در مورد قانون اساسی در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

کلیات


قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۳۵۸ توسط مجلس خبرگان قانون اساسی در ۱۷۷ اصل تصویب شده و همان سال به همه‌پرسی گذاشته شد و نتیجه آن با رأی مثبت اعلام شد.
در سال ۱۳۶۸ پس از حکم امام خمینی (ره) به مقام معظم رهبری (رئیس‌جمهور وقت)،  اصلاحاتی در این قانون صورت پذیرفت و سمت نخست‌وزیری در سمت ریاست جمهور ادغام شد و سمت جدید پدیدآمده را ریاست جمهور نامیدند.این اصلاحات سه ماه پس از درگذشت امام خمینی (ره) در همه‌پرسی‌ای به تصویب رسید.

 

نتیجه تصویری برای قانون اساسی + تابناک"
تاریخچه


در زمستان ۱۳۵۷ و قبل از پیروزی انقلاب اسلامی، ایده تدوین قانون اساسی توسط امام خمینی (ره) و یارانش در پاریس مطرح شد. در همان‌جا پیش‌نویس اولیه قانون اساسی تهیه شد. بعد‌ها پس از پیروزی انقلاب، این پیش‌نویس توسط افراد و گروه‌های مختلف مورد نقد و بررسی قرار گرفت.
در ۱۵ بهمن ۵۷،  امام خمینی (ره) از جمله وظایف دولت موقت مهدی بازرگان را تشکیل مجلس مؤسسان منتخب مردم برای نگارش قانون اساسی اعلام کرد. پس از شروع کار دولت بازرگان، شورای عالی طرح‌های انقلاب با تصویب هیئت دولت در ۸ فروردین ۵۸ تأسیس و از وظایف این شورا، تهیه طرح قانون اساسی بر مبنای ضوابط اسلامی و اصول آزادی عنوان شد.
در ۱۲ مرداد ۱۳۵۸ انتخابات مجلس خبرگان قانون اساسی برگزار و اعضای منتخب از ۲۸ مرداد شروع به تدوین قانون اساسی کردند. در ۲۴ آبان ۵۸ کار تدوین به پایان رسید و دو روز بعد (۲۶ آبان ۵۸) در روزنامه کثیرالانتشار کیهان به چاپ رسید.  همه‌پرسی قانون اساسی در ۱۱ و ۱۲ آذر برگزار شد و با رأی قریب به اتفاق (۹۸/۲درصد) ملت به تصویب نهایی رسید.


