وقتي وزنههاي پولادين به عشق مردانگي بالا ميرفتند
بررسي كارنامه ورزشي و شخصي پهلوانان گذشته ورزش ايران نشان ميدهد در دهه 40، ورزشكاران بيش از آنكه به مسايل مالي توجه داشته باشند، به پهلواني و از خودگذشتگي تمركز بيشتري داشتند.
به گزارش فارس؛ در دهههاي 40 و 50 شمسي وزنهبرداري ايران در شرايط مالي مناسبي قرار نداشت و امكانات قابل قبولي نيز براي تمرينات وزنهبرداران در اختيار نبود، اما ورزشكاران آن زمان با تلاش، علاقه، جوانمردي و بدون در نظر گرفتن مسائل مالي، با آهن سرد دست و پنجه نرم ميكردند تا براي كشورشان با كسب هاي مدال هاي رنگين افتخار آفريني كنند.
در آن زمان مردان پولادي وزنهبرداري ايران همچون مرحوم محمود نامجو و محمدجعفر سلماسي بدون فكر كردن به مسائل مالي و كمبود امكانات، در اين رشته ورزشي فعاليت ميكردند و پرچم ايران را در ميادين بين المللي به اهتزاز در مي آوردند.
*نگاهي به كارنامه هاي درخشان 2 پهلوان ورزش ايران
افتادگي، جوانمردي، پهلواني و از خودگذشتگي ويژه بارز هر ورزشكاري است كه براي ادامه حيات ورزشي خود بايد در اين راه گام برداشته و در ميان عامه مردم جايي براي خود باز كند. با يك بازنگري تاريخي به راحتي مي توان چهره هاي نام آشنايي را با اين ويژگي ها كه در دهه 40 شمسي زندگي مي كردند پيدا كرده و درباره زندگيشان مطالب بي شماري نوشت.
زنده ياد نامجو و سلماسي از جمله همين قهرمانان بودند كه با منش پهلواني خود زبان زد خاص و عام شدند و بي دليل نيست كه با گذشت چندين دهه همچنان تاريخي و افكار عمومي ايران به نيكي از آنها ياد مي كنند و هر ساله در روز وفاتشان، مراسم يادبودي را برپا مي كنند. نامجو و سلماسي در سال هاي بي بضاعتي مالي ورزش كشور، توانستند مدال هاي پرافتخاري بنام ايران زمين كسب كرده و پرچم كهن آريايي ها را در جهان به اهتزاز درآورند.
* گذري بر زندگينامه محمود نامجو
پهلوان محمود نامجو فرزند مشهدي تقي كه به كار تجارت اشتغال داشت در سال 1297شمسي در كوي استادسراي رشت ديده به جهان گشود.
وي استعداد و توانايي فوق العادهاي در فراگيري فنون مختلف ورزشي داشت و به هر رشته ورزشي كه تمايل نشان ميداد با كمترين زمان صاحب عنوان در آن رشته ميشد. به همين دليل بود كه زنده ياد نامجو ضمن تمرينات وزنهبرداري به ورزش زورخانهاي، ژيمناستيك، بدنسازي و كشتي نيز روي آورد و در مدت كوتاهي در ورزش باستاني زورخانه صاحب صلوات و زنگ شده و در 18 سالگي عنوان قهرماني كشتي كشور را به دست آورد.
همچنين وي در ژيمناستيك تبحر خاصي از خود نشان داد به طوري كه در نمايشهاي پهلواني كه در وزنههاي سنگين اجرا ميشد به همراه قنادزاده، پهلوان هاشم، پهلوان ستوده و پهلوانان قديمي رشت شركت ميكرد. در قسمتي از اين نمايشها پهلوانان روي دوش يكديگر بالا ميرفتند و مرحوم نامجو روي سر آخرين فرد با يك دست بالانس ميايستاد. وي نه تنها در ورزش ستاره افسانهاي بود بلكه در وادي جوانمردي، نوعدوستي و پايبندي به آموزههاي ديني نيز ستارهاي درخشنده بود.
آن زمان مسـئولان كارخانه بزرگ غذاهاي كمكـي انگليس (supplement) مبلغ هنگــفتي به نامجو پيشنهــاد كردند تا عكـس زيبايي اندامش را براي تبليغــات روي محصــولات خـود چـاپ كنند، اما مرام جوانمردي اين اسطوره ورزش ايران اجازه نداد تا اين قرار داد را امضاء كند چون امكان داشت بعضي از محصولات اين كارخانه عوارض جانبي داشته باشد. وي تا 65 سالگي در خانهاي اجارهاي زندگي ميكرد.
