آغاز ديرهنگام مقاومسازي ساختمانهاي پايتخت
چندين سال است اخبار دلهرهآور از وقوع زلزله احتمالي تهران خواب خوش پايتختنشينان را به كابوسي دهشناك بدل كرده است. سالهاست مردم نگرانند و مسوولان هشدار ميدهند. اما براستي اگر حداقل از 10 سال گذشته كار مقاومسازي ساختمانهاي پايتخت شروع شده بود و اگر بودجه خاصي به اين امر اختصاص يافته بود، امروز نگرانيها كمتر نبود.
روز گذشته گرچه در اقدامي ديرهنگام، معاون بازسازي سازمان مديريت بحران كشور از تخصيص اعتبار 100 ميليارد توماني براي مقاومسازي تهران خبر داد.
كارشناسان و فعالان حوزه ساخت و ساز در كشور در حالي ساخت و سازهاي غيراصولي و ناايمن را بزرگترين تهديد اين بخش ميدانند كه رعايت نكردن استانداردهاي اوليه ساخت و ساز موجب شده است عمر مفيد ساختمانهاي ايران از يك دهه نيز فراتر نرود.
اين بحران تا جايي پيش رفته است كه رئيس شوراي مركزي سازمان نظام مهندسي، فقط 10درصد ساخت و سازهاي كشور را مطابق استاندارد دانسته و معتقد است بهكارگيري افراد غيرحرفهاي، نبود كارگر ماهر، استفاده از مصالح غيراستاندارد، نبود نظارت كافي مهندسان ناظر و بيتوجهي به بحث نظارت فني موجب احداث ساختمانهاي غيرايمن در كشور شده است.
بحران ايمني در ساخت و سازهاي شهري درحالي مطرح است كه طرح مجدد موضوع احتمال وقوع زلزله در تهران و نگرانيهايي كه از بابت خسارات جاني و مالي ناشي از تخريw ساختمانهاي لرزان و نامقاوم وجود دارد به دغدغههاي مردم و مسوولان در بحث زلزله دامن زده است.
بحران ساخت و سازهاي غيرمقاوم در كشور طي سالهاي اخير با سود هنگفتي كه نصيب سوداگران آن بويژه در بخش مسكن كرده است، موجب افزايش تخلفات ساختماني و ساخت و سازهاي غيرمجاز شده و همين امر به بحران كيفيت ساخت و سازهاي شهري بويژه در كلانشهر تهران دامن زده است.
زنگ خطر بحران ساختمانهاي ناامن در هنگام زلزله هشداري است به متوليان ساخت و ساز و مسوولان مبني بر اينكه علاوه بر ساختمانهاي واقع در بافتهاي فرسوده كه قطعا در زمان بروز زلزله خسارات فراواني متحمل خواهند شد، ساختمانهايي با طراحي نامناسب و بنايي غيرمقاوم كه بخش عمده ساختمانهاي نوساز شهرها را به خود اختصاص دادهاند نيز وضعيت مناسبي در زمان بروز زلزله ندارند و قطعا جان بسياري از مردم را در ميان آوارها خواهند گرفت.
در چنين شرايطي كه احتمال وقوع زلزله تهران به بحث داغ مردم و مسوولان تبديل شده است و سازمانها و دستگاههاي مرتبط در تلاشند با ارائه راهكارهايي آمادگي پايتخت و ساكنان آن را در شرايط بحران افزايش دهند، معاون بازسازي سازمان مديريت بحران كشور روز گذشته از تخصيص 100 ميليارد تومان اعتبار به منظور مقاومسازي و خريد تجهيزات ايمني براي شهر تهران خبر داد.
محمد لطيفي با اعلام خبر تدوين و اجراي طرح جامع امداد و نجات شهر تهران گفت: در اين راستا يكي دو ماه پيش
100 ميليارد تومان براي ايمنسازي و خريد تجهيزات براي شهر تهران مصوب شد كه قرار است در قالب اعتبارات امسال در اختيار دستگاهها قرار گيرد.
براساس مطالعات و بررسيهاي انجام شده مهمترين تهديد بافتهاي فرسوده خطر وقوع زلزله است و معقولترين و كارآمدترين راه براي كاهش آسيب زلزله، بازسازي بافتهاي فرسوده است كه متاسفانه بهرغم طرحهاي خوب شهرداري تهران چندان با حمايت و استقبال نهادهاي ذيربط در دولت مواجه نشده است.
اين در حالي است كه به اذعان مسوولان شهرداري هماكنون 70درصد ساختمانهاي در حال ساخت و به عبارتي نوساز هم به دليل رعايت نكردن استانداردهاي لازم جزو ساختمانهاي فرسوده محسوب ميشود و اين امر جدا از عدم توفيق نسبي در روند نوسازي بافتهاي فرسوده است.
آنچه در اين ميان نگرانكننده است وضعيت نامطلوب 3000 هكتار بافت فرسوده كلانشهر تهران است كه در صورت وقوع زلزله تهران همانند يك بمب ساعتي براي ساكنان آن عمل خواهد كرد.
وزير مسكن و شهرسازي درحالي وجود اين ميزان بافت فرسوده در پايتخت را تاييد ميكند كه به گفته حمزه شكيب، رئيس كميسيون توسعه و عمران شوراي شهر تهران در محدوده بافتهاي فرسوده شهر تهران 216 هزار واحد و در كل شهر تهران نيز حدود 600 هزار واحد مسكوني فرسوده وجود دارد.
با اين حال، معضلي به نام بافت فرسوده با توجه به آسيبهاي فردي و اجتماعياي كه با خود به همراه دارد سالهاست كه نام تهران را همراهي و شهروندانش را تهديد ميكند و شايد به همين دليل است كه همواره طرحهاي مختلفي از سوي شهرداري و ديگر سازمانهاي مسوول براي برونرفت اين كلانشهر از چنين مشكلي پيشنهاد شده و حتي تا حدودي در جاده اجرايي شدن پيش رفته است اما سرانجام آن جز پابرجا بودن اين مشكل نبوده است.
مقاومسازي 43 هكتار بافت فرسوده تهران
كمين زلزله براي بافتهاي فرسوده شهر تهران موجب شده سازمان مديريت بحران وزارت كشور برنامه نوسازي بافتهاي فرسوده پايتخت را در سال جاري بطور جدي در اولويت اجرا قرار دهد.
معاون بازسازي سازمان مديريت بحران كشور در گفتگو با مهر با اشاره به برنامههاي اين سازمان در بحث مقاوم سازي بافتهاي فرسوده ميگويد: بر اساس برنامهريزيهاي انجام شده و توافق با وزارت مسكن و شهرسازي، مقاومسازي 43 هكتار از بافتهاي فرسوده تهران در دستور كار قرار گرفته است.
آغاز صدور شناسنامه فني ساختمان
عدم نظارت جدي بر ساخت و سازها و عدم اجراي دقيق مصوبه الزام سازندگان مسكن به دريافت شناسنامه فني نيز طي سالهاي اخير به بحران كيفيت در ساخت و سازهاي شهري دامنزده و تلاشهاي مسوولان شهرداري، شوراي شهر و وزارت مسكن و شهرسازي براي اجراي جدي مصوبه الزام سازندگان مسكن به دريافت شناسنامه فني تاكنون با موفقيت چشمگيري همراه نبوده است.
اما شنيدهها حاكي است مسوولان سازمان نظام مهندسي ساختمان و شهرداريها قرار است امسال با جديت بيشتري بحث الزام صدور شناسنامه فني ساختمان را دنبال كنند بهطوريكه رئيس سازمان نظام مهندسي ساختمان روز گذشته در جمع خبرنگاران از آغاز صدور شناسنامه فني ساختمان در ايران خبر داد.
تركاشوند با بيان اينكه بيش از 200 ساختمان با زير بناي بيشتر از 3 هزار متر مربع در تهران شناسايي شده است، ميگويد: بر اساس تفاهمنامه اين سازمان با شهرداري، شوراي شهر تهران و وزارت مسكن و شهرسازي صدور شناسنامه فني ملكي در شهر تهران از ساختمانهاي با متراژ 3 هزار مترمربع آغاز ميشود و در يك دوره 6 ماهه و بتدريج براي ساختمانهاي با زير بناي كمتر اجرا خواهد شد.
وي با بيان اينكه تا 6 ماه آينده عمليات صدور شناسنامه فني ملكي براي ساختمانهاي با متراژ 2500 متر پايان مييابد، تصريح ميكند: شناسنامه فني ساختمان شامل ويژگيها و مشخصات و كيفيت مراحل ساخت و ساز است.
تركاشوند با بيان اينكه الزام دريافت شناسنامه فني و ملكي ساختمان موجب نظارت بيشتر و دقيقتر بر كيفيت و استانداردهاي ساخت و سازها خواهد شد، ميگويد: شناسنامه فني ملك شامل ابعاد فني ساختمان مانند كيفيت اجرا و ساخت و ساز، جزئيات معماري، سازه، تاسيسات مكانيكي، برقي و ديگر ويژگيهاي فني ساختمان است.
رئيس سازمان نظام مهندسي ساختمان با بيان اينكه افراد با شناسنامه فني ساختمان از جزئيات همه مراحل اجرايي ساختمان اعم از نقشه، معماري، تاسيسات، مصالح و غيره مطلع ميشوند، ميافزايد: همه اين مراحل با دقت مهندسان، كنترل ميشود و آنها با امضاي هر يك از بخشهاي شناسنامه در برابر آن مسوول خواهند بود.
كارشناسان بخش مسكن و مسوولان سازمان نظام مهندسي معتقدند با اجراي طرح شناسنامه فني ساختمان ها، امدادرساني در هنگام زلزله تسريع خواهد شد.
رئيس سازمان نظام مهندسي ساختمان در اين باره ميگويد: علاوه بر افزايش كيفيت ساخت و سازها، در زمان وقوع زلزله با در اختيار داشتن آمار مشخص از وضع ساختمان ها، امدادرساني سريعتر انجام و با اطلاعات جامع اين شناسنامه، وضع لرزهاي ساختمان در برابر زلزله مشخص ميشود.
طبقهبندي كيفيت ساختمانهاي تهران
معاون شهرسازي و معماري شهرداري تهران نيز از طبقه بندي كيفيت ساختمانهاي شهر خبر داده و ميگويد: در نظر داريم كيفيت ساختمانها را طبقهبندي كرده و بر اساس آن گواهي صادر كنيم تا خريدار در هنگام خريد از كيفيت ساختمان خود و اينكه در كدام طبقهبندي يك، دو ويا سه قرار گرفته است، آگاه باشد.
هيربد معصومي با بيان اين كه همه مصالحي كه در ساختمان به كار ميرود بايد استاندارد باشد، ميافزايد: مصالحي كه در سفت كاري و نازك كاري ساختمان به كار ميروند مانند آهن، ميلگرد، كاشي، سراميك، لولههاي تاسيساتي و غيره حتما بايد تاييديه موسسه استاندارد را داشته باشد.
به گفته وي اين برنامه كه هم اكنون در مرحله مطالعه و بررسي است در راستاي سياست تشويقي براي سازندگان انجام خواهد شد كه در كيفيت ساخت و ساز دقت كنند و قطعا انجام آن با همكاري همه دستگاههاي مربوطه امكانپذير است. بحران كيفيت در ساخت و سازهاي شهري و وجود ساختمانهاي ناامن و غيرمقاوم در حالي طي سالهاي اخير حساسيت ويژه متوليان حوزه ساخت و ساز و كارشناسان مباحث مقاومسازي لرزهاي را برانگيخته است كه در ريشهيابي دلايل بروز اين بحران، نبود نظارت جدي و برخورد قاطع با ساخت و سازهاي غيرمجاز، ناامن و غيرمقاوم بودن مصالح بهعنوان حلقه مفقوده استانداردسازي ساخت و سازهاي شهري بيش از ديگر عوامل خودنمايي ميكند؛ معضلي كه با وجود برخورداري از قوانين بازدارنده و سختگيرانه در برخورد با متخلفان، همچنان از ضعف در ضمانت اجرايي برخوردار است.
