در مورد کوچ نشین‌ها در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

در این تصاویر تاریخی مربوط به اواخر دهه ۱۳۴۰ و اوایل دهه ۱۳۵۰، گوشه‌هایی از زندگی عشایر ایران دیده می‌شود؛ مردمی که خانه‌شان چادر، سرمایه‌شان دام و مسیر زندگی‌شان وابسته به فصل، مرتع و آب‌وهوا بود. کوچ‌نشینان ایرانی با جابه‌جایی میان ییلاق و قشلاق، شیوه‌ای از زندگی را حفظ کرده بودند که در آن کار، خانواده، دامداری، صنایع دستی و آیین‌های محلی از هم جدا نبود. زنان، مردان و کودکان هر یک نقشی در اداره زندگی ایلی داشتند؛ از برپا کردن چادرها و نگهداری دام‌ها تا پخت‌وپز، بافت دست‌بافته‌ها و آماده شدن برای کوچ بعدی. این تصاویر سندی کوتاه از جهانی است که همچنان بر پایه سنت، طبیعت و حرکت پس از گذشت هزاران سال ادامه داشت. تصاویری از زندگی عشایر ایران در دهه ۱۳۴۰ را می‌بینید.

در بخشی از مستند تاریخی «چمنزار؛ نبرد یک ملت برای زندگی» یا «چمنزار» که در سال ۱۹۲۵ ساخته شد، کوچ دشوار ایل بختیاری از گذرگاه زردکوه به تصویر کشیده شده است؛ مسیری مرگبار در میان برف، یخ، صخره و رودهای خروشان که زنان، کودکان، دام‌ها و مردان ایل برای رسیدن به علفزار و ادامه زندگی از آن عبور می‌کنند. این فیلم که از نخستین مستندهای مهم تاریخ سینما درباره کوچ عشایری ایران به شمار می‌رود، با همراهی مریان سی. کوپر، ارنست بی. شودزاک و مارگریت هریسون ساخته شد. این تصاویر تاریخی را با ترجمه اختصاصی تابناک می‌بینید.

در پهنه گسترده منطقه ساحل آفریقا، از غرب این قاره تا اعماق مرکز آن، فولانی‌ها به‌عنوان بزرگ‌ترین قوم کوچ‌نشین و فراملی دامدار جهان زندگی می‌کنند؛ مردمانی که در حدود پانزده کشور از جمله نیجر، مالی، بورکینافاسو، چاد و نیجریه پراکنده‌اند و هویتشان نه با مرز‌های سیاسی، بلکه با زبان فولا، اسلام و سبک زندگی مبتنی بر کوچ و دامداری تعریف می‌شود. قرن‌هاست که حرکت در پی باران و چراگاه، ستون اصلی حیات این جامعه بوده است. اما امروز این شیوه زندگی کهن با چالش‌هایی جدی روبه‌روست؛ از تغییرات اقلیمی و خشکسالی‌های پی‌درپی گرفته تا بیابان‌زایی، درگیری‌های قومی و ناامنی‌های مسلحانه. در شرایطی که برخی جوانان فولانی ناچار به ترک سنت‌های اجدادی و مهاجرت به شهر‌ها شده‌اند، گروهی دیگر همچنان با گله‌های خود در سرزمین‌هایی ناپایدار حرکت می‌کنند و برای حفظ میراثی چندصدساله می‌جنگند. این مجموعه تصویری، روایتی مستند از زندگی، بقا و هویتی است که در حرکت شکل گرفته و اکنون بیش از هر زمان دیگری در معرض خطر قرار دارد.

در دل دشت‌ها و کوه‌های خراسان شمالی، عشایر هنوز با آهنگ طبیعت زندگی می‌کنند؛ میان چادرهای سیاه، گله‌های دام و راه‌های بی‌پایان کوچ، داستانی از همزیستی انسان و طبیعت شکل گرفته است. این مستند تصویری، روایتی از پایداری و اصالت مردمانی است که هنوز با ریتم دیرین کوچ، روزگار می‌گذرانند.

فیلم سینمایی «کوچ نشین‌ها / The Sundowners» به کارگردانی فرد زینمان محصول سال 1960 است. دبورا کار، رابرت میچام، پیتر اوستینوف، گلینیس جونز و دینا مریل مقابل دوربین جک هیلیارد بازی کردند. دیمیتری تیومکین موسیقی متن این فیلم را ساخت که قطعه اصلی آن را بر روی تصاویری از این فیلم در تابناک می‌بینید و می‌شنوید.