اینجا نمایشگاه کتاب است، ناف تمام مشکلات!

تابناک اجتماعی - نمایشگاه کتاب امسال تفاوت‏های چشمگیری با سال‏های اخیر در بحث کیفیت میزبانی و خدمت رسانی به مردم نداشت و به نظر می‏رسد شرایط به سمتی پیش می‏رود تا بزرگ ترین رویداد فرهنگی کشور هرسال به واسطه نوع فعالیت و همچنین عدم فرهنگ سازی مناسب در این باره از برخی از مهم ترین اهدافش بیش از پیش فاصله بگیرد که شواهد چنین اتفاقی نیز کاملاً ملموس است و لزوم بررسی برای اصلاحش ضروری باشد.

به گزارش خبرنگار اجتماعی تابناک؛ مصلای تهران در ضل آفتاب تهران ایام پرترافیکی را سپری می‏کند تا آنجا که باید برای رسیدن به آن در فاصله‏ حداقل 200 تا 500 متری به دنبال محلی برای پارک خودرو بود و یا با وسایل عمومی یک سفر درون شهری را به قصد بازدید از نمایشگاه کتاب در دستور کار قرار داد اما با توجه به محدودیت اعتباراتی که برای مترو قائل شده‏اند، وضعیت ترافیک انسانی در خطوط مترو نیز چندان تعریفی ندارد اما با این حال سهل الوصول تر از محلی برای پارک خودروهایی است که مسئولان برنامه‏ای برای آنها نداشته‏اند و حجم وسیع ایشان در معابر اطراف مصلای تهران که به دنبال محلی برای پارک می‏گردند، قابل رد کردن نیست و شاهدیم که ترافیک سنگینی در اطراف نمایشگاه کتاب، حتی خیابان های اطراف را تحت تاثیر قرار داده است.

البته این مسئله تنها برای خودروهای شخصی صادق نیست و برخی گروه‏های دانشجویی که به صورت جمعی به تهران مراجعت کرده بودند تا منابع درسی‏شان را در طول یک روز از نمایشگاه کتاب تهیه کنند و راهی شهرستان‏های محل اقامتشان شوند نیز با چنین مشکلاتی مواجه بودند و این عده نیز باید مسیری طولانی را تا ورودی نمایشگاه کتاب بپیماند؛ این در حالی است که مشاهده می‏شد بعضاً خودروهایی تحت عنوان VIP با پلاک‏های شخصی که اشخاص و چهره‏های شناخته شده و برجسته‏ای داخل آنها نبودند، میان جمعیت پیاده حرکت می‏کردند و این وضعیت چندان بازخوردی مثبتی میان عموم مراجعه کنندگان نداشت.
در ورودی نمایشگاه آنچه بیش از هر چیز قابل درک بود، لزوم در نظر گرفتن فضای بیشتری برای غرفه‏ ها بود تا عرض سالن‏های نمایشگاه بیش از این شود و ظرفیت پذیرش جمعیت میلیونی که به خصوص در ایام تعطیل راهی مصلای تهران می‏شوند را داشته باشد اما این محدودیت فضایی و فشردگی غرفه‏ها تمام ماجرا نبود و نمایشگاه امسال همچون سال‏های گذشته و البته با شدت بیشتری تلفیقی از موضوعات مختلف بود که بیشتر به نگاه گروهی از مردم نسبت به بزرگ ترین رویداد فرهنگی هرساله کشور مربوط می‏شود.

شوی آخرین پوشاک در بخش انتشارات داخلی
یکی از بدیهی ترین مسائلی که بیش از کتب، ذهن را با خود درگیر می‏کرد. پوشش گروهی از مردانان و زنان در این نمایشگاه بود. کفش‏های پاشنه بلند و مانتوهای مجلسی و در مقابل لباس‏های اسپورت آکبند مردانه، نمایشگاه کتاب را به سالن مد شبیه کرده بود و در حالی که حتی با کفش‏های راحتی نیز طی مسیر طولانی غرفه‏ ها کار راحتی نبود و خستگی باعث می‏شد بسیاری از مردم در نیمه‏های نمایشگاه، از نفس افتاده و کف سالن‏های نمایشگاه به استراحت بپردازند، اینکه چگونه این گروه شیک پوش طی مسیر می‏کردند با این پاشنه‏ها جای تامل و تعجب داشت.

