در مورد کاخ گلستان در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

کلیات


کاخ گلستان با قدمتی بالغ بر ۴۴۰ سال یکی از منحصر به فردترین مجموعه‌های تاریخی ایران می‌باشد. اطلاق نام گلستان به این مجموعه ریشه در بنیان تالاری بنام «گلستان» که از بنا‌های عهد آقا محمد خان قاجار بوده و در سال ۱۲۱۶ ه‍. ق و در عهد فتحعلی شاه قاجار به پایان می‌رسد دارد.

زیبایی های کاخ گلستان - تابناک | TABNAKکاخ گلستان از عهد صفویه تا دوران معاصر دستخوش تغییراتی گردیده‌است. هر چند که بنیان کاخ گلستان به دوران شاه عباس صفوی و به سال ۹۹۸ ه‍. ق و با احداث چهار باغی در داخل حصار شاه طهماسب و بعد‌ها و در زمان شاه سلیمان صفوی (۱۱۰۹ – ۱۰۷۸ ه‍. ق) با ساخت دیوان خانه‌ای در همان محدوده چنارستان شاه عباسی شکل می‌گیرد، ولی امروزه از آن بنیان‌ها اثری در میان نیست؛ و داشته‌های موجود کاخ گلستان از لحاظ دیرینگی محدود به بخشی از آثار و ابنیه از دوران زندیه بوده و فراتر از آن نمی‌رود.
کاخ گلستان در دوم تیرماه ۱۳۹۲ خورشیدی و در سی و هفتمین اجلاس سالانه کمیته میراث جهانی سازمان یونسکو در پنوم پن، پایتخت کامبوج به عنوان میراث بشری از جانب یونسکو به ثبت رسید.


پیشینه


اگر چه تاریخچه کاخ گلستان به زمان شاه عباس صفوی (۹۸۸ ه‍. ق) برمی‌گردد و بخشی از سفرنامه پیترو دلاواله (در سال ۱۰۲۸ ه‍. ق / سر آغازی بر ارگ سلطنتی) که به توصیف شهر تهران با چنارستانی که قصر سلطنتی را احاطه کرده بوده می‌پردازد خود موید این نکته است؛ ولی می‌توان شروع محوطه‌ای که در حال حاضر به نام کاخ گلستان باز می‌شناسیم را در روزگار کریمخان زند و میان سال‌های ۱۱۷۳ تا ۱۱۸۰ ه‍. ق و با ساخت دیوانخانه‌ای در آن جستجو نمود.
اهمیت واقعی ارگ در دوران آقا محمدخان قاجار رنگ جدی تری بخود گرفت. وی در اواخر دوران زندیه و پس از مرگ کریمخان (۱۱۹۳ ه‍. ق) از بحران داخلی ایران استفاده نموده، ایلات قاجار را از دشت گرگان که مرکز سکونت آنان بود به دامنه‌های جنوبی البرز یعنی ولایات تهران و دامغان سوق داد و سعی کرد که به‌تدریج راه خود را به طرف فارس یعنی مرکز حکومت و قدرت زندیه باز کند. (هر چند که لرد کرزن در کتاب ایران و قضیه ایران، دربارهانتخاب تهران به پایتختی توسط آقا محمد خان و ایجاد مقر سلطنتی در این شهر نزدیکی به املاک و مقر طایفه خویش در گرگان و نزدیکی به روس‌ها و تحت مراقبت داشتن آن‌ها را جزء عوامل این انتخاب می‌شمارد) آقا محمد خان بعد از غلبه بر لطفعلی خان زند در شعبان ۱۲۰۹ ه‍. ق به تهران برگشته و در نوروز ۱۲۱۰ ه‍. ق به نام پادشاه ایران تاجگذاری می‌کند. این حرکت آقا محمد خان به اهمیت ارگ سلطنتی بیش از پیش افزوده و در عهد فتحعلی شاه قاجار هم به خاطر تاجگذاری وی در این شهر (۲۴ ربیع‌الاول ۱۲۱۲ ه‍. ق / ۱۷۹۷ میلادی در آستانه قرن ۱۹ و هم‌زمان با ناپلئون) و هم بواسطه خیالات شکوهمند این پادشاه کاخ گلستان توسعه بیشتر و آراستگی بهتری را تجربه کرد.
در عهد ناصرالدین شاه قاجار (تاجگذاری جمعه ۲۱ ذی القعده ۱۲۶۴ ه‍. ق / کاخ گلستان) کاخ گلستان بواسطه مدت حکومت وی (نزدیک به ۴۹ سال) و دیدار او به عنوان اولین پادشاه ایران از اروپا در سه سفر خود به سال‌های ۱۲۹۰، ۱۲۹۵ و ۱۳۰۶ ه‍. ق دستخوش تغییرات اساسی و متأثر از اروپا گردید.
اگر چه در دوران سه پادشاه آخر سلسله قاجاریه (مظفرالدین شاه،  محمد علی شاه و احمد شاه قاجار) تا انقراض این سلسله (ربیع‌الثانی ۱۳۴۴ ه‍. ق / ۹ آبان ماه ۱۳۰۴ ه‍. ش) ارگ سلطنتی از لحاظ معماری تغییرات خاصی را به خود ندید، ولی تاریخ آن با شماری از رخداد‌های عمده سیاسی مانند انقلاب مشروطه و پیامد‌های آن توأم و عجین گردید.