ساختار قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران


در ادامه به صورت کلی به ساختار قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران اشاره می شود:
مقدمه
فصل اول: اصول کلی
فصل دوم: زبان، خط، تاریخ و پرچم رسمی کشور
فصل سوم: حقوق ملت
فصل چهارم: اقتصاد و امور مالی
فصل پنجم: حق حاکمیت ملت و قوای ناشی از آن
فصل ششم: قوه مقننه
فصل هفتم: شورا‌ها
فصل هشتم: رهبر یا شورای رهبری
فصل نهم: قوه مجریه
فصل دهم: سیاست خارجی
فصل یازدهم: قوه قضائیه
فصل دوازدهم: صدا و سیما
فصل سیزدهم: شورای عالی امنیت ملی
فصل چهاردهم: بازنگری در قانون اساسی
ارکان نظام سیاسی جمهوری اسلامی
حاکمیت ملی
محتوای فصل سوم تا پنجم
یک-ملت -حقوق ملت (اصول۸تا۴۸-۵۱-۱۶۵-۱۶۹-۱۷۱)
دو-جمهوری اسلامی ایران
الف-مبانی اعتقادی (اصل۲) - ب-اهداف (۲-۳-۱۵۲-۱۵۴)
ج-مشخصات (۴تا۷-۱۲-۱۵تا۱۸-۴۴-۵۷-۵۹-۱۰۸-۱۷۷)
د-وظایف و صلاحیت‌ها (۳-۸-۹-۱۴-۱۹-۲۹-۳۱-۴۳-۴۵-۴۹-۵۰-۱۵۲-۱۵۴)
سه-نهاد‌ها
اول-خداوند (بند۱و۳و۴اصل۲–۵۶)
دوم-پیامبر (بند۲اصل۲-۱۲-۱۷)
سوم-امام (بند۵و۶اصل۲-۵-۱۲)
چهارم-خبرگان رهبری -الف-اعضا (۱۰۸) -ب-صلاحیت (۱۰۷–۱۰۸-بند۴اصل رهبر
محتوای فصل هشتم
پنجم-رهبر یا شورای موقت رهبری
یک-رهبر الف-شرایط (۵-۱۰۷-۱۰۹)
ب-صلاحیت و اختیارات (۵-۵۷-۶۰-۱۰۷-۱۰۸-۱۱۰-۱۱۲-۱۳۰-۱۳۱-۱۷۶-۱۷۷)
دو-شورای موقت رهبری- (اعضا و صلاحیت ۱۱۱)
نهاد‌های زیر مجموعه رهبری
۱-مجمع تشخیص مصلحت نظام الف-اعضا (۱۱۲) -ب-صلاحیت (۱۱۰-۱۱۱-۱۱۲-۱۷۷)
۲-شورای عالی امنیت ملی-الف-اعضا (۱۷۶) -ب-صلاحیت (۱۷۶)
۳-نیرو‌های مسلح-الف- ارتش (۱۴۳تا۱۴۹) - ب-سپاه پاسداران (۱۵۰–۱۵۱)
۴-سازمان صداوسیما (۱۱۰–۱۷۵)

۵ -شورای بازنگری درقانون اساسی (۱۷۷)
۶-قوای سه‌گانه
قوه مقننه
محتوای فصل ششم
۱-مجلس شورای اسلامی
الف-اعضا و مدت و حدنصاب (۶۳-۶۴-۶۵-۶۸–۶۹-۷۸-۸۸-۸۹)
ب-صلاحیت (۷-۸-۱۵-۲۱-۲۴-۲۹-۳۲-۳۳-۳۶-۴۴تا۴۹–۵۱تا۵۵–۶۲تا۶۵-۶۸-۷۱تا۸۰-۸۲-۸۳-۸۵-۸۷-۸۹-۹۰تا۹۳–۱۰۰تا۱۰۶-۱۱۶-۱۳۳-۱۳۹-۱۴۰-۱۴۳-۱۴۹تا۱۵۱-۱۵۹-۱۶۲-۱۶۳-۱۶۸-۱۷۲تا۱۷۷)
ج-رئیس مجلس (۸۵-۹۴-۱۳۸-۱۷۶-۱۷۷)
د-نمایندگان (۶۷-۶۹-۷۰-۷۴-۷۵-۸۴-۸۵-۸۶-۸۸-۸۹-)
ه-هیئت رئیسه (۶۶) -و-کمیسیون‌ها (۶۶) -ز-دیوان محاسبات عمومی (۵۴–۵۵)
۲-شورای نگهبان
الف-اعضا (۹۱–۹۲) ب-صلاحیت (۴-۶۹-۶۸-۷۲-۸۵-۹۴تا۹۹-۱۰۸-۱۱۰-۱۲۱-۱۷۷)
۳-شورا‌های اسلامی-الف-اعضا (۷) -ب-صلاحیت (۱۰۰) - ج-انواع ان (۷-۱۰۱-۱۰۲-۱۰۴) اصول مندرج درفصل ششم
قوه مجریه
محتوای فصل نهم
۱-رئیس‌جمهور یا شورای موقت ریاست جمهوری
یک-رئیس‌جمهور
الف-شرایط (۱۱۴تا۱۲۰) - ب-صلاحیت- (اصول ۶۸-۶۹-۷۰-۸۷-۸۸-۱۱۱-۱۱۳-۱۲۱-۱۲۲-۱۲۳-۱۲۴-۱۲۵-۱۲۶-۱۲۷-۱۲۸-۱۲۹-۱۳۳تا۱۳۸–۱۷۵تا۱۷۷)
دو-شورای موقت ریاست جمهوری (۱۳۱)
۲-معاون اول (۷۰-۱۲۴-۱۳۱) - ۳-معاونان (۷۰–۱۷۶)
۴-هیئت وزیران (۵۲-۷۴-۷۹-۸۲-۱۲۷-۱۲۸-۱۳۸-۱۳۹-۱۷۷)

