ذكايي: خط قرمز نداريم

ورزش تلويزيون به دليل خاستگاه اجتماعي و دربرگيرند‌گي منحصر به فردش در ميان جامعه هميشه با چالش‌ها و مشكلات بسيار زيادي روبه‌رو بوده؛ چه آنكه نشان دادن حتي يك صحنه عادي فوتبال باعث دلخوري و اعتراض باشگاه به آن برنامه مي‌شود و فرداي آن روز در ميان رسانه‌ها به موضوعي جنجالي تبديل مي‌شود.

به نوشته مثلث؛ بازخوردهاي رسانه‌اي پخش برنامه‌هاي تلويزيوني را مي‌توان از انعكاس آن در روزنامه‌هاي مكتوب يا خبرگزاري‌ها ديد. به طور مثال فرداي پخش برنامه 90 بسياري از روزنامه‌هاي ورزشي نقدهاي خود را حتي از يك صحنه ساده يا اظهار‌نظر كارشناسي بيان مي‌كنند. در اين ميان پخش زنده مسابقات فوتبال نيز يكي ديگر از چالش‌هاي صداوسيماست.

گرچه مزيت پخش برنامه‌هاي زنده فوتبال بينند‌گان بسياري را پاي تلويزيون مي‌نشاند اما اين نيز خود محلي براي درخواست‌هاي مخاطبان ورزشي صداوسيما براي پخش زنده برخي مسابقات ورزشي است. حسين ذكايي دبير شوراي سياست‌گذاري و هماهنگي ورزش صداوسيما مي‌گويد كه راهبرد تامين و پخش برنامه‌هاي صداوسيما با برنامه‌ريزي و مخاطب‌سنجي كه توسط نهادهاي مسئول صورت مي‌گيرد، پخش مي‌شود. از اين رو هر برنامه در واقع پس از نظرسنجي و كارشناسي روي آنتن مي‌رود.

او كه دبير بخش خبر ورزشي تلويزيون نيز است در گفت‌وگو با مثلث در مورد اولويت‌هاي ورزش صداوسيما، چگونگي بخش زنده فوتبال داخلي و خارجي و هماهنگي در پخش برنامه‌هاي تخصصي ورزشي سخن مي‌گويد.

****
اولويت‌هاي ورزش صداوسيما در چيست؟ آيا فوتبال همچنان در راس آنتن صداوسيما قرار دارد؟

ببينيد، فوتبال به دليل دربرگيرند‌گي اجتماعي و رجوع بسيار زياد مردم به آن ناخودآگاه در راس درخواست‌هاي عمومي از تلويزيون قرار دارد. به هر حال در تمام دنيا نيز اين مساله يك بروز عيني دارد. يعني اينكه شما مي‌بينيد فوتبال به عنوان ورزشي همه‌گير در ميان رسانه‌ها حضور جدي دارد، اما به هرحال ساير رشته‌ها نيز كه غالبا حرفه‌اي هستند در برنامه‌هاي صداوسيما و برنامه‌هاي پخش زنده حضوري حداكثري دارند. به نسبت شرايط ورزش كشور آنها نيز در صداوسيما سهم زيادي دارند. در بسياري موارد پوشش ليگ‌هاي دوچرخه‌سواري، تيروكمان، كاراته و تكواندو يكي از اولويت‌هاي ورزش صداوسيماست.


اما آنتن صداوسيما در بسياري موارد و در بهترين ساعت در اختيار فوتبال قرار دارد.

به هرحال همانطور كه گفتم فوتبال در ميان جامعه هواخواهان بسياري دارد. اما با هماهنگي و برنامه‌ريزي مي‌توان برنامه‌هاي تخصصي‌تري را براي آنها درنظر گرفت. ضمن اينكه اين برنامه‌ها در حال حاضر در صداوسيما وجود دارد.


اتفاقا پخش زنده مسابقات فوتبال ليگ‌هاي خارجي نيز از اين چالش‌ها مصون نمانده است. به‌هرحال مخاطبان فوتبال دنيا درخواست‌هايي براي مثلا پخش ليگ فوتبال آلمان دارند.

