از وام گرفتن دولت ایران تا تصویب قانون روابط مالک و مستاجر

به گزارش تابناک اقتصادی، تاریخ اقتصاد ایران و جهان آینه ای است تمام نما از رویدادهای اقتصادی که در گذشته رخ داده است و بیانگر ریشه های تاریخی بسیاری از واقعیت های امروز ایران و جهان است. موضوع "اقتصاد ایران و جهان در گذر زمان" در این نوشتار به وقایع تاریخی دهمین روز خرداد ماه اختصاص دارد که به طور مستقیم و غیر مستقیم اقتصاد ایران و جهان را متاثر کرده است.

10 خرداد 1290، دولت ایران با تصویب مجلس شورای ملی 250 هزار لیره انگلیسی از بانک شاهی وام گرفت. بهره متعلقه به این وام 5 درصد خواهد بود. قسمتی از این وام بابت قروض سابق دولت ایران به بانک شاهی اختصاص خواهد یافت.

10 خرداد 1318، لایحه دولت مبنی بر سرشماری جمعیت ایران از تصویب مجلس شورای ملی گذشت.

10 خرداد 1332، براساس تلگرافی که به بندر خرمشهر در این روز مخابره شده است، یک کشتی حامل انواع کابل و لوازم و سلکتورهای مخابراتی از سوی کمپانی جنرال الکتریک انگلیس به سمت ایران در حرکت است. این کشتی تجاری حامل تعدادی سلکتور و سایر اشیا متعلق به شرکت تلفن ایران است و گویا قرار است در مرکز بازار تهران کار گذاشته شود و روز دوازدهم ژوئن از یکی از بنادر انگلیس به سمت بندر خرمشهر به حرکت درآمده است. 

لایحه تاسیس بانک ساختمانی- که امروزه از آن به عنوان بانک مسکن یاد می‌شود- روز دهم خرداد 1332 در جراید کشور منتشر شد. در این لایحه آمده است: به منظور تکمیل لایحه قانونی بانک ساختمانی مصوب اول بهمن 1331 یک لایحه قانونی از طرف آقای نخست ‌وزیر به تصویب رسیده است. به موجب این لایحه، چند تبصره از ماده 3 و 16 لایحه قانونی تاسیس بانک ساختمانی تغییر داده شده است و مخارجی که از نیمه دوم بهمن سال 1331 صورت گرفته، جزو اعتبار سال 1332 منظور می‌ گردد. به موجب این لایحه، آن اراضی که به موجب این قانون به بانک ساختمانی انتقال داده می‌ شود، برای ثبت در دفاتر املاک احتیاجی به ثبت در دفاتر رسمی ندارد و همچنین بانک ساختمانی از پرداخت حق ‌الثبت معاف است و وظیفه ثبت اراضی موات اطراف تهران به عهده بانک ساختمانی خواهد بود و همچنین اراضی مواتی که تاکنون به ثبت رسیده یا برسد به عنوان سرمایه به بانک ساختمانی واگذار خواهد شد. سال مالی بانک ساختمانی از اول فروردین هر سال شروع می ‌شود و در آخر اسفند همان سال به پایان می ‌رسد و نخستین سال مالی از اول فروردین 32 خواهد بود.

همچنین در این روز خبری در جراید کشور منتشر شد که حکایت از ورود یک هیات از عربستان سعودی به ایران آن هم برای خرید گوسفندان ایرانی داشت. در این خبر آمده است: به قرار اطلاع هیاتی به ریاست «سلیمان ابن صالح الویم» از کشور عربستان سعودی وارد تهران شده است تا برای خرید 60 هزار راس گوسفند با دولت ایران وارد مذاکره شود. به طوری که اطلاع حاصل شده است، چند ماه قبل برای فراهم شدن مقدمات انجام چنین معامله ‌ای بین سفارت عربستان سعودی در تهران و وزارت اقتصاد ملی مذاکراتی صورت گرفته و هیات مزبور اکنون پس از حصول توافق برای انجام معامله به تهران وارد شده است. اعضای این هیات ظرف چند روز اخیر با مقامات وزارت اقتصاد ملی در زمینه موضوع معامله خویش مذاکراتی به عمل آورده و ظاهرا این مذاکرات به نتیجه مثبت هم رسیده است.

