راه‌های موفقیت در مصاحبه دکتری

داوطلبان آزمون دکتری، پس از اعلام نتایج انتخاب رشته و دعوت شدن به مصاحبه دکتری، خود را برای شرکت در مصاحبه‌ها آماده می‌کنند؛ مصاحبه‌ای که در آن جدا از رتبه اکتسابی باید توان علمی و رزومه پژوهشی خود را نیز برای ارزیابی نهایی به نمایش بگذارند.

به گزارش «تابناک»، همیشه برای داوطلبانی که برای مصاحبه دکتری دعوت می‌شوند، سئوال مهم این است که در چه شرایط و حالتی می‌توانند به بهترین نتیجه و موفقیت دست یابند؛ موضوع مهمی که برخی از داوطلبان به دلیل عدم رعایت و آشنایی با آن از چرخه پذیرش حذف می‌شوند و فرصت برای قبولی نهایی در اختیار داوطلبان زرنگ‌تر قرار می‌گیرد.

در ادامه به برخی از مهم‌ترین نکاتی که نیاز است تا دانشجویان شرکت کننده در مصاحبه دکتری به آن دقت کافی را داشته باشند، اشاره می‌شود:

تخصص و مهارت کافی در زبان انگلیسی و داشتن مدرک‌های معتبر در این بخش یکی از مهم‌ترین نکاتی است که داوطلبان ورود به مقطع دکتری باید به آن توجه داشته باشند. برای این منظور نیاز است که داوطلبان از مدت‌ها قبل توان خود را در این رشته افزایش دهند و جدا از افزایش توان به دست و پا کردن مدرک‌های معتبر مثل تافل، تولیمو، آزمون زبان دانشگاه‌های بزرگ و... نیز فکر کنند.

قطعاً در جلسه مصاحبه از داوطلبان خواسته می‌شود که برای چند دقیقه به زبان انگلیسی در مورد یک موضوع خاض سخن بگویند و یا اینکه متن مشخصی را ترجمه کنند. به همین دلیل داشتن این توان برای موفقیت بسیار ضروری است. چرا که اساتید می‌خواهند دانشجویی را برای مقطع دکتری انتخاب کنند که علاوه بر توان علمی بالا قادر باشد از متون دست اول خارجی و لاتین نیز به اندازه کافی و لازم بهره ببرد.

یکی از موضوعات بسیار مهم در هنگام برگزاری جلسه مصاحبه دکتری، ارائه لیست بلند بالایی از مقاله‌های منتشر شده به نام داوطلب شرکت کننده در مصاحبه است. هرچه تعداد مقاله به ویژه در بخش علمی پژوهشی و آی اس آی بیشتر باشد، شانس داوطلب برای موفقیت و جلب نظر اساتید بیشتر می‌شود.

با توجه به اینکه در شرایط کنونی چاپ مقاله توسط برخی افراد با هزینه کردن و بدون داشتن فعالیت علمی به آسانی در بازار میسر است، داوطلبان باید دقت داشته باشند که شناسایی مقاله تقلبی و بی ربط به توان داوطلب برای اساتید متعهد کار چندان سختی نیست؛ لذا نیاز است نه تنها در این بخش صادقانه رفتار کنند، بلکه به مقاله‌های ارائه شدن تسلط کافی داشته باشند که در صورت نیاز و سئوال اساتید بتوانند در مورد آن‌ها توضیح مختصری ارائه کنند.

با توجه به اینکه بسیاری از نهاد‌های دولتی و خصوصی بخشی از بودجه‌های خود را به صورت سالانه به امر پژوهش اختصاص می‌دهند، این فرصت برای دانشجویان کارشناسی ارشد و داوطلبان آزمون دکتری وجود دارد که پیش از شرکت در جلسه مصاحبه هر چند اندک طرح‌هایی را به همراه و کمک اساتید دانشگاهی اجرا کنند که فارغ از اجرت دریافتی می‌تواند، برای آن‌ها در جلسه مصاحبه یک مزیت عالی محسوب شود.

داوطلبان برای اینکه بتوانند در این بخش رزومه قابل قبولی داشته باشند، نیاز است که در دوران کارشناسی ارشد و قبل از موفقیت در آزمون دکتری با اساتید خود در این رابطه همکاری فعالی داشته باشند.

با توجه به اینکه در دوره دکتری دانشجویان وارد مقوله پژوهش می‌شوند و فعالیت‌های علمی آن‌ها بیشتر رنگ و بوی پژوهش به خود می‌گیرد، نیاز است که داوطلبان ورود به این مقطع از توان و تخصص کافی در حوزه روش شناسی و روش تحقیق متناسب با رشته تحصیلی خود برخوردار باشند؛ اتفاقی که سبب می‌شود در جلسه مصاحبه پاسخ‌های قابل قبولی را به سئوال اساتید در این حوزه بدهند و رضایت حداکثری اساتید را کسب کنند.

