاع جوی هستند خود کفا اعلام کنیم و در بوق و کرنا هم بکنیم که ما صادرکننده گندم هستیم و به محض کمی تغییر در اوضاع جوی با شرمندگی دوباره واردکننده شویم و در واقع دستمان را برای کشورهای صادرکننده رو کنیم. بهتر نیست که میزان تولید محصولات استراتزیک را محرمانه تلقی کنیم و به تجار هفت خط خارجی گرا ندهیم؟ خوب اگر خودکفا هم شدیم که چه بهتر. متأسفانه پروژه های مشابه این طرح درکشور بسیار زیاد هستند که بلاتکلیف بوده وجهت تکمیل آنها اقدامی نمیشود نمونه ای از این پروژه سد سبلان و کانالهای هدایت کننده آب آن در شهرستان مشگین شهر است که بیش از پنج سال است راکد مانده ومنطقه وسیعی از نعمت آب کشاورزی محروم مانده است . جای تاسف است نه تنها درگندم که در بسیاری از محصولات مانند جو ذرت برنج دانه های روغنی و...هیچ افق روشنی وجود ندارد .در ضمن زمانی که پروژه 3000هکتاری آبیاری تحت فشاردیمه رامهرم که با صرف هزینه های میلیاردی که از سال81 شروع شده و در حال نابودی است بپایان رسید بقیه طرحها هم به پایان می پذیرد با سلام جناب وزیر همواره ادعا مینمود که خودکفایی گندم مدیون بکارگیری تکنولوژی، بذور اصلاح شده و... بوده و نقش مهم نزولات فراوان آسمانی در سالهای گذشته را منکر میشدند. امسال با توجه به کمبود باران کشور تبدیل به وارد کننده گندم شده و پایدار نبودن خودکفایی در گندم آشکار میشود. همچنین هیچ کدام از وعده ها مبنی بر خودکفایی در تولید برنج، دانه روغنی جامه عمل نپوشيده است.
باسلام، تا آنجا که خبردارم چند روز دیگر یک نمایشگاه بین المللی ویژه آب در اسپانیا برگزار خواهد شد و بسیاری از کشورهای جهان در آن شرکت دارند به جز ایران که ظاهراٌ مشکلی در خصوص آب نداشته لذا در آن شرکت نمیکند!!؟؟ 
در حاليكه در چين يك پل به طول 36 كيلومتر در 4 سال ساخته و بهره برداري ميشود . پروزه اي كه كارهاي ساختماني آن شايد معادل 2% آن پل باشد بعد از پنج سال 85% پيشرفت داشته است.چه كساني مسئول هستند؟دلايل تاخير چيست؟ با اهمال كاران چه برخوردي بايدانجام داد ؟چينيها چكار ميكنند كه كارشان با اين سرعت پيش ميرود؟جواب اين آخري ساده است: آنها برنامه دارند.طرحهايشان را جدي ميگيرند .اتمام اقتصادي طرح برايشان مهم است .پاسخگوي اعمالشان هستند.منافع ملي را در نظر ميگيرند و... بنده به عنوان كارشناس بخش آب و خاك بايد به عرض برسانم تنها هشت درصد از اراضي آبي كشور تحت سيستمهاي نوين آبياري قرار دارد كه با توجه به خشكساليهاي چندين ساله و كلا" خشك بودن كشور و داشتن متوسط بارندگي 250ميليمتر. سطح بسيار ناچيزي تحت سيستمهاي نوين آبياري قرار دارد در حالي كه كشورهاي با متوسط بارندگي بيشتر سطوح بسيار بيشتري تحت سيستمهاي نوين آبياري دارند جا دارد مسئولين محترم از اين رخوت و خمودگي بيرون آمده وفرمايش مقام معظم رهبري را كه شيراز در خصوص خشكسالي بيان فرمودند آويزه گوش قرار داده و فكر و عمل اساسي در خصوص بالا بردن راندمان آب كشاورزي نماينددر يك تحليل كارشناسي چنانچه اراضي آبي كشور به سيستمهاي آبياري نوين تجهيز شود وحداقل راندمان آب در بخش كشاورزي به هفتاد درصد برسد پتانسيل توليدات كشاورزي به دو برابر خواهد رسيد و كشور توانايي تاءمين مواد غذايي دو برابر جمعيت كنوني را خواهد داشت .