زیبایی های کاخ گلستان - تابناک | TABNAKارگ سلطنتی در سال‌های بعد از انقراض سلسله قاجار و به روی کار آمدن سلسله پهلوی شاهد تاجگذاری پهلوی اول (۴ اردیبهشت ۱۳۰۵ ه‍. ش) و پهلوی دوم (۴ آبان ۱۳۴۶ ه‍. ش) و همچنین بعضی از تغییرات و تصرفات در بافت خود بوده‌است که ما آن‌ها را ناروا و نا بجا می‌دانیم.
کاخ گلستان در حال حاضر با وسعتی برابر با ۴/۵ هکتار (یک دهم وسعت اولیه) در بخشی از شهر تهران به صورتی عضوی غریب از اندام شهری از هم گسیخته واقع شده‌است و اطراف آن مملو از ساخت و ساز‌های جدید و بی‌هویت با عملکرد‌های ناهمگن با اوست.


ثبت جهانی


کاخ گلستان از کاخ‌های دوره زندیه و قاجار است که در مرکز شهر تهران واقع شده‌است.  در یکشنبه دوم تیرماه ۱۳۹۲ خورشیدی برابر با ۲۳ ژوئن ۲۰۱۳ میلادی و ۱۴ شعبان ۱۴۳۴ قمری و در سی‌وهفتمین اجلاس سالانه کمیته میراث جهانی سازمان یونسکو در کامبوج کاخ گلستان در فهرست میراث جهانی این سازمان به ثبت رسید.
پرونده کاخ گلستان که در سال ۲۰۰۷ م به سازمان یونسکو ارسال شده بود بالاخره توانست در سی و هفتمین اجلاس سالانه رضایت کارشناسان میراث جهانی یونسکو را کسب کرده و در نهایت در فهرست میراث جهانی قرار بگیرد. تا قبل از این، اتفاقاتی از جمله مرتفع بودن ساختمان در کنار کاخ گلستان موجب شده بود تا دوستداران و کارشناسان میراث فرهنگی نگران ثبت آن شوند. با این حال پس از بررسی مسائل، کارشناسان یونسکو این کاخ را به عنوان شانزدهمین اثر تاریخی ایران در جهان ثبت کردند.


بنا‌های موجود در کاخ


در ادامه به بناهای موجود در کاخ اشاره می شود:
شمس‌العماره
تالار سلام
تالار آینه
ایوان تخت مرمر
تخت مرمر
حوضخانه
کاخ ابیض
خلوت کریمخانی
عمارت بادگیر
تالار عاج
تالار الماس
تالار برلیان
حوضخانه عمارت بادگیر
بنا‌هایی که قبلاً در کاخ گلستان بوده‌است
عمارت اندرونی
خوابگاه ناصری
تالار خاقان مغفور
عمارت خروجی
عمارت صندوق خانه و رخت دارخانه سلطنتی
تکیه دولت
دروازه نقاره‌خانه

زیبایی های کاخ گلستان - تابناک | TABNAK

رویداد‌های تاریخی کاخ


از جمله رویدادهای تاریخی کاخ می توان به موارد زیر اشاره کرد:
تاجگذاری پادشاهان قاجار از جمله احمدشاه بر تخت مرمر
تاجگذاری مظفرالدین شاه قاجار در عمارت بادگیر
گشایش مجلس یکم در ۱۸ شعبان ۱۳۲۴ ق با حضور شاه در اتاق برلیان عمارت گلستان
برپایی مجلس مؤسسان در آذر ۱۳۰۴ برای انقراض سلسله قاجار و استقرار سلطنت پهلوی در تکیه دولت
نخستین جلوس رضاشاه در ۱۳۰۴ ش بر تخت مرمر
تاج‌گذاری رضاشاه در ۴ اردیبهشت ۱۳۰۵ ش در تالار سلام
تاج‌گذاری محمدرضا پهلوی در تالار سلام
نام شاهان ساکن در کاخ
آغامحمدخان قاجار
فتحعلی شاه قاجار
محمدشاه قاجار
ناصرالدین شاه قاجار
مظفرالدین شاه قاجار
محمدعلی شاه قاجار
احمدشاه قاجار

 


کتابخانه


۱۹ رمضان ۱۴۴۱ هجری قمری طراحی و کتابت قرآن منسوب به دستخط دهمین امام شیعیان در ۲۳۵۴ صفحه به اتمام رسیده است. نسخه اصلی این قرآن، که با شماره ۱۰۴۴ در کتابخانه کاخ گلستان تهران به ثبت رسیده، تنها اثر مکتوب و منسوب به امام هادی در ایران است که به همت حمید رابعی احیا و بازآفرینی شده است.
نسخه اصلی این قرآن شامل ۱۶ صفحه ۸ سطری است که در آن بخشی از سوره‌های عنکبوت، زمر و لقمان بر روی پوست آهو کتابت شده و با کاغذ‌هایی از نوع خانبالغ حاشیه‌نگاری شده است. نکته قابل توجه در مورد این قرآن درج عبارت «السبع الخامس من العنکبوت الی زمر بخط والدی علی بن محمد علیه‌السلام» در صفحه دوم آن است که احتمالاً دستخط امام حسن عسکری یا امام دوازدهم شیعیان می‌تواند باشد.
در طراحی نسخه بازآفرینی شده این قرآن، تعداد سطور و ابعاد صفحات مانند قرآن اصلی کار شده و زواید قرآن که بعداً و توسط افراد دیگری غیر از کاتب اولیه به آن اضافه شده مثل اِعراب، شنگرف، نقاط و تزئینات حذف شده است. همچنین با توجه به اینکه در نرم‌افزار احیا دستخط این قرآن نیز طراحی شده و به مجموعه نرم‌افزار جامع احیا دستخط و بازآفرینی قرآن‌های خطی منسوب به ائمه اطهار اضافه شده است، این امکان وجود دارد که در ویرایش‌های بعدی این قرآن، شماره‌گذاری آیات و در صورت لزوم ترجمه فارسی و خط قرآنی نسخ برای سهولت در استفاده اضافه شود. نخستین نسخه این قرآن به امامین عسکریین اهدا شده است.

 

 

در مورد کاخ گلستان در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

گزیده‌ خبرهای «تابناک جوان» را اینجا بخوانید.
ناصری کاخ گلستان پیدا شد از چاله کسری بودجه تا...
کد خبر: ۹۹۷۴۹۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۲۸


مدیر مجموعه میراث جهانی کاخ گلستان گفت در کنترل بازبینی... و سرشماری حساب اموال انبارگردانی رسمی آلبوم خانه کاخ گلستان...
یعنی کاخ گلستان ۱۳ مرداد امسال منتشر شد چیزی حدود... انتشار این خبر مفقودی آفرین امامی مدیر این کاخ جهانی... خانه کاخ گلستان در آخرین انبارگردانی خود متوجه شد که... مخزن آلبوم خانه کاخ گلستان نگهداری می شد و تاکنون...
کد خبر: ۹۹۷۴۲۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۲۸