 ۵-وزیران (۶۹-۷۰-۸۸-۸۹-۱۲۸-۱۳۷-۱۳۸-۱۷۶)
۶-وزیرخارجه (۱۲۸و۱۷۶) - ۷-وزیر اطلاعات (۱۷۶) -۸-وزیر دادگستری (۱۶۰)

قوه قضائیه
محتوای فصل یازدهم
۱-رئیس قوه قضائیه
الف-نحوه انتخاب (۱۱۰–۱۵۷) ب-صلاحیت (۹۱-۱۱۰-۱۱۱-۱۲۱-۱۴۲-۱۵۸-۱۶۰-۱۶۲-۱۷۵تا۱۷۷)
۲-دیوان عالی کشور (۱۶۱و۱۶۲وبند۱۰اصل۱۱۰) ۳-دادستان کل کشور (۱۶۲)
۴-دیوان عدالت اداری (۱۰۵و۱۷۰و۱۷۳)

۵-سازمان بازرسی کل کشور (۱۷۴)
۶-دادگاه‌ها (بند۳اصل۲۱و۴۹و۷۳و۱۰۶و۱۴۰و۱۵۹، ۱۶۸و۱۷۲)

 

شورا‌ها


بر پایه اصل هفتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، شورا‌ها از ارکان تصمیم‌گیری و اداره امور کشورند. شورا‌ها یکی از ارکان نظام سیاسی جمهوری اسلامی می‌باشند و فصل هفتم قانون اساسی همراه با ۷ اصل به تفصیل بحث شورا‌ها اختصاص دارد. این شورا‌ها شامل شورا‌های محلی و صنفی و شورای عالی استان‌ها می‌باشد.

شورا‌های محلی در سطوح مختلفی، چون روستا، بخش، شهر، شهرستان و استان تعریف شده‌است. پیشبرد برنامه‌های اجتماعی اقتصادی رفاهی با ابتنای بر همکاری مردم و توجه به مقتضیات محلی، به عنوان فلسفه طرح موضوع شورا‌های محلی در قانون اساسی مطرح شده‌است. تصمیمات شورا‌ها -در چارچوب اختیارات آنها- برای مقامات محلی الزام‌آور می‌باشد.
علاوه بر این، شورای عالی استان‌ها مرکب از نمایندگان شورا‌های استان‌ها به عنوان نهاد ملی مستقل تعریف شده‌است که جلب همکاری و مشورت در تصمیمات دولتی و نظارت بر آن‌ها را عهده‌دار است و همچنین می‌تواند طرح‌های مدنظر خود را برای تصویب به مجلس بفرستد.
با وجود تاکیدات قانون اساسی بر شورا‌های محلی، تا سال ۱۳۷۷ تشکیل این نهاد‌ها تحقق نیافت. (البته اولین شورا‌ها با تلاش طالقانی در اوایل انقلاب شکل گرفتند، اما عمر و گستره این شورا‌ها بسیار محدود بودند و بسیار زود برچیده شدند. با این وجود شورا‌های محلی محدود به شورا‌های شهر و روستا باقی ماند و خبری از شورای استان‌ها و شورای عالی استان‌ها نشد. شورا‌های شهر و روستا نیز جایگاه یک نهاد محلی مستقل و موازی نهاد‌های محلی دولتی را پیدا نکرده و با اختیاراتی محدود تعریف شدند.
شورا‌های صنفی نیز در قانون اساسی با هدف «تأمین قسط اسلامی و همکاری در تهیه برنامه‌ها و ایجاد هماهنگی در پیشرفت امور» در واحد‌های مرتبط تعریف شده و متشکل از نمایندگان اعضای این واحد‌ها (چون واحد‌های تولیدی، صنعتی، کشاورزی، آموزشی، اداری، خدماتی) می‌باشد.


