جوابیه وزارت نفت درباره فروش نفت با تخفیف + توضیح «تابناک»

در پی درج خبری در «تابناک» که به نقل از معتبرترین نشریه نفتی دنیا منتشر شده بود و در آن، جدولی را بدون کم و کاست از افزایش و کاهش قیمت نفت ایران به نمایش درآورده بود، وزارت نفت، توضیحاتی را درباره آن فرستاده که به شرح زیر و عینا آورده می‌شود:

سردبیر محترم سایت خبری «تابناك»
احتراما عطف به خبر مندرج در آن سایت با عنوان «فروش نفت ایران با تخفیف هشت دلاری زیر شاخص قیمت منطقه‌ای»، خواهشمند است، ترتیبی اتخاذ فرمایید جوابیه پیوست جهت تنویر افکار عمومی در اسرع وقت در آن سایت خبری منعکس شود.

نفت‌ خام‌ ایران مانند نفت خام‌ عربستان، کویت و... بنا بر قیمت نفت خام‌های شاخص که عمدتا بر مبنای بازار مصرف (مقصد) مشخص می‌شود، قیمت‌گذاری می‌شود و تفاوت قیمت نفت خام‌های صادراتی هر کشور با نفت خام شاخص بر مبنای عوامل متعددی از جمله تفاوت کیفیت، فاصله محل تحویل از بازار مصرف و شرایط بازار (شامل شرایط کنونی، بهای نفت‌ خام‌های رقیب و ...) تعیین می‌شود که این تفاوت می‌تواند به صورت یک عدد مثبت (Prermium) و با یک عدد منفی (Discount) در قیمت‌های رسمی اعلام شده منظور شود.
در این خصوص و برای آشنایی هر چه بیشتر مخاطبان محترم با شیوه قیمت‌گذاری نفت خام، می‌توان به مثال رایج‌تری همچون طلا که در زندگی روزمره مورد خرید و فروش قرار می‌گیرد، اشاره کرد.

درباره طلا که در بازار با کیفیت متفاوتی همچون 14 عیار، 18 عیار و ... عرضه می‌گردد، قیمت‌های ارایه شده، بسته به خلوص کالا متفاوت است و به رغم آن که کلیه محصولات تحت عنوان «طلا» ارایه می‌شود، درخواست قیمت یکسان برای طلای 18 عیار و 14 عیار در ذهن هیچ کس توجیه‌پذیر نیست؛ بنابراین، مقایسه قیمت نفت خام‌‌های بسیار سنگین و ترش سروش و نوروز با درجه API در حدود نوزده با نفت خام سبک و شیرین برنت با درجه API در حودو 38 و نفت خام عمان با درجه API در حدود 33 و نفت خام دوبی با درجه API در حدود 31، با توجه به توضیحات فوق که بیانگر تفاوت کیفیت نفت‌ خام‌‌‌های مذکور است، پذیرفتنی نیست و اصولا یکی از اهداف قیمت‌گذاری بر مبنای نفت خام‌های شاخص، ارایه معیاری کمی برای بیان تفاوت کیفی محصولات است.

از این روی، با در نظر گرفتن حدود 20 درجه اختلاف API و 3 درصد اختلاف در میزان سولفور بین نفت خام‌‌های سروش و نوروز و نفت خام برنت دریای شمال، همچنین اختلاف حدود 14 درجه API و 2 درصد میزان سولفور بین نفت خام‌های سروش و نوروز و نفت‌ خام‌های عمان و دوبی اعلام قیمت رسمی فروش نفت خام‌های مذکور به صورت زیر در ماه دسامبر به مقصد مدیترانه و آسیا بر مبنای محاسبات دقیق و بررسی شرایط بازار صورت گرفته است.