نامجو بدون داشتن امكـانات توانست اولين مدال طـلاي جهاني وزنهبرداري در مسابقات 1968 لاهه براي ورزش ايران به دست آورد و در رقابتهاي 1951دهلي اولين وزنهبردار قاره آسيا بود كه توانست ركورد جهاني را ترقي دهد. همچنين 32 بار ركورد جهاني را ارتقاء داد.
محمود نامجو سرانجام در30 دي ماه 1368بر اثر عوارض ناشي از تمرينات سنگين ورزشي و كهولت سن در بيمارستان مهر تهران دار فاني را وداع گفت و به ديار باقي شتافت و پيكرش در قطعه 22 بهشت زهرا تهران به خاك سپرده شد.
* افتخارات ورزشي زنده ياد نامجو
مدال طلاي 1947قاهره، كسب عنوان پنجم المپيك 1948 لندن، طلاي جهاني 1949 لاهه، طلاي جهاني 1950پاريس، طلاي جهاني 1951ميلان، طلاي آسيايي 1951دهلي، نقره المپيك 1952هلسينكي، نقره جهاني 1954وين، برنز جهاني 1955مونيخ، برنز المپيك 1956ملبورن، برنز جهاني 1957تهران، نقره آسيايي 1957تهران و نقره بازيهاي آسيايي 1958توكيو در كارنامه درخشان اين قهرمان به ثبت رسيده است.
*زندگينامه زندهياد محمدجعفر سلماسى
زندگينامه محمدجعفر سلماسي به لحاظ معنوي و ورزشي نيز كم تر از زندگينامه نامجو نيست چرا كه سرنوشت اين پهلوان نيز با نامجو گره خورده و منشهاي پهلواني اين دو ورزشكار شباهت زيادي به هم دارند و در واقع تعامل آنها،ارتباط استاد و شاگردي بوده است.
محمدجعفر سلماسى در سال 1297 در كاظمين عراق ديده به جهان گشود. وي از كودكي به رشتههاي ورزشي ژيمناستيك و وزنهبرداري علاقمند بود و از سن 10 سالگي نيز ورزش را آغاز كرد. رفت و آمدهاي مكرر سلماسي بين عراق و ايران كاري كرد كه اين پهلوان پرآوازه فعاليت ورزشي خود را در تهران ادامه داده و مقدمات جهاني شدن نام خودرا فراهم كند.
سلماسي در باشگاه نيرو راستي تهران وزنهبرداري را فرا گرفت و در كنار رسول رئيسي و محمود نامجو به فعاليت در اين رشته پرداخت. وي برخلاف بقيه ورزشكاران، ورزش را دير آغاز كرد، اما زود به شهرت رسيد.
وي با درخشش در وزنهبرداري و علاقمندي زياد، توانست خود را به سطح بالايي برساند و نظر مسئولان تيم ملي را به خود جلب كند و در نهايت نيز به هدفش دست يافت و به تيم ملي دعوت شد.
ورزش ايران براي نخستين بار در بازيهاي المپيك 1948لندن حضور يافت و سلماسي نيز در دسته 60 كيلوگرم در اين رقابتها شركت كرد و توانست با بلند كردن وزنه 100 كيلوگرمي، 7.5 كيلوگرم ركورد المپيكي آنتوني ترلازو از ايالات متحده و قهرمان المپيك قبل را بشكند و از تمامي رقبا پيش بيفتد.
در حركت يكضرب سلماسي با 97.5 كيلوگرم به كار خود پايان داد، اما محمود فياد از مصر با بلند كردن 105 كيلوگرم شگفتي آفريد و پس از ثبت ركورد 135 كيلوگرم در دوضرب، قهرمان المپيك شد. سلماسي با كسب 312.5 كيلوگرم در جايگاه سوم اين دسته قرار گرفت و براي نخستين بار مدال برنز ورزش ايران را در بازيهاي المپيك برگردن آويخت.
چند سال پس از المپيك لندن، وزنهبرداري ايران در اولين دوره بازيهاي آسيايي كه در دهلينو برگزار شد شركت كرد و توانست با كسب 7 مدال طلا و 3 نقره به مقام قهرماني آن رقابتها دست يابد. در دسته پر وزن محمدجعفر سلماسي با ثبت ركورد 305 كيلوگرم به مدال طلا رسيد و پس از آن از تيم ملي كناره گيري كرد.
سلماسي 34 سال در بغداد ناظم بود و پس از گرفتن انتقالي به تهران آمد و در رشته وزنهبرداري فعاليت كرد. وي پس از مدت خدمتش در آموزش و پرورش بارنشسته شد و از سال 1373 در شهر قم ساكن شد.
