وقتي بوقچي ليدر شد

فوتبال بدون طرفدار يعني هيچ، اين حرف خيلي از كساني است كه عضوي از خانواده فوتبال هستند. طرفداران فوتبال نبض يك تيم محسوب مي‌شوند كه مي‌توانند در پيشبرد اهداف آن تيم نقش مهمي ايفا كنند. در فوتبال كشورمان نيز اهميت اين موضوع در سال‌هاي اخير بيشتر از قبل مورد توجه قرار گرفت و به دنبال آن ساماندهي هواداران يكي از دغدغه‌هاي باشگاه‌ها و فدراسيون فوتبال شد تا باشگاه‌ها و تيم ملي فوتبال از حمايت و پشتيباني طرفداران خود به شكل بهتري بهره ببرند.

به نوشته جام جم؛ بوقچي‌هاي سال‌هاي قديم جاي خود را به كساني دادند كه بعدها ليدر لقب گرفتند تا تحت اين عنوان مسووليت هدايت و راهنمايي ديگر هواداران را به عهده داشته باشند اما بوقچي‌ها با ليدرها يك تفاوت عمده پيدا كردند، بوقچي فقط به عشق فوتبال و تيم محبوبش بوق مي‌زد و اگر چيزي مي‌گرفت به حساب لطف كساني مي‌گذاشت كه دوست داشتند اين كار او را بي‌پاداش نگذارند. علي پروين يكي از كساني بود كه هميشه هواي «ممد بوقي» را داشت، اما داستان امروز طرفداري در فوتبال با آن زمان‌ها فرق كرده است و ليدر در مقابل خدماتي كه به باشگاه يا حتي شخص ارائه مي‌كند، انتظاراتي دارد كه اگر برآورده نشود ممكن است اتفاقات ديگري بيفتد.

ليدرها اصولا بايد زير نظر باشگاه‌ها فعاليت كنند و با داشتن كارت ليدري اجازه هدايت هواداران در ورزشگاه‌ها را داشته باشند.

در فوتبال كشورمان فعاليت ليدرهاي 2 باشگاه پرسپوليس و استقلال به عنوان 2 تيم پرطرفدار به دليل ميزان توجه مردم، مسوولان و رسانه‌ها بيشتر از ديگر تيم‌ها داراي حاشيه هستند و بعضا بحث‌برانگيز مي‌شوند، ليدرها امروزه نقشي مهم‌تر از تشويق و حمايت صرف از يك تيم دارند. اتفاقات عجيب روي سكوها زياد رخ مي‌دهد، فريادهايي كه خيلي‌ها معتقدند گاهي از بيرون ميدان فوتبال و خارج از مسائل فوتبالي هدايت مي‌شود، اما مسلم است كه اين اخبار از جانب دو طرف درگير ماجرا تاييد كه نمي‌شود هيچ تكذيب هم مي‌شود. اما بي‌شك وقتي پاي پول در ميان باشد، خيلي از معادلات بر هم مي‌ريزد و رخداد هر اتفاقي دور از ذهن نيست.

مديران باشگاه‌ها در چند سال اخير نقش مهمي در بالا‌بردن سطح توقعات ليدرها دارند كه در ميان آنها مديراني كه حاضرند براي ليدربيشتر هزينه كنند حامي بيشتري هم پيدا مي‌كنند، شارژ مالي ليدرها يا به صورت مستقيم از منابع مالي باشگاه به عنوان حقوق و مزاياست يا به صورت غيرمستقيم يعني واگذاري امكانات و تسهيلاتي خاص است.

به هر حال هر مديري بويژه اگر در پرسپوليس يا استقلال فعاليت كند براحتي مي‌تواند شرايطي را فراهم كند كه اين‌‌افراد از امكانات بيرون از باشگاه بهره ببرند كه خارج از منابع مالي باشگاه و براساس ارتباطات مدير تامين مي‌شود. بر اين اساس برخي ليدرها حتي وقتي مديري باشگاه را ترك مي‌كند به نوعي همچنان وابستگي و نزديكي خاصي با آن فرد دارند كه براحتي نمي‌توانند فراموشش كنند. اين اتفاق درخصوص برخي مربيان بزرگ يا حتي بازيكنان صادق است؛ چيزي كه حداقل در يكي دو فصل گذشته در پرسپوليس و استقلال حرف و حديث‌هايي درست كرده و شعارهاي روي سكو را تحت تاثير قرار داده است.