از آن جالب تر خرید این عده بود که در دستانشان یک یا دو کتاب گران قیمت که عمدتاً کاربرد کادویی دارد همچون دیوان‏های مجلل حافظ بود و به نظر می‏رسید برای این گروه از مردم نمایشگاه کتاب محلی برای نمایشگاه کلاس، دارندگی و برازندگی و برخی فعالیت‏های دیگر بود که به شکل سربسته به آن اشاره شد اما در هر حال بخشی از فضای نمایشگاه کتاب به این گروه که حداقل در ایام تعطیل عده محدودی را تشکیل نمی‏دادند، اختصاص یافته بود و نمایشگاه کتاب عملاً به محلی برای برخی حرکت‏های خاص تبدیل شده بود که ادامه آنها در کافی شاپ‏ها پیگیری می‏شود!
بچه داری در پیک نیک آخر هفته
گروهی دیگر از مردم نمایشگاه کتاب را با یک پیک نیک یا مرکز توریسم کشور اشتباه گرفته بودند و به کرات خانواده‏هایی که چندین طفل از شیرخوار تا 5 ساله را در سالن‏های نمایشگاه کتاب با خود آورده بودند مشاهده می‏شدند و عده‏ای از ایشان حتی زحمت همین یک بار عبور از ورودی سالن نشریات داخلی را نیز نمی‏دادند و پس از ورود به محوطه بیرون نمایشگاه، بر روی چمن‏های اطراف مستقر شده و به تماشای مردمی می‏پرداختند که در حال رفت و آمد بودند و بچه داری در فضای سبز می‏پرداختند.

این گروه که جمعیت وسیعی را نیز تشکیل می‏دادند، جزو بخش اعظمی از مردمی بودند که با دست خالی و بعضاً حتی بدون خرید یک جلد کتاب یا حداکثر با خرید کتبی همچون کتب جیبی آشپزی و امثالهم، نمایشگاه بین المللی کتاب امسال را ترک می‏کردند و این مسئله نیز به خوبی فاصله قابل ملاحظه نگاه مردم با اهداف این نمایشگاه به عنوان محلی برای توزیع کتبی که تهیه آنها در بازارهای کتاب با دشواری همراه است را نشان داده و لزوم تغییر مسیر و فرهنگ سازی جدی در این زمینه را متذکر می‏شود.

راهنماهای گمراه کننده در بخش‏ های مختلف
با توجه به آنکه کتب مختلف تنها توسط ناشر اثر مجوز توزیع و فروش در نمایشگاه کتاب داشتند و غرفه‏ها عموماً مجوز فروش دیگر ناشران را نداشتند، مراجعه کنندگان می‏بایست ناشر کتابی که در پی آن هستند را بشناسند، چرا که بعضاً مشاهده شده کتب برخی چهره‏های مطرح سیاسی یا اصلاً مجوز توزیع در نمایشگاه امسال را نیافته و یا به هر دلیل دیگر در لیست‏ها قابل یافتن نیست.

از سوی دیگر راهروهای میزبان غرفه‏ها به ترتیب حروف الفبا قرار گرفته‏اند و تلاش شده غرفه‏ها در این چهارچوب در بخش‏های مختلف نمایشگاه قرار گیرند اما متاسفانه غرفه‏ها با این چیدمان دقیقاً تنظیم نشده‏اند و به عنوان مثال نشر البرز در راهرویی که برای انتشاراتی با حرف اول "ش" در نظر گرفته شده بود، قرار دارد و یا اینکه عنوان در راهروی "م" تعدادی از انتشارات‏ها که اسامی‏شان با حروف دیگری آغاز می‏شد و طبیعتاً مراجعه کنندگان در آن راهروها به دنبال این انتشارات می‏گشتند، با افزودن پیشوند موسسه (!) در راهروی "م" قرار گرفته بودند!

در واقع هنوز مکانیزم طراحی شده برای تقسیم بندی غرفه‏های کتب داخلی به شکل دقیق اجرا نمی‏شود و عملاً راهنماهای مکتوب نمایشگاه، گمراه کننده ترین‏ها در نوع خود هستند و بر همین اساس است که بسیاری از مراجعه کنندگان مجبور می‏شوند برای یافتن یک کتاب برجسته سیاسی یا یک انتشارات خاص، تمامی نمایشگاه را پیمایند و بعضاً این انتشارات را نیز نیابند که علاوه بر از دست رفتن زمان، بر ترافیک این نمایشگاه نیز به مراتب می‏افزاید.

جای خالی برخی معاصران
در شرایطی که آثار به نگارش درآمده توسط یا در وصف برخی چهره‏های معاصر در طول سال‏های متمادی علاوه بر ادوار پیشین نمایشگاه کتاب، در بازار فروش کتاب نیز به شکل وسیع وجود دارد، این بار جای خالی برخی معاصران کاملاً مشهود بود و حتی برخی ناشران عنوان کردند مجوز نصب پوسترهای این اشخاص را نیز در غرفه‏هایشان ندارند تا عملاً یک خلاء در این زمینه به وجود آید.