قهرمان و جوانمرد وزنهبرداري ايران پس از چند سال زندگي در قم با بيماري ديابت دست و پنجه نرم كرد و در نهايت روز دوشنبه 11 بهمن ماه 1378 در بيمارستان باهنر تهران در گذشت. پيكر اين قهرمان المپيك در قطعه 22 بهشت زهرا و در كنار مرحوم محمود نامجو به خاك سپرده شده است.
* افتخارات سلماسي:
مدال برنز المپيك 1948 لندن
مدال طلاى بازيهاى آسيايى دهلى نو 1951
قهرمان دسته پر وزن مسابقههاى قهرمانى ايران در سالهاى 1324، 1325، 1326 و 1327
رئيسي: دوپينگ زمان ما تغذيه سالم و كله پاچه بود
ميررسول رئيسي، يكي از هم دورههاي مرحوم نامجو و سلماسي در گفتوگو با خبرنگار باشگاه فارس "توانا " در خصوص امكانات وزنهبرداري دهههاي 30 شمسي به بعد اظهار داشت: در آن زمان امكانات وزنهبرداري و مكان تمرين خيلي كم بود و محل استقرا فدراسيون نيز بسيار كوچك بود.
وي در خصوص دوپينگ چنين عنوان كرد: در دوره ما معضلي به نام دوپينگ وجود نداشت و دوپينگ ما تغذيه غذايي سالم، خوردن كله پاچه و ديگر مواد غذايي بود،همچنين ركودهايي كه وزنهبرداران ميزنند بدون استفاده از مواد نيروزا بود.
وي ادامه داد: زماني كه وزنه ميزديم بخاطر درآمد و يا شهرت نبود بلكه به دليل اين بود كه براي ايران افتخار كسب كنيم و پرچم كشورمان را در جهان به اهتزاز در آوريم. عقيده بر اين داشتيم هر ورزشكاري كه حقوقي دريافت كند بر آرمان ورزشي خود خيانت كرده است و به همين دليل حقوقي از اين راه دريافت نميكرديم.
وي افزود: زماني كه وزنه برداران مقام و مدال با ارزش كسب ميكردند فقط از سوي تربيت بدني تشويق ميشدند و كاپهايي را به عنوان هديه دريافت ميكردند.
رئيسي خاطرنشان كرد: آن وقت محمود نامجو، جعفر سلماسي و من شاغل بوديم و مخارج ورزشيمان را خودمان تأمين ميكرديم و با پشتكاري كه داشتيم در مسابقات شركت كرده و مقام به دست ميآورديم. از وضعيت آن موقع نيز راضي بوديم و توقع هم نداشتيم.
رئيس كميته پيشكسوتان يادآور شد: سلماسي زماني كه براي اولين بار به ايران آمد در سال 1323 بود. آن زمان در دبيرستان شرافت ايراني در بغداد ناظم بود و مدام از بغداد به تهران سفر ميكرد و نهايتأ در دهه 40شمسي به بعد به ايران آمد و ماندگار شد.
وي عنوان كرد: كاروان ورزشي ايران در سال 1348 خود را براي حضور در مسابقات المپيك لندن آماده ميكرد كه 70 نفر در آن رقابتها شركت كردند، سلماسي با درخششي كه داشت توانست تنها مدال آور ايران در المپيك شود.
وي گفت: در دهه 20 مرحوم نامجو كارمند آتشنشاني و جعفر الماسي نيز در وزارت معارف (آموزش و پرورش) مشغول به كار بودند.
رئيسي يكي از خاطرات خود را درباره مرحوم نامجو و سلماسي اين چنين بيان ميكند: نامجو يك مرد فاضل، جوانمرد و استاد فرهنگي بود و همچنين به زبانهاي انگليسي و عربي نيز مسلط بود و تمام مجلات را براي ما تشريح ميكرد و به ما راهنمايي ميداد. در المپيك 1356رم كه كاروان ايران در آن رقابتها حضور داشت مرحوم غلامرضا تختي پرچمدار ايران بود، اما وي اين مسئوليت را به سلماسي سپرد چون ميگفت اولين مدال المپيك را او بدست آورده است. سلماسي يك انسان مومن، با اخلاق و جوانمرد بود.
وي در خصوص تفاوت ورزش وزنهبرداري ايران در آن زمان و امروز گفت: متأسفانه شرايط آن زمان با وضعيت امروزي زمين تا آسمان تفاوت دارد. ما در دوره خود تمرينات خود را به خوبي انجام ميداديم و حرفي از حقوق ماهانه و غيره نميزديم. مردم به رشته وزنهبرداري احترام زيادي ميگذاشتند و وزنهبرداران هم به همان صورت، در دوره ما ورزشكاران جوانمرد و با گذشت بودند و به پيشكسوتان احترام مي گذاشتند، اما امروزه اين مسائل كمرنگ شده است.