در جلسه آزمون مصاحبه، اساتید غالباً وارد جزئیات علمی نمی‌شوند و به جای آنکه بخواهند دانشجویان را با سئوال‌های سخت به چالش بکشند، دنبال یافتن نقاط قوت و توانمندی دانشجویان هستند؛ لذا سئوال‌ها عموماً روی کلیات رشته متمرکز می‌شود و این موضوع مستلزم آن است که داوطلبان در این بخش تسلط کافی را داشته باشند. حتی اگر استادی نیز بخواهد از یک داوطلب سئوال‌های جزئی بپرسد، با توجه به الزامی نبودن جواب دادن به سئوال، داوطلب می‌تواند به جای سکوت در برابر سئوال طرح شده موضوع را به سمت کلیاتی که در ذهن دارند منحرف کند و پاسخ‌هایی را ارائه دهد که هر چند پرسشگر به پاسخ مورد نیاز دست نیافته، اما تصور بیسوادی و ضعف از داوطلب در ذهن خود ایجاد نکند.

یکی از عوامل موثر در انتخاب دانشجوی دکتری توسط اساتید مرور سریع بر سابقه علمی و دانشگاه‌هایی است که داوطلب در آن‌ها دوره کارشناسی و ارشد خود را گذرانده است که در کنار نمرات کارنامه می‌تواند در انتخاب و یا رد آن‌ها در آزمون مصاحبه موثر باشد.

یکی دیگر از مهم‌ترین موارد در زمان مصاحبه دکتری داشتن توصیه نامه علمی از اساتید برجسته رشته مورد نظر است. این اتفاق سبب می‌شود که اساتید مصاحبه کننده با اطمینان خاطر بیشتری در مورد داوطلب رأی بدهند. چرا که اساتید برجسته رشته‌های علمی معمولاً بدون دلیل و بدون شناخت از نام و عنوان خود هزینه نمی‌کنند و توصیه نامه آن‌ها منوط به شناخت کافی از یک دانشجو در بازه زمانی بلند مدت است.

یکی از مهم‌ترین سئوالاتی که در آزمون مصاحبه دکتری از داوطلبان پرسیده می‌شود، هدف و مسیر زندگی آینده آنهاست. قطعاً ارائه پاسخ روشن، امیدوار کننده و مبتنی بر رشته تحصیلی می‌تواند اساتید را از داشتن انگیزه داوطلب برای ادامه تحصیل مطمئن و نظرشان را در مورد آن‌ها بهتر کند.

دوره دکتری بر خلاف تصور عمومی که گمان می‌کنند این دوره نیاز به وقت و حضور مستمر در دانشکده ندارد، در شرایط نرمال و دانشگاه‌های بزرگ نیازمند حضور مستمر و وقت کافی برای تحصیل است. بر همین اساس اساتید تلاش می‌کنند این فاکتور را در انتخاب خود رعایت کنند و حتی المقدور از داوطلبانی پذیرش کنند که دارای این امتیاز هستند. البته نمی‌توان داشتن صرف این امتیاز را در موفقیت موثر دانست، ولی داوطلب می‌تواند در جلسه مصاحبه در این رابطه اعتماد اساتید مصاحبه کننده را جلب کند.

فارغ از همه نکات بالا، تنظیم منظم و با سلیقه رزومه پژوهشی و علمی در پوشه‌های موجود در بازار و ارائه یک نسخه از کپی همه موارد به اساتید الزامی است که نقش موثری در تعیین نتیجه نهایی دارد.

هنگام شرکت در مصاحبه دکتری ضرورت دارد که داوطلب با ظاهری آراسته و ترجیحاً رسمی در جلسه شرکت کند و از انجام رفتار خارج از عرف مثل غمگین بودن، خندیدن بیهوده، استرس داشتن، لرزیدن و... اجتناب کند. به بیان بهتر با خونسردی کامل و آرامش در جلسه مصاحبه شرکت کند و تا پایان از یک روند ثابت و معقول رفتاری تبعیت کند.

رعایت همه نکات بالا در بهترین شرایط موجود خواهد توانست کمک شایانی به داوطلبان برای موفقیت در مصاحبه دکتری و پذیرفته شدن در این مقطع برای آن‌ها به ارمغان بیاورد.

 

رضا رحیمی/ نامزد دریافت درجه دکتری دانشگاه تهران