75,5 ـ (متوسط وزنی بهای نفت خام برنت معامله شده در ماه دسامبر در بازار ICE) = بهای نفت خام سروش به مقصر مدیترانه در ماه دسامبر
15,5 ـ (متوسط وزنی بهای نفت خام برنت معامله شده در ماه دسامبر در بازار ACE) = بهای نفت خام نوروز به مقصد مدیترانه در ماه دسامبر
95,7 ـ(متوسط قیمت نفت‌ خام‌های دوبی و عمان در ماه دسامبر) = بهای نفت خام سروش به مقصد آسیا در ماه دسامبر
35,7ـ (متوسط قیمت نفت خام‌های دوبی و عمان در ماه دسامبر)= بهای نفت خام‌ نوروز به مقصد آسیا در ماه دسامبر

همان گونه که مشاهده می‌شود، ارقام منفی موجود در فرمول قیمت رسمی فروش نفت خام‌های مذکور که به اشتباه به عنوان «تخفیف» معرفی شده‌اند، بیانگر تفاوت قیمت نفت خام‌های سروش و نوروز با نفت خام شاخص در بازارهای مدیترانه و آسیا می‌باشند، همان‌گونه که نفت خام مایای مکزیک ـ که از نظر کیفی نزدیک به نفت خام سروش ارزیابی می‌‌شود، در سال 2009 بدون در نظر گرفتن هزینه حمل به آسیا به طور متوسط 65/7 دلار در هر بشکه کمتر از نفت خام دوبی و عمان به فروش رفته است.

توضیحات «تابناک»:
با توجه به جوابیه شرکت ملی نفت ایران، همگان به خوبی می‌دانند که کیفیت کالا، قیمت آن را مشخص می‌کند و هیچ گاه انتظار نداریم که قیمت نفت سنگین و نفت سبک با درجه «ای‌.پی‌.آی» گوناگون و درصد سولفور و نمک و آب، یکسان باشد، چرا که ناگفته نماند، این از اصول اولیه تجارت است و کسی در این باره بحثی ندارد.

البته در این زمینه دو مورد زیر مد نظر قرار می‌گیرد:
1ـ با توجه به این که اکنون به این امر آگاهیم و می‌دانیم نفتی را که به صورت خام صادر می‌کنیم تا چه میزان بهینه کنیم تا بتوانیم با بالاترین قیمت در بازار بفروش برسانیم، این به آن معناست که از چندین شیوه برای این منظور ـ که اکنون در دنیا رایج است ـ بهره می‌گیریم؛ برای نمونه، چند مورد را برای شما می‌آوریم تا دست‌کم بتوانیم، پس از گذشت چند دهه، کیفیت نفتی را که به صورت خام ارسال می‌شود، بالا ببریم و با قیمت بالاتری به فروش برسانیم:

الف) مخلوط کردن نفت سبک و نفت سنگین برای بالاتر بردن درجه «ای‌.پی‌.ای» نفت صادراتی در مخازن بزرگ نفتی

ب) استفاده از تجهیزات کامل نمک‌زدایی و سولفورزدایی در راه‌های خروجی نفت از میادین نفتی؛ تجهیزاتی که می‌توان به راحتی و با برنامه‌ریزی مناسب، بر سکوهای شناور دریایی نصب کرد و درصد سولفور و مواد مضر دیگر در نفت را کاهش داد؛ بنابراین در این باره باید گفت هنگامی که امکانات کنونی پاسخگو نیست، باید از امکانات بیشتری برای این منظور بهره برد.

ج) هنگامی که شرکت ملی نفت ایران، نفت را خام می‌‌فروشد، می‌تواند در این زمینه نیز با در نظر گرفتن مزیت نسبی نفت خام فروش رفته، به بهینه‌سازی آن بپردازد؛ این بهینه‌سازی از بازاریابی برای فروش نفت و کسب بازار پالایشگاه‌هایی که با نفت سنگین و ترش کار می‌کنند، آغاز می‌شود و تا بالا بردن کیفیت نفت صادراتی با روش‌های علمی ادامه پیدا می‌کند.

2ـ درباره کلمه تخفیف یا به اصطلاح شما «discount»: اصیل‌ترین ترجمه این کلمه در زبان فارسی، «تخفیف» است. بدین معنا که نفتی را که شما به فروش می‌رسانید، با تخفیف هشت دلار زیر قیمت نفت دوبی شاخص قیمت‌گذاری نفت در منطقه خلیج فارس فروخته‌اید. حال در این زمینه، بازی با کلمات دردی را از فروش ارزان‌قیمت نفت ایران دوا نخواهد کرد؛ چه تخفیف بگوییم، چه زیر قیمت شاخص قیمت‌گذاری؛ هر دو به یک مفهوم است: «discount».