باتوجه به اينكه بنده مسئوليت پخش فوتبال خارجي را نيز برعهده دارم بهتر مي‌توانم در اين مورد صحبت كنم. در چهارسال اخير باتوجه به نظر كارشناسان و مخاطب‌سنجي يك اولويت‌بندي براي پخش فوتبال‌هاي خارجي در نظر گرفته‌ايم. ليگ قهرمانان به دليل جايگاه بالايي كه نزد فوتبالدوستان جوان دارد محور اصلي است. ضمن اينكه ليگ انگلستان نيز از كيفيت بسيار مطلوبي برخوردار است. ليگ‌هاي ديگر مثل ليگ اسپانيا نيز باتوجه به حضور دو بازيكن ايراني در آن از اولويت‌هاي پخش شبكه سوم است.
شما ديديد در بازي هفته گذشته بارسلونا و اوساسونا يكي از پربيننده‌ترين مسابقات را در ايران داشتيم. هم جواد نكونام حضور داشت و هم آقاي مسعود شجاعي. نيازهاي مخاطبان و درخواست‌هاي آنها را براي پخش مسابقات خارجي در نظر مي‌گيرم. در بسياري از موارد مهم پخش مسابقات با درجه اولويت بالاست. اينكه ما يك مسابقه را با كيفيت مطلوبي پخش كنيم.


هزينه پخش اين مسابقات به چه صورت است؟ آيا واقعا صداوسيما چند صد‌ميليون يورويي كه گفته مي‌شود را پرداخت مي‌كند؟

اين را بايد از بخش بين‌الملل صداوسيما پرسيد. بنده فقط مسئول پخش آن هستم. اما مكانيزم پخش اين مسابقات به اين صورت است باتوجه به مخاطب‌سنجي كه ما داريم، تقاضاي پخش اين بازي‌ها را اعلام مي‌كنيم و بخش بين‌الملل نيز با فرمول‌هايي كه در اختيار دارد قراردادي را تنظيم مي‌كند. ضمن اينكه ما از نظر فني مجاز نيستيم كه اين مسابقات را روي ماهواره به نمايش بگذاريم. اصطلاحا مسابقات فوتبال خارجي تنها براي مصرف داخلي است و براي بينند‌گان خارج از كشور كد‌گذاري مي‌شود.


در مورد پخش بازي تيم ملي نوجوانان در جام‌جهاني انگار مبلغ بسيار بالايي مطالبه شده بود؛ مبلغي كه رئيس شبكه سوم آن را بيش از يك و نيم ميليون يورو عنوان كرده بود؟

بله، اين مبلغ بسيار بالا بود. به‌هرحال شرايط اين مسابقات به صورتي است كه پخش آن نيز رقم بالايي را طلب مي‌كند.


بازي اول با مشكلات پخش روبه رو بود. اما با بازي دوم اين مسابقات پخش شد. واقعا صداوسيما مبلغ يك‌ونيم ميليون يورو را پرداخت كرد؟

گفتم كه بخش بين‌الملل با فرمول‌هايي كه دارد با شركت پشتيبان و فروشنده پخش مسابقات مذاكراتي را انجام مي‌‌دهد. در اين بازي‌ها نيز مذاكرات خوبي صورت گرفت و شما ديديد كه بازي بعدي تيم ملي نوجوانان مستقيم پخش شد.


باتوجه به مسئوليت جديد شما در شوراي سياست‌گذاري و هماهنگي ورزش صداوسيما در واقع نقش اين شورا چيست؟ آيا تنها يك نقش ارشادي دارد يا اينكه سياست‌گذار و برنامه‌ريز نيز هست؟

ببينيد شوراي سياست‌گذاري و هماهنگي ورزشي صداوسيما نهادي برنامه‌ريز براي ورزش تلويزيون و راديو است. به اين صورت كه در همه بخش‌ها موضوعاتي را به‌عنوان هدف بيان مي‌كند و خوشبختانه با تعاملي كه ميان مسئولان گروه ورزش شبكه‌هاي مختلف از تلويزيون تا راديو گرفته يك تعامل بسيار خوبي صورت مي‌گيرد كه اهداف ورزش صداوسيما به نتيجه برسد. در واقع نقش اين شورا ارشادي است. اما مسئولان برنامه‌هاي ورزشي تلويزيون با عنايت ويژه‌اي كه به مصوبات اين شورا دارند با يك هماهنگي عمل مي‌كنند. ضمن اينكه مصوبات اين شورا به تاييد رئيس سازمان صداوسيما نيز مي‌رسد.


اما در عين هماهنگي كه شما مي‌گوييد به نظر مي‌رسد يك افتراق و ناهماهنگي نيز بين برنامه‌هاي صداوسيما وجود دارد. به اين صورت كه گاهي يك برنامه تلويزيون در يك شبكه محلي براي نقد يك برنامه تلويزيون در شبكه‌اي ديگر مي‌شود يا اينكه در يك هفته همه بررسي حضور تيم ملي كشتي در دانمارك را در دستور كار خود قرار مي‌دهند.