در استقلال واعظ آشتياني پس از جدايي امير قلعه‌نويي بسيار كوشيده كه مقابل چنين جرياناتي بايستد و به همين دليل تاكنون چندين بار در تقابل با ليدرها قرار گرفته است. نزديكان به باشگاه استقلال درباره تصميم واعظ آشتياني مي‌گويند،‌ وقتي او از پشت پرده سكوها باخبر شد، مي‌خواست به قول خودش آنها را جراحي كند، اما اين كار خيلي سخت است چون ليدر خودش عين چاقوي جراحي است؛ چاقويي كه هم مي‌توان با آن ميوه پوست كند و هم آدم كشت!

در نهايت مي‌توان گفت، هر چند ليدرها اهداف باشگاه را مي‌خواهند تامين كنند، پيش از هر مسابقه از سوي باشگاه فراخوانده مي‌شوند تا به طور هماهنگ بين هواداران در استاديوم‌ها پخش شوند و براي تشويق تيم عمل كنند، اما در بطن قضيه اگر به مساله‌اي ناخوشايند با آنچه مي‌خواهند برخورد كنند، ترجيح مي‌دهند منافع كسي را كه به آنها نزديك‌‌تر است، تامين كنند كه در اين ميان از احساسات هواداران هنگام دريافت گل يا حتي گلزني تيم محبوبشان با سر دادن شعارهاي دلخواه خودشان سوءاستفاده مي‌كنند و تماشاگر هم كه از هيچ چيز خبر ندارد با آنها همراه مي‌شود.

در حال حاضر طبق يك آمار غيررسمي باشگاه پرسپوليس100 ليدر در تهران و 20 ليدر در شهرستان‌ها دارد كه البته 55 ليدر اصلي و بقيه زيرمجموعه هستند و باشگاه استقلال هم 95 ليدر در تهران و شهرستان‌ها دارد كه 40 نفر به صورت جدي‌تري اين كار را انجام مي‌دهند، اما در اصل هر باشگاه 10 ليدر اصلي دارد كه از سوي باشگاه موظف مي‌شوند در هر مسابقه جو سكوها را كنترل كنند و شعارهاي هماهنگ شده را سر دهند.

*‌ *‌ *‌

يك عضو سابق هيات مديره باشگاه پرسپوليس درباره فعاليت ليدرها به «جام‌جم» مي‌گويد: در اروپا اصلا اين‌طوري نيست كه ليدر وظيفه طراحي شعار را داشته باشد يا اصلا حرفي روي سكوها رد و بدل شود. نهايت اعتراض تماشاگران خارجي سوت زدن است كه مدير يا مربي يا بازيكن معني آن را مي‌داند. آنجا ديگر هر دقيقه شعار «حيا‌‌‌كن و رها كن» سر نمي‌دهند.

وقتي هم مي‌خواهند تشويق كنند اسم فرد را صدا مي‌زنند. در فوتبال ما هم بوقچي‌هاي قديم فقط تشويق مي‌كردند. خيلي دنبال تخريب چهره‌ها نبودند؛ چون نفوذ زيادي در باشگاه‌ها نداشتند و ارتباطاتشان محدود بود؛ اما در چند سال اخير مديران، مربيان و حتي بازيكنان زيادي به ليدرها بها دادند، پول مستقيم و غيرمستقيم به آنها رساندند، البته در ميان آنها هستند افرادي كه سالم كار مي‌كنند، ولي تعدادشان زياد نيست. شما تحقيق كنيد و ببينيد امروزه ليدرها با چه وسيله‌اي سر تمرين يا به استاديوم‌ها مي‌آيند. بوقچي‌ها با زحمت مي‌توانستند با تاكسي و اتوبوس خودشان را برسانند، اما ليدرها اغلب براي خودشان برو و بيايي دارند.

*‌ *‌ *‌

تنها مرجعي كه باشگاه‌ها مي‌توانند براي جلوگيري از فعاليت نادرست ليدر به آن مراجعه كنند حراست سازمان تربيت بدني است، وقتي باشگاه در تحقيق خود به اين نتيجه برسد كه ليدر برخلاف ميل باشگاه عمل مي‌كند و قصد به‌اصطلاح خرابكاري دارد، با نامه‌اي به حراست سازمان خواستار ابطال كارت ليدري شخص مي‌شود و آن فرد اجازه حضور در استاديوم‌ها را پيدا نمي‌كند. اما ليدرها هم نزديكاني در حرفه خود دارند كه جلوگيري از ورود آنها به ورزشگاه معمولا مشكلي را در جريان منفي جاري شده روي سكوها حل نمي‌كند.

*‌ *‌ ‌*‌

عباس اسماعيل‌بيگي كه در زمان رياست محمد دادكان در فدراسيون فوتبال مسووليت ساماندهي ليدرهاي تيم ملي را به عهده داشت و دست‌كم در 25 سفر تيم ملي همراه اين تيم بود، يكي از ليدرهاي اصلي پرسپوليس است. او درباره اين حرفه مي‌گويد: در ايران هيچ متولي مشخصي براي ليدرها نيست و سرمايه‌گذاري براي هواداران نمي‌شود.

هركس كه در تمرين‌‌ها داد و فرياد كند و كار عجيب براي تشويق تيم انجام دهد، ليدر شناخته مي‌شود. اين تقصير كساني نيست كه عاشق فوتبال هستند. مقصر باشگاه‌هايي هستند كه برنامه مشخصي براي هدايت و شناخت ليدرها ندارند.

وي ادامه مي‌دهد: ليدر مي‌تواند هم كار مثبت انجام دهد، هم منفي. طراحي شعارهاي استاديوم‌ها به هر حال با ليدرهاست. گاهي تشويق است و گاهي پيش مي‌آيد كه تحريم تشويق بازيكنان باشد. گذشته با حالا خيلي فرق كرده، چون امروزه باشگاه‌ها براي ليدرها كارآفريني مي‌كنند.

عباس اسماعيل‌‌بيگي به همراه افشار لفظي 2 ليدري بودند كه براي اولين بار ترانسفر هم شدند. براي اولين بار در دنيا يك باشگاه عربي سال گذشته براي تشويق تيمش از چند ليدر خارجي و 2 ليدر ايراني براي گردهم آوردن تماشاگران اماراتي دعوت كرد تا در فينال جام حذفي كه بين الاهلي و الوصل برگزار شد، حضور داشته باشند.

حسين عسگري از بوقچي‌هاي قديم پرسپوليس است كه با وجود تشويق پرسپوليس و حضور در جمع كانون هواداران و ليدرها هنوز دوست دارد حال و هواي گذشته بر تيم حاكم باشد. او بارها به دوستانش گفته است محمد بوقي خدابيامرز داشت مي‌رفت مكه، به من گفت من مردم بوق مال تو، پرسپوليس را تنها نگذار. همين هم شد. ما با عشق بوق مي‌زديم، سرما و گرما را حس نمي‌كرديم. چشمداشتي هم نداشتيم؛ اما حالا ليدرهاي جديد مجاني قدم برنمي‌دارند. البته بازيكن و مربي هم به سراغ ليدرها مي‌روند و آنها را بدعادت كردند.

بحث ليدرها اين چند وقت اخير ميان خيلي‌ها مساله‌ساز بوده، بين عباس انصاري‌فرد و هدايتي، مصطفوي و هدايتي، واعظ و قلعه‌نويي، قلعه‌نويي و مرفاوي و حتي برخي تيم‌هاي شهرستاني. اما مصطفوي پس از جدايي از پرسپوليس در جايي گفته بود احساس من اين نيست كه چنين افرادي از طرف هدايتي بودند؛ اما وقتي بعد از رفتن از پرسپوليس، تعدادي از ليدرها پيش من آمدند و گفتند ما شعار داديم تا جو به ضررتان باشد و زودتر برويد، فهميدم كه چيزي هست. دودستگي ميان ليدرها وجود داشته، آنها خواستند حلالشان كنم؛ اما من هر چقدر فكر مي‌كنم نمي‌توانم آنها را ببخشم. از اين مسائل با وجود پيگيري و نظارت باشگاه‌ها در گذشته رخ داده و پاياني هم بر آن نيست.

يك بازيكن از پيشكسوتان فوتبال در واكنش به اعتراض يك مدير نسبت به شعار هواداران كه مي‌پنداشت از سوي فردي از بيرون مجموعه هدايت مي‌شود، حرف جالبي زد. او كه مي‌گفت موهايش را در همين فوتبال سپيد كرده، عقيده داشت اگر مدير، مديريت بلد باشد، مربي كارش را خوب انجام دهد و حرفش را در ميدان بزند و بازيكن جوري كار كند كه هيچ مربي جرات بيرون گذاشتنش را نداشته باشد، ديگر چه نيازي به خرج كردن است، مي‌گفت نه فقط خرج كردن پول كه خرج كردن آبرو و اعتباري كه اگر همين ليدر فردا زير قولش بزند و پرده از حقايق بردارد، ديگر چيزي براي مدير و مربي و بازيكن مطرح و محبوب امروز نمي‌ماند و چه راست مي‌گفت او.