کلیات

سُرَنج یا تترا اکسید سرب (به انگلیسی: Lead tetroxide) با فرمول شیمیایی Pb ۳O ۴ یک ترکیب شیمیایی با شناسه پاب‌کم ۱۶۶۸۵۱۸۸ است؛ که جرم مولی آن ۶۸۵٫۶ g/mol می‌باشد. شکل ظاهری این ترکیب، بلورهای بنفش و نارنجی است.

 سرنج گردی سمّی و سرخ‌رنگ است که از حرارت دادن مردارسنگ به‌دست می‌آید و در نقاشی، تذهیب، سفالگری، شیشه‌سازی و نیز به عنوان ضدزنگ برای رنگ کردن اشیای آهنی به کار می‌رود.

در ایران در جشن‌های چهارشنبه سوری توسط مردم به عنوان اکسیدکننده قوی در نارنجک‌های دستی استفاده می‌شود که البته بسیار خطرناک است و احتمال قطعی دست و نابینایی را به همراه دارد.

برای این منظور با اکلیل آلومینیوم مخلوط می‌شود اما اگر مقداری اکلیل منیزیم هم داشته باشد صدای بسیار مهیبی تولید می‌کند و همچنین شایان ذکر است که قدرت اکسید کنندگی کمتری نسبت به پرمنگنات و کلرات و پرسولفات‌ها دارداین ترکیب از واکنش اکسید سرب با هوا در دماهای بالای ۴۰۰ درجه بدست می‌آید. سرنج ماده‌ای اکسیدکننده، سرطانزا، سمی و منفجره است.

در هنگام حمل و نقل آن باید بسیار دقت شود. از دیگر کاربردهای این ماده استفاده به عنوان رنگدانه در نقاشی‌هاست. به دلیل خطرناک بودن ماده امروزه کمتر از آن به عنوان رنگ استفاده می‌شود؛ و مکنیزم انفجار اکلیل سرنج به طورخلاصه به این گونه می‌باشد: از آنجا که آلومینیوم تمایل زیادی برای واکنش با اکسیژن دارد و برای واکنش با اکسیژن با سرنج وارد واکنش می‌شود و در این واکنش آلومینیوم به اکسید آلومینیوم و سرنج به سرب تبدیل می‌شود.

منبع: مدرسه آنلاین