در رويدادي مثل كشتي يا جام‌جهاني يا مسابقات المپيك به هرحال اين ذات يك برنامه تلويزيوني يا راديويي است كه توجه‌اي ويژه به مسابقات پيش رو داشته باشد. اما بايد به سمت تخصصي شدن پيش رفت. با اين منظور كه بسياري از برنامه‌هاي تلويزيون به‌طور تخصصي در حال بررسي رويدادهاي ورزشي هستند. مثل برنامه دايره طلايي كه موضوعات كشتي را محور اصلي خود قرار داده است. اما شوراي هماهنگي ورزش صداوسيما به اميد خدا برنامه ويژه‌اي را براي همگرايي برنامه‌هاي ورزشي صدا وسيما خواهد داشت.


آيا شما مسئول تبيين خط قرمز‌هاي تلويزيون نيز هستيد؟

خط قرمز‌هاي صداوسيما همان خط قرمز‌هاي فرهنگ اسلامي و ملي كشور است كه هميشه وجود داشته، اما به آن معنايي كه كسي را محدود كنيم خط قرمز نداريم.


آقاي ذكايي يكي از طرح‌هاي صداوسيما ايجاد شبكه ورزش است. در حال حاضر اين طرح به كجا انجاميده است؟

ما يكسري مشكلات فني داريم. جدا از موضوعات نرم‌افزاري شبكه‌اي كه در بسياري از نقاط جغرافيايي كشور پخش نشود راه‌اندازي‌اش بسيار مفيد نيست. به هرحال باتوجه به گستردگي مخاطبان ورزش بايد از لحاظ فني به جايي برسيم كه همه مردم ايران مخاطب شبكه ورزش باشند. شايد به همين دليل يك مقدار كارها كند پيش مي‌رود، اما اميدواريم در آينده نزديك با زيرساخت‌هايي كه ايجاد مي‌شود و بودجه‌اي كه دولت مصوب خواهد كرد، اين شبكه به زودي افتتاح شود.


آقاي سعيدلو گفته‌اند صد ميليارد تومان به اين شبكه كمك مي‌كنند. آيا اين مي‌تواند راه‌اندازي شبكه ورزش را جلو بيندازد؟

كلا بايد براي رفع مشكلات مالي دولت محترم بودجه‌اي را در اختيار صداوسيما قرار دهد.


جايگاه نقد در برنامه‌هاي ورزش را چگونه مي‌بينيد. به‌نظر مي‌رسد باتوجه به اتفاقاتي كه حول برنامه 90 رخ داد يك مقدار فضاي نقادي در برنامه‌هاي صدا‌و‌سيما كم شده است؟

نقد ورزش كشور تنها در برنامه 90 نيست. گاهي شما مي‌بينيد در يك بخش خبري گزارشي كوتاه اثرگذاري زيادي بين مردم و مسئولان دارد. حتي باعث پيگيري آنها نسبت به رخداد پخش شده مي‌شود. اما برنامه‌هاي تخصصي كه لزوما نقد را در دستور كار خود قرار داده‌اند نيز در برنامه‌هاي صداوسيما وجود دارد؛ برنامه رخصت كه نقد مديريت ورزش كشور است و دايره طلايي كه او نيز با شرايط خاص خود ورزش كشتي را به عنوان محور در دستور كار خود قرار داده است.


شما در بخش خبر ورزشي صداوسيما نيز حضور داريد. به نظر مي‌رسد در چند سال اخير يك رشد قابل توجهي در بخش خبر ورزشي داشته‌ايم. اما هنوز بسياري از مخاطبان معتقد هستند كه بخش خبر ورزشي تلويزيون از بسياري از خبرها به راحتي عبور مي‌كند.

همانطور كه گفتيد خبر ورزشي تلويزيون در چند سال اخير با حضور چهره‌هايي جديد رشد قابل توجهي داشته. اما به هرحال وقت كمي كه در اختيار گويندگان خبر است يك مقدار وظيفه تحليل وقايع ورزشي را از آنها مي‌گيرد. شايد دراين بخش بايد يك برنامه‌ريزي جديدي صورت گيرد كه ما در اين بخش حركتي به سمت رشد و توسعه بخش خبر ورزشي تلويزيون آغاز كرده‌ايم.