حقوق انسانی و اقسام آن درقانون اساسی


در ادامه به صورت کلی به حقوق انسانی و اقسام آن در قانون اساسی اشاره می شود:
حقوق فردی
برخورداری از حمایت یکسان قانونی (اصل ۲۰)
مصونیت حیثیت، جان، مال، حقوق، مسکن و شغل اشخاص از تعرض (اصل ۲۲)
آزادی اندیشه و ممنوعیت تفتیش عقاید (اصل ۲۳)
ممنوعیت بازرسی و نرساندن نامه‌ها، ضبط و فاش کردن مکالمات تلفنی، افشای مخابرات تلگرافی و تلکس،  سانسور، عدم مخابره و نرساندن آنها،استراق سمع و هر گونه تجسس (اصل ۲۵)
آزادی انتخاب شغل و داشتن حق شغل (اصل ۲۸)
برخورداری از تأمین اجتماعی از نظر بازنشستگی، بیکاری، پیری، ازکارافتادگی، بی سرپرستی، در راه ماندگی، حوادث و سوانح، نیاز به خدمات بهداشتی و درمانی و مراقبت‌های پزشکی به صورت بیمه و ... (اصل ۲۹)
آموزش و پرورش رایگان برای همه ملت تا پایان دوره متوسطه و تأمین وسایل تحصیلات عالی را تا سر حد خودکفایی کشور (اصل ۳۰)
حق داشتن مسکن متناسب بانیاز (اصل ۳۱)
حق انتخاب مسکن و محل اقامت (اصل ۳۳)
حق دادخواهی و مراجعه به دادگاه (اصل ۳۴)
حق انتخاب وکیل (اصل ۳۵)
حق استفاده از اصل برائت (اصل ۳۷)
ممنوعیت شکنجه و اجبار به اقرار وشهادت (اصل ۳۸)
ممنوعیت هتک حرمت فرد بازداشتی و زندانی (اصل ۳۹)
حق داشتن تابعیت (اصل ۴۱)
حق برخورداری از نیاز‌های اساسی: مسکن، خوراک، پوشاک، بهداشت، درمان، آموزش و پرورش و امکانات لازم برای تشکیل خانواده (اصل ۴۳)
حق مالکیت شخصی براموال مشروع (اصل ۴۶)
برخورداری از محاکمه علنی (اصل ۱۶۵)
برخورداری زندانی سیاسی از محاکمه علنی با حضور هیئت منصفه (اصل۱۶۸)
حق برخورداری از دریافت خسارت درموارد اشتباه قاضی یا هر نهاد دولتی (اصل ۱۷۱)
حقوق زنان
تضمین حقوق زنان:
۱ - ایجاد زمینه‌های مساعد برای رشد شخصیت زن و احیاء حقوق مادی و معنوی او. ۲ - حمایت مادران، بالخصوص در دوران بارداری و حضانت فرزند، و حمایت از کودکان بی سرپرست.
ایجاد دادگاه صالح برای حفظ کیان و بقای خانواده.
ایجاد بیمه خاص بیوگان و زنان سالخورده و بی سرپرست.
اعطای قیمومت فرزندان به مادران شایسته در جهت غبطه آن‌ها در
صورت نبودن، ولی شرعی. (اصل ۲۱)
مطبوعات و رسانه
آزادی بیان در نشریات و مطبوعات (اصل ۲۴)
برخورداری محاکمه علنی با حضور هیئت منصفه (اصل۱۶۸)
احزاب و جمعیت‌ها
آزادی احزاب،  جمعیت‌ها،  انجمن‌های سیاسی و صنفی و انجمن‌های اسلامی یا اقلیت‌های دینی شناخته شده (اصل ۲۶)
آزادی تشکیل اجتماعات و راهپیمایی‌ها (اصل ۲۷)
اقوام و قبایل
برخورداری اقوام و قبایل از حقوق مساوی (اصل ۱۹)