یک کمپانی آلمانی در این روز قراردادی با ایران برای خرید 10750 تن جو در وزارت دارایی منعقد کرد. 

ژاپنی ‌ها دهم خرداد 1332 در تلگرافی که به ایران مخابره کردند، اظهار داشتند که حاضرند در مقابل ساخت 4 کارخانه قند در ایران نفت تحویل بگیرند. زنگنه، مدیرعامل سازمان برنامه در این ‌باره توضیحات بیشتری به خبرنگاران داد و گفت: بعد از صدور رای داده‌گاه توکیو درباره نفت به نفع ایران، یک شرکت ژاپنی به نام «توز ای کوکی‌کایشا»، که قبلا در مناقصه کارخانه‌ های قند سازمان برنامه نیز شرکت کرده بود، تلگرافی اطلاع داده است که حاضر است در مقابل بهای ساخت کارخانه‌ های قند پیشنهادی خود در ایران، به جای دلار نفت تحویل بگیرد. البته زنگنه یادآوری کرد که علاوه بر سه کارخانه قند 350 تنی که چندی پیش، سفارش آن به کمپانی «بوکاولف» آلمان داده شده بود، برای اینکه بتوان کلیه قند و شکر مورد احتیاج اهالی کشور را در داخله تهیه نمود، بنا به دستور نخست‌وزیر، آگهی مناقصه دیگری برای خرید 4 کارخانه 700 تنی و 2 کارخانه 350 تنی دیگر منتشر شد که حدود 10 پیشنهاد از کشورهای مختلف از جمله ایتالیا و ژاپن رسید چون پیشنهادهای مزبور، دارای نواقصی بود توضیحات بیشتری از شرکت‌ کنندگان در مناقصه خواسته شد و تکلیف مناقصه تا یک ماه دیگر روشن خواهد شد که البته یکی از این مناقصه‌ کنندگان تاکید دارد که به جای پول و دلار، نفت از ما بگیرد، که این البته صددرصد بهتر و به نفع کشور است و از لحاظ نوع قیمت مناسب ‌تر است.

10 خرداد 1333، قانون برقراری مقررات حکومت نظامی در هشت نقطه از مناطق نفت‌خیز به تصویب مجلسین رسید. همچنین مقررات حکومت نظامی در پالایشگاه کرمانشاه تصویب شد.

10 خرداد 1334، سرانجام دولت شوروی پس از سال ‌ها مذاکره یازده تن طلای متعلق به ایران را که هنگام جنگ جهانی دوم در بانک شوروی به امانت گذاشته بود، تحویل مقامات دولتی ایران داد. ریاست هیات تحویل‌ گیرنده طلاها با فتح ‌الله پیرمرادی رییس نشر اسکناس بانک ملی بود.

10 خرداد 1339، قانون روابط مالک و مستاجر تصویب شد.

10 خرداد 1340، سازمان بنادر و کشتیرانی به وزارت بازرگانی انتقال یافت.

10 خرداد 1343، کوی تازه تاسیس کن مشتمل بر 1200 دستگاه ‌آپارتمان و خانه افتتاح شد. همچنین در این روز آمریکا برای ساختمان راه‌آهن شرفخانه- قطور قریب 8 میلیون دلار به ایران وام داد.

10 خرداد 1344، به موجب قرارداد جدید بین ایران و انگلیس، اعتبار دولت انگلستان به چهار میلیون پوند افزایش یافت. همچنین در این روز روادید بین ایران و عراق لغو شد.

10 خرداد 1346، بین ایران و چک ‌اسلواکی چند قرارداد بازرگانی و صنعتی امضا و مبادله شد.

10 خرداد 1348، دکتر حسن ارسنجانی وزیر پیشین کشاورزی و اجراکننده لایحه اصلاحات ارضی درگذشت. وی قبلا روزنامه ‌نویس و وکیل دادگستری بود و بعد از شهریور 1320 روزنامه هتاک و منقد داریا را انتشار می ‌داد.

10 خرداد 1356، شاه در بازدید از کارخانه ماشین ‌سازی اراک گفت: حسدهای حقیقتