کلیات
شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس، شرکت هلدینگ ایرانی است، که در زمینه سرمایهگذاری و مدیریت بر پالایشگاهها، مجتمعهای پتروشیمی و کارخانجات شیمیایی، همچنین تولید فراوردههای نفتی، محصولات پتروشیمی، مواد شیمیایی و پلیمرها فعالیت میکند.
شرکت صنایع پتروشیمی خلیجفارس در سال ۱۳۸۹ توسط شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران و با سرمایهگذاری بالغ بر ۸۰۰ میلیارد تومان راهاندازی شد. این شرکت در سال مالی ۱۳۹۴ درآمدی بالغ بر ۲۵ هزار میلیارد تومان کسب نمود و بهعنوان دومین شرکت ایران بر پایه میزان درآمد شناخته شد. شرکت صنایع پتروشیمی خلیجفارس هماکنون با دارا بودن بیش از ۱۵ شرکت تولیدی و خدماتی، بهعنوان بزرگترین هلدینگ پتروشیمی در خاورمیانه پس از سابک عربستان، شناخته میشود.
دفتر مرکزی این شرکت در تهران قرار دارد و بخشی از سهام آن، با نماد فارس در بازار بورس اوراق بهادار تهران معامله میشود. شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران با در اختیار داشتن ۱۸٫۷۴٪، شرکت سرمایهگذاری صندوق بازنشستگی صنعت نفت ۱۱٫۸۹٪ و شرکت سرمایهگذاری نفت، گاز و پتروشیمی تأمین ۷٫۶٪ از سهام شرکت صنایع پتروشیمی خلیجفارس، بهعنوان بزرگترین سهامداران آن شناخته میشوند، همچنین ۴۰٪ از مالکیت این گروه متعلق به سهام عدالت میباشد.
از شرکتهای زیرمجموعه هلدینگ خلیجفارس میتوان به: پتروشیمی بندرامام، پتروشیمی اروند، پتروشیمی تندگویان، فجر انرژی، پتروشیمی بوعلی، مبین انرژی، پتروشیمی ایلام، پتروشیمی کارون، پتروشیمی پارس، عملیات غیرصنعتی پازارگاد، پتروشیمی نوری و پالایشگاه گاز بیدبلند اشاره کرد.
برخلاف بیشتر هلدینگهای پتروشیمیایی جهان، صنایع پتروشیمی خلیجفارس هیچگاه در مجتمعهای پتروشیمی خود، صنایع شیمیایی و پلیمری پاییندستی پتروشیمی، احداث نکردهاست. البته این هلدینگ بهگونه مجزا و تحت شرکتهای جداگانه، قصد ساخت شهرکهای صنایع پاییندستی را دارد.
با توجه به وابسته بودن ایران از منظر تأمین منابع پروتئین دامی نظیر کنجاله سویا و پودر ماهی به واردات، یکی از مهمترین استعدادهای صنایع پتروشیمی ایران در حوزه صنایع پاییندستی را میتوان تولید پروتئین تکیاخته از متانول دانست که هماکنون توسط بسیاری از کشورهای نفتی نظیر روسیه، نروژ و اخیراً عربستان، بهشکل انبوه توسط هلدینگهای پتروشیمی تولید میشود.
ارزش مالی هلدینگ خلیج فارس و زیر مجموعههای آن حدود ۱۲۰ میلیارد دلار است. با وجود اینکه سهام عدالت مالک ۴۰٪ این مجموعه اقتصادی است و بیش از ۴۹ میلیون شهروند ایرانی سهامدار سهام عدالت این هلدینگ هستند، اما سهم مردم عادی از این گردش مالی بسیار پایین است. همچنین هلدینگ خلیج فارس سهامدار ۴۵ درصدی شرکت بازرگانی پتروشیمی است.