 

 

در مورد قانون اساسی در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

گزیده‌ خبرهای «تابناک جوان» را اینجا بخوانید.
قانون اساسی آمریکا حراج می شود نمایشگاه « در لباس...
کد خبر: ۱۰۷۷۷۳۹    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۳۱


سرمدی در اخطار قانون اساسی:
در اخطار قانون اساسی بر اساس اصل سوم گفت هر...
کد خبر: ۱۰۷۴۷۲۳    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۱۶


موظف است سه ماه پس از تصویب این قانون با... یکصدوسی وهشتم قانون اساسی وزرای منطقه ای مکلف به اخذ...
کد خبر: ۱۰۷۴۰۷۵    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۱۳


با استناد به اصل دوم قانون اساسی بیان کرد در... تخلف و یا جرم برخورد قانونی و قاطع صورت بگیرد...
کد خبر: ۱۰۷۲۰۶۴    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۰۳


یکی از اصول مهم قانون اساسی داشته باشیم در اصل... سی و نهم قانون اساسی آمده است هتک حرمت و... حیثیت کسی که به حکم قانون دستگیر بازداشت زندانی یا... مجازات است در کتاب قانون اساسی در نظم حقوقی کنونی...
کد خبر: ۱۰۷۲۰۲۴    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۰۳


نقدعلی در صحن علنی:
اصل ۸۵ قانون اساسی مبنی بر ممنوعیت واگذاری وظیفه نمایندگی...
کد خبر: ۱۰۷۱۶۵۰    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۰۱


قبح عقاب بلا بیان که به معنای اصل قانونی بودن...
اصل قانونی بودن مجازات یعنی هیچ مجازاتی قابل اجرا نیست... مگر اینکه قانونگذار پیشتر در قانون این عمل را جرم... اصل قانونی بودن مجازات از آن یاد می شود و... قلمرو این قاعده وسیع تر از « اصل قانونی بودن...
کد خبر: ۱۰۶۹۶۴۰    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۲۲


مخالف با لغو بررسی این طرح طبق اصل ۸۵ قانون... اساسی موافقت نکردند ...
که بررسی طرح طبق اصل ۸۵ قانون اساسی لغو شود... رسان های اجتماعی طبق اصل هشتاد و پنجم ۸۵ قانون... اساسی براساس اجرای تبصره ۲ ماده ۱۶۷ آیین نامه داخلی... طبق اصل ۸۵ قانون اساسی موافقت نکردند این در حالی...
کد خبر: ۱۰۶۹۱۵۵    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۱۹


که طرح فضای مجازی بر اساس اصل ۸۵ قانون اساسی...
کد خبر: ۱۰۶۹۱۱۳    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۱۹


قانون اساسی طرح تقاضای لغو رسیدگی بنابر اصل ۸۵ درمورد...
آن مورد بررسی و قانونگذاری قرار گیرد » ...
کد خبر: ۱۰۶۸۹۱۸    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۱۸


گذارند گفت قدرت قانون و مسوولیت امانتی است که به...
می کنم رئیس قوه قضاییه خاطرنشان کرد طبق قانون اساسی... رهبری است که مسوولیت اجرای قانون اساسی را برعهده دارد... جمهوری اسلامی ایران و قانون اساسی کشور باشد وی ادامه... امیدواری کرد رئیس جمهور نسبت به همه اصول قانون اساسی...
کد خبر: ۱۰۶۸۲۰۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۱۴


و مسئولیت های ریاست جمهوری در چهارچوب قانون اساسی و... قانون گذار و را نیز بر عهده دارد به گزارش... نه شعاری در قانون اساسی و قوانین عادی قرار گرفته... ایشان خواست قانونی مردم را نادیده بگیرند و حکم ریاست...
کد خبر: ۱۰۶۷۵۷۰    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۱۱


بیشترین جست و جو‌های ایرانیان در گوگل در ۴۸ ساعت گذشته
برخی نمایندگان مجلس یازدهم در پی تصویب و قانونی کردن... شبکه جهانی قطع کند قانون اینترنت مستقل در روسیه مخالفان... و توییتر فیلتر است در قانون اینترنت مستقل روسیه آمده... در آزمایشگاه مسکو وجود داشت را به قانونگذاران دوپینگ تحویل...
کد خبر: ۱۰۶۶۸۲۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۰۸


بر اساس اصل ۸۵ قانون اساسی موافقت کردند ...
اصل ۸۵ قانون اساسی بررسی کرده و در نهایت با... پنجم قانون اساسی چیست سایت شورای نگهبان درباره اصل هشتاد... و پنجم قانون اساسی نوشته است « سمت نمایندگی قائم... نمی تواند اختیار قانون گذاری را به شخص یا هیاتی...
کد خبر: ۱۰۶۶۶۲۸    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۰۶


به گزارش تابناک عصرایران نوشت « اگر اصل ۶۰ قانون... اساسی حاکم بود و لطمه نمی خورد اصل ۶۰ لطمه... مجلس شورای اسلامی قانون راهبردی را تصویب کرد و با... مغایر اصل ۶۰ قانون اساسی می داند چرا که مطابق...
کد خبر: ۱۰۶۴۲۲۰    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۲۴


هیات دولت به اصل شصتم قانون اساسی گفت این اصل... در قانون اساسی مستقیما به عهده رهبری گذارده شده بقیه...
به اصل شصتم قانون اساسی در هیات دولت چه بود... افزود قانون اساسی امورات کشور را در سه دسته قرار... جنس کار اجرائی است وی ادامه داد اصل شصتم قانون... اساسی تصریح دارد که اعمال قوه مجریه جز در اموری...
کد خبر: ۱۰۶۴۱۱۰    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۲۴


متمم قانون اساسی مشروطه که محمدعلی شاه قاجار آن را...
قانون اساسی مشروطه چند قانون اساسی پدید آمده اند که... قانون اساسی مشروطه ادامه و مکمل آن هاست نه نقطه... آغاز قانون نویسی در تاریخ معاصر ایران نخستین قانون حکومت... قانون اساسی دوم با عنوان لایحه تشکیل دربار اعظم توسط...
کد خبر: ۱۰۶۱۸۵۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۱۳


قانون اساسی و امام جمعه این شهر در روز یازدهم...
کد خبر: ۱۰۶۱۷۱۲    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۱۳


مطابق قانون اساسی جمهوری اسلامی که یک نظام تفکیک قوای... ۸۷ قانون اساسی باید در پیشگاه پارلمان حضور یابد تا...
و بر اساس صدر اصل ۱۳۴ قانون اساسی تحت ریاست... قانون اساسی جمهوری اسلامی که یک نظام تفکیک قوای نیمه... قانون اساسی باید در پیشگاه پارلمان حضور یابد تا پس... مدوّن قانون اساسی با این تدبیر این پیام را مخابره...
کد خبر: ۱۰۵۸۰۲۷    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۳/۲۵


بر اساس قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران اداره امور کشور... قانون اساسی مقرر نموده مداخله سیستم در حکومت از طریق... را قانون معین می کند اصل یک صدم برای پیشبرد... اسلامی و تابعیت حکومت مرکزی باشد قانون معین می کند...
کد خبر: ۱۰۵۷۹۰۷    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۳/۲۴


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv