بازتاب‌های جنجالی اعلام طرح جدید اوباما برای افغانستان

سرویس بین‌الملل «تابناک» ـ بر پایه گزارش‌های رسیده از واشنگتن باراک اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا، سه شنبه شب طی یک نطق تلویزیونی از آمریکا، پس از اعلام برنامه گسیل 30 هزار نیروی نظامی جدید به افغانستان، گفت: «از آنجایی که آمریکا تمایلی به ادامه جنگی بی‌پایان ندارد، این نیروها در جولای 2011 از این کشور جنگ زده خارج خواهند شد.»

به گزارش لس‌آنجلس تایمز؛ گفته می‌شود طرح اوباما مبنی بر افزایش شمار نظامیان، تعداد نیروهای آمریکایی را تا تابستان آینده به 98 هزار تن و متعاقب آن سطح هزینه‌ها را به سی میلیارد دلار در سال افزایش خواهد داد. این در حالی است که به گفته مقامات دولتی، برنامه کاهش نیرو همچنان مبهم است و به شرایط این کشور وابسته خواهد بود.

مقامات دولتی می‌گویند: «برنامه گسیل نیروهای جدید و تعیین زمان خروج آنها با هدف تضعیف و سرانجام شکست طالبان و آموزش نیروهای امنیتی افغانستان طرح ریزی شده است.»

در همین حال، رئیس‌جمهور آمریکا هدف این طرح در جنگی را که پس از واقعه یازدهم سپتامبر در سال 2001 آغاز و 8 سال بدون موفقیت ادامه داشته است، گرفتن ابتکار عمل بیان داشت و از برنامه خود برای بالا بردن ظرفیت افغانستان در حفظ امنیت خود و سپس انتقال نیروهای آمریکایی از افغانستان سخن گفت.

وی در حضور دانشجویان دانشکده نظامی ارتش آمریکا در «وست پوینت» با اعلام این خبر که پس از گذشت هجده ماه نظامیان به خانه‌هایشان باز خواهند گشت، گفت: «نبود یک چهارچوب زمانی نامشخص برای خروج از ضرورت این امر می‌کاهد، اما در عین حال لازم است از توانایی افغان‌ها در حفظ امنیت کشورشان اطمینان حاصل شود.»

اوباما با اذعان به هزینه اعزام نیروی جدید، افزود: «تعهد نظامیان ما در افغانستان نمی‌تواند مسیری بی انتها داشته باشد چرا که من بیشتر به آبادی کشور خودم می‌اندیشم.»

یکی از مقامات ارشد دولتی با اشاره به استراتژی جدید، موسوم به افزایش ناگهانی، (اصطلاح آشنایی که در دولت پیشین آمریکا تحت عنوان استراتژی جدید جنگ عراق مطرح شد)، از تعیین چهارچوب زمانی 18 تا 24 ماهه مأموریت این نیروها از سوی رئیس‌جمهوری آمریکا خبر داد.

اوباما در بخش دیگری از سخنانش اذعان داشت: «در شرایطی که در عراق به سختی به نقاط عطفی دست یافته‌ایم، وضعیت در افغانستان دشوارتر شده است. افغانستان شکست نخواهد خورد، اما برای چند سال به عقب برگشته است.»

بر پایه این گزارش، رئیس‌جمهوری آمریکا، پیش از این نیز نیروهای نظامی خود در افغانستان را تقریبا به دو برابر افزایش داده بود که 33 هزار تن از آنها در سال جاری به 68 هزار نیروی نظامی آمریکایی پیوسته اند. گفته می‌شود از این 30 هزار نیروی اضافی آمریکا 2 تا 3 گروه جنگی و یک گروه به آموزش نیروهای افغان اختصاص خواهند داشت.

اوباما پیش از اعلام استراتژی جدید خود، این طرح را سه ماه مورد مطالعه و بررسی قرار داده بود و استنلی مک کریستال، فرمانده نيروهاي مشترك ناتو و آمريكا در افغانستان، پیشنهاد افزودن چهل هزار نیروی نظامی جدید به مدت یک سال را مطرح ساخته بود.

به گفته مقامات دولتی، اعزام نیروهای نظامی جدید در کوتاه‌ترین زمان ممکن صورت خواهد گرفت.

در همین راستا نیز یک مقام دولتی آمریکا تصریح کرد: «در طرح مزبور، گسیل نیروی نظامی به افغانستان سریع‌تر از طرح‌های پیشین انجام خواهد شد.»

اوباما با اشاره به حملات تروریستی 11 سپتامبر القاعده، که جان سه هزار نفر را گرفت، یادآورد شد: «ما به دنبال این جنگ نبودیم. ما باید به القاعده فشار بیاوریم و از گسترش سرطانی که ممکن است بار دیگر در این کشور نفوذ کند، جلوگیری کنیم.»

واکنش های متفاوت نسبت به برنامه اوباما در افغانستان

گاردین گزارش داد: طرح جدید باراک اوباما در افغانستان با آمیزه ای از تحسین و تمسخر منتقدان خود در جناح راست و واکنش‌های تردیدآمیز هم پیمانانش نسبت به اهداف و هزینه این اقدام روبه‌رو شد.

«دیک چنی»، معاون رئیس‌جمهوری پیشین، با اشاره به آنچه او آن را تصمیم به خروج به جای پیروز شدن خواند، اوباما را به ضعیف بودن در مسأله افغانستان متهم کرد.

در مقابل، جمهوری خواهان برجسته ای چون «کارل راو»، استراتژیست سیاسی جورج بوش، با پشتیبانی از طرح افزایش ناگهانی نیروهای نظامی، خود را از جمله نخستین افرادی دانست که تصمیم اوباما را مورد تحسین قرار دادند. اما «دان سنر»، یکی از مقامات دولت پیشین آمریکا، در نشست رهبران حزب جمهوری خواه این کشور اعزام نیروهای اضافی را هولناک توصیف کرد.

این در حالی است که حزب دمکرات اوباما موضع سیاسی دشوارتری نشان داده است و برخی از نزدیک‌ترین متحدان او نگرانی خود را از تأثیر این جنگ هزینه بر منفور بر انتخابات میان دوره‌ای سال گذشته نشان دادند.

در این میان، فعالان لیبرال نیز نارضایتی خود را از این تصمیم ابراز داشتند. «مایکل مور»، فیلم ساز جنجالی آمریکایی، اوباما را «رئیس‌جمهور جدید جنگ» نامید و پس از اعلام گسیل نیروهای نظامی جدید به افغانستان او را به ویران کردن امید و آرزوهای میلیون‌ها نفر از آمریکایی‌هایی متهم کرد که چشم امید به او بسته بودند.

در همین باره چنی هشدار داد: «تقلای اوباما برای این استراتژی و تعیین زمان خروج سبب خواهد شد که مردم معمولی افغان نتوانند به آمریکا اتکا کنند، روی به سوی طالبان خواهند آورد.»

او تأکید کرد: «نگرانی آنها از عدم حضور آمریکا و وجود نیروهای طالبان در خاک این کشور است.»

در این میان، سناتور «جان مکین» و دیگر جمهوری خواهانف جملگی بر این باورند که تعیین هر گونه چهارچوب زمانی برای خروج نظامیان، تصمیمی که اوباما آن را گرفته است، کارایی طرح اعزام نیروی جدید را از بین خواهد برد.

این در حالی است که «استنی هویر»، رهبر حزب اکثریت دمکرات‌ها در کنگره، با بیان این که وجود هر مشکلی در سیاست آمریکا در افغانستان ماحصل سیاست‌های دولت بوش است، پشتیبانی خود را از طرح اوباما ابراز داشت.

اما با این بیانیه اوباما، این ادعا دیگر حقیقت نخواهد داشت؛ چراکه این باور پدید آمده است که هم اکنون اوباما با افزایش نیرو، هدایت جنگ افغانستان بر عهده گرفته است و دیگر نمی‌تواند دولت گذشته را مسئول شکست‌های خود کند.

سیاستمداران دمکرات از جمله «جان کری»، کاندیدای ریاست جمهوری در دوره پیشین و رئیس کمیته روابط خارجه مجلس سنا، با بیان نگرانی‌های خود از پشتیبانی عمومی و طرح این پرسش که چه چیز این پیروزی را تأیید می‌کند، به خوبی از این مسأله آگاهی دارند.

در همین حال، جو بایدن، معاون رئیس‌جمهوری، نیز سعی در منصرف ساختن اوباما داشت و پیشنهاد تمرکز بر تعقیب القاعده در پاکستان را مطرح ساخت.

از سوی دیگر، «نانسی پلوسی»، رئیس مجلس نمایندگان و یکی از متحدان نزدیک اوباما، نیز با در نظر گرفتن نرخ سرسام آور بیکاری و افزایش مشکلات مالی درباره هزینه‌ای که آمریکا با اجرای این برنامه متحمل خواهد شد، ابراز نگرانی کرد.

اما در میان کسانی که از موفقیت طرح اوباما تردید دارند نیز نام «جان اسکاکووسکی»، از اعضای کنگره و یکی از طرفداران سرسخت اوباما از ایالت النوی، به چشم می‌خورد که گفته است از موفقیت برنامه افزایش نیرو به عنوان یک راهکار تردید دارد.

اسکاکووسکی با ترس از این که ممکن است این اقدام به باتلاقی دیگر بدل شود، می‌گوید: «به نظر من بخش بحرانی این مسأله آن است که مردم این پرسش را مطرح خواهند کرد که چه زمان از شر این جنگ در افغانستان خلاص خواهیم شد؟»

سناتور «پول کرک»، سیاستمدار دمکرات در «بوستون گلوب» می‌نویسد: «من مخالف افزایش نیروهای آمریکایی هستم؛ چرا که دولت افغانستان در کابل در میان مردمش از مشروعیت برخوردار نیست.»

او می‌گوید: «بدون یک شریک قانونی و صادق، این استراتژی ضد شورشی از اساس اشتباه است. دولت کنونی افغانستان نه قانونی است و نه صادق.»

تردیدهای موجود میان دمکرات‌ها، بازتابی است از شک و تردید مردم آمریکا. در همین حال، نتیجه نظرسنجی خبرگزاری CBS نیز از کاهش حمایت‌ها از اوباما به خاطر اداره جنگ افغانستان حکایت دارد که به 38 درصد تنزل یافته است و 23 درصد از این تعداد بر این باورند این جنگ با موفقیت همراه خواهد شد.

گفتنی است، از میان هر شش دمکرات، تنها یک نفر از طرح افزایش نیروها دفاع کرده است. با این همه برخی از مقامات نظامی پیشین بر این باورند که اوباما از سوی برخی کشورها مورد حمایت قرار خواهد گرفت و برای تأمین هزاران تن از این نیروهای اضافی چشم به کشور‌های عضو پیمان ناتو دوخته است.