این در حالی است که بعضاً نوشته‏هایی از این معاصرین را حتی در کتب سال‏های راهنمایی و دبیرستان می‏توان مشاهده کرد و دقیقاً مشخص نیست مبنای عدم ارائه آثار این نویسندگان که برخی خبرگزاری‏ها که اسامی تعدادی از ایشان اشاره کرده‏اند، در نمایشگاه کتاب چیست و چه استدلال‏هایی در پس پرده این اتفاقات نهفته است که برخی معاصران پرمخاطب را می‏تواند از نمایشگاه بین المللی تهران دور سازد.

در عین حال همکاری غرفه داران علی رغم اعتراضات مکتوب با مسئولان کت و شلوار پوشیده ای که در این زمینه متذکر می‏شدند، قابل تامل بودند و عمدتاً ناشران با کمترین اعتراض نبت به حذف پوستر، دست نوشته و یا کتابی خاص اقدام می‏کردند که از به تنشج کشیده شدن این فضای فرهنگی جلوگیری کرد تا فضای امنیتی و حضور نیروی انتظامی و دیگر نیروهای امنیتی بی سیم به دست، که با برخی اظهارات برای جلوگیری از حرکت‏ها سیاسی در قبال این نمایشگاه اتخاذ شد، تا بدین جای کار بلااستفاده تر از آنچه تصور می‏شد، به نظر آید.

تلاش برای جا دادن یک پارچ آب در یک فنجان قهوه!
ظرفیت‏ های رفاهی همچون تغذیه، سرویس‏های بهداشتی و استراحتگاه برای خیل عظیم جمعیت مراجعه کننده، حکم تلاش برای جا دادن یک پارچ آب در یک فنجان قهوه را داشت که نه تنها عقلاً نیز قابل توجیه نیست، بلکه هزینه سرریز شدن حجم افزون بر ظرفیت در نظر گرفته شده را دارد؛ اتفاقی که در پیک کاری سه بخش فوق الاشاره مشهود بود و در مقابل هرکدام از این بخش‏ها، صف‏ های طویل میزبان بازدیدکنندگانی بود که برای حداقل سرویس‏ها، مجبور به هدر دادن وقت مفیدشان بودند.

در بحث استراحتگاه نیز بسیاری از مردم زیر آفتاب سوزان و روی پله‏های نمایشگاه به صرف ناهاری که پس از یک صف طولانی نصیب شان شده بود، پرداختند و به دلیل استراحتگاه محدود در نظرگرفته شده برای مراجعین، مردم به خوبی حس حضور در ناف جهنم(!) را با تحمل گرمای شدید هوا لمس کردند و گلایه مند به بازدید از سایر غرفه‏ها پس از صرف ناهار با این وضعت پرداختند؛ ناهاری که با توجه به هزینه دریافتی از مشتریان، دارای کیفیت متناسبی نبود اما برای مراجعان انتخاب‏ها محدود بود و اعتراضات بیشتر متوجه گرمای هوا و صف‏های طولانی می‏شد تا کیفیت اغذیه فروخته شده به مردم.

از ثبت نام برای بن دانشجویی یا خرید کتاب خارجی با ارز دولتی
دریافت بن خرید کتاب برای دانشجویان در نمایشگاه کتب منوط به ثبت نام ایشان در سایت پیش از شرکت در نمایشگاه بود و در این میان گروهی از دانشجویان که موفق نشده بودند از طریق داشنگاه در این زمینه اقدام کنند، موفق نشدند با بن دانشجویی، کتب بیشتری را با هزینه کمتری خریداری کنند و گلایه مندی ایشان از پروسه تعریف شده، مشخص بود.

در عین حال اما تسهیلاتی فراهم شده بود که کتب خارجی را ارز دولتی خریده شود و همین امر شرکت کنندگان را برای خرید کتب خارجی که قیمت‏های ارزی قابل توجهی داشت، از نمایشگاه کتب جلب و تشویق کرد. اگرچه غرفه‏های کتب خراجی مشتریان کمتری را به واسطه تخصصی بودن به خود می‏خواند اما در عین حال در پیش گرفتن چنین رویه‏ای بسیاری را تشوبق کرد که خرید کتب خارجی را از ناشرانشان در همین نمایشگاه پیگیری کنند.

به نظر می‏رسد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان متولی نمایشگاه بین‏المللی کتاب می‏بایست برنامه ریزی به مراتب دقیق تر و کارآمدتری را نسبت به این شرایط در دستور کار قرار دهد و فضای مطلوب تری را بر این رویداد حاکم سازد تا بخش اعظم مردم با رضایت و خرید کتاب این نمایشگاه را ترک کنند و چنین نباشد که نمایشگاه کتاب سال به سال بیشتر به عنوان محلی برای قرارهای ملاقات یا تفریح شناخته شود و جمعی وسیعی تنها با چنین اهدافی قدم به محیط این نمایشگاه در ادوار آتی بگذارند.

آخرین اخبار اجتماعی و حوادث را در تابناک اجتماعی مطالعه کنید.