در شاخص حل و فصل ورشکستگی در کجای دنیا ایستاده ایم؟

یکی از نماگرهای سنجش شاخص سهولت انجام کسب و کار بانک جهانی، نماگر "حل و فصل ورشکستگی (خاتمه کسب و کار)" می باشد. آمار ها نشان می دهند که ایران در این نماگر دارای جایگاه مناسبی در دنیا نمی باشد. در این گزارش به این پرسش پاسخ داده خواهد شد که ما در این شاخص در کجای دنیا ایستاده ایم؟

به گزارش تابناک اقتصادی، امروزه ارزیابی و سنجش محیط کسب و کار بنگاه های اقتصادی در کشورهای مختلف و مقایسه کشورها با یکدیگر در این زمینه از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است چرا که سرمایه گذاران خارجی و حتی داخلی برای سرمایه گذاری به این رتبه بندی ها توجه بسیاری دارند و سرمایه خود را به کشورهایی می برند که دارای محیط کسب و کار سهل تری باشد.

یکی از گزارش هایی که در این زمینه بسیار مورد توجه سرمایه گذاران است، گزارش سهولت انجام کسب و کار بانک جهانی است. این گزارش سعی می کند با استفاده از ده شاخص یا نماگر فرعی به رتبه بندی محیط کسب و کار کشورها بپردازد. یکی از این ده شاخص "حل و فصل ورشکستگی یا خاتمه کسب و کار" است. این شاخص به بررسی زمان لازم برای ختم تصفیه و اتمام ورشکستگی، هزینه های ورشکستگی و نرخ بازستانی می پردازد و بر این اساس از سه مولفه تشکیل شده است:

• مدت زمان مورد نیاز برای تصفیه مطالبات بر حسب سال
• هزینه های لازم برای ختم ورشکستگی و اتمام عملیات تصفیه
• نرخ بازستانی (درصدی از مطالبات که به وسیله طلبکاران ورشکسته قابل وصل است).

در این گزارش ما می خواهیم به این پرسش پاسخ دهیم که ایران به لحاظ شاخص حل و فصل ورشکستگی در سال های اخیر چه روندی را داشته است و در کجای دنیا ایستاده است؟

نمودار زیر که از گزارش های سهولت انجام کسب و کار بانک جهانی استخراج شده است، روند نمره ای ایران در شاخص حل و فصل ورشکستگی را طی دهه اخیر نشان می دهد. عدد هر چه به 100 نزدیکتر باشد وضعیت در شاخص حل و فصل ورشکستگی مناسب تر و هر چه به صفر نزدیکتر باشد وضعیت نامناسب تر است. همان گونه که از نمودار و اعداد این شاخص پیداست همواره ایران در این شاخص دارای وضعیت نامناسبی  بوده است.

در بین سال های 2009 تا 2013 نمره ایران در این شاخص ثابت بوده و در 5 سال متوالی ایران نمره 21.01 را کسب نموده است که اصلاً نمره مناسبی نیست. در سال 2014 و 2015 نمره اخذ شده توسط این شاخص صعودی بوده به طوری که در سال 2015 نمره شاخص حل و فصل ورشکستگی به 26.3 رسیده است. از سال 2015 تا سال 2018 دوباره روند نزولی به نمره این شاخص بازگشته و در سال 2018 نمره به 23.93 کاهش یافته است.

با توجه به پایین بودن نمره ایران در شاخص حل و فصل ورشکستگی، وضعیت رتبه ای کشورمان در این شاخص نیز در ده سال اخیر اصلاً خوب نبوده است. همان گونه که از نمودار پیداست رتبه ایران همواره افزایش یافته است به طوری که از رتبه 107 در سال 2009 به رتبه 160 در سال 2018 رسیده ایم. رتبه 160م در شاخص حل و فصل ورشکستگی در سال 2018 در حالی برای ایران به ثبت رسیده است که در گزارش این سال، 190 کشور حضور داشته اند.

همچنین نمودار زیر جایگاه ایران در بین کشورهای رقیب چشم انداز 1404 در شاخص حل و فصل ورشکستگی در سال 2018 را نشان می دهد. همان گونه که ملاحظه می شود در این رتبه بندی تنها کشورهای افغانستان، عربستان، سوریه و عراق پایین تر از کشور ما قرار گرفته اند.

آن گونه که آمارهای بالا نشان داد، در دهه اخیر وضعیت ایران در شاخص حل و فصل ورشکستگی اصلا مناسب نبوده و بهتر است مسئولین راهکارهایی را جهت بهبود این وضعیت ارائه بدهند. هر چند که باید به این نکته نیز اذعان نمود که طبق آمار مسئولین ذی ربط، هم اکنون بسیاری از پرونده های اعلام ورشکستگی در ایران صوری بوده و به منظور فرار از بازپرداخت وام های کلان می باشد و در صورت سهل تر شدن اعلام ورشکستگی احتمال افزایش اعلام ورشکستگی های صوری نیز وجود خواهد داشت.