آلبوم های ارزشمند کاخ گلستان حکایت می کنند ...
مجموعه فرهنگی تاریخی کاخ موزه گلستان متوجه شده اند یکی... از آلبوم های تاریخی کاخ گلستان که از آلبوم های... و در زمانی که کاخ اصلی مجموعه گلستان در اختیار...
کد خبر: ۹۹۴۵۸۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۱۴


وزارتخانه میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی به جز کاخ... گلستان فعال هستند محمدرضا کارگر در گفتگو با ایسنا با... اشاره به موقعیت قرارگیری مجموعه جهانی کاخ گلستان در مجموعه... جلوگیری از هر نوع تداخلی مجموعه جهانی کاخ گلستان فردا...
کد خبر: ۹۳۰۹۴۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۲۶


مهر در کاخ گلستان برگزار شد ...
کد خبر: ۹۲۸۴۵۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۱۶


تهران گفت کاخ گلستان ۲۴ سال پیش در میراث فرهنگی...
کد خبر: ۹۲۸۴۵۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۱۶


به دلیل تخلف در صدور مجوز
وساز را در حریم کاخ جهانی گلستان داده اند تغییر... ی پرونده ی ساخت در حریم کاخ گلستان محرز بود... شدن ساخت وساز غیرمجاز در کنار کاخ گلستان در یکشنبه... اثر جهانی کاخ گلستان و پهنه بازار نباید بدون رعایت...
کد خبر: ۸۹۰۵۶۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۱/۲۰


گزیده‌ خبرهای «تابناک جوان» را اینجا بخوانید.
کاخ گلستان خیانت کرده به خاطرقلب تان لباس گرم بپوشید...
کد خبر: ۸۷۲۹۸۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۱/۰۶


زمان فتحعلی شاه در ضلع جنوبی کاخ گلستان ساخته شده...
کد خبر: ۷۰۹۰۶۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۰۴/۱۳


کد خبر: ۶۷۹۷۷۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۰۱/۰۶


اگر سری به بناهای تاریخی از جمله کاخ گلستان زده...
کد خبر: ۶۶۱۴۵۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۵/۱۱/۱۰


محل قرارگیری کاخ گلستان شرایط خاصی را برای این عمارت...
محل قرارگیری کاخ گلستان شرایط خاصی را برای این عمارت... مجموعه جهانی کاخ گلستان و همچنین ایمنی جانی و مقاوم... سازی بناهای تاریخی پرداخت وی با بیان اینکه کاخ گلستان...
کد خبر: ۶۵۴۹۷۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۵/۱۰/۱۸


میراث فرهنگی و شهرداری اتفاق افتاده است اکنون دامن کاخ... گلستان و حتی مجموعه میدان مشق را گرفته است کارشناسان... این ساخت و ساز در بافت تاریخی و حریم کاخ... گلستان هستند امیدواریم که این خواست جمعی به نتیجه برسد...
کد خبر: ۴۰۱۱۳۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۳/۰۲/۲۸


از میراث های ثبت شده جهانی به پرونده این کاخ...
تجاری منطقه ای که مجموعه کاخ های گلستان شانزدهمین میراث... مشکل این کاخ بمانند ماجرا از آنجایی کلید خورد که... با تکمیل پرونده این کاخ برای ارائه به یونسکو سرای... چهره کاخ گلستان را هم مخدوش خواهد کرد و اصلا...
کد خبر: ۳۹۳۶۲۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۳/۰۲/۰۲


بازسازی جدید یک مجموعه تاریخی؛
مجموعه تاریخی و زیبای کاخ گلستان این روز ها با... به ندرت بازدید از مجموعه دیدنی و جذاب کاخ گلستان... دارند مجموعه کاخ گلستان یادگاری به جای مانده از ارگ... مجموعه گلستان به محل پذیرایی از میهمانان خارجی تبدیل شود...
کد خبر: ۲۸۶۵۱۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۱/۰۸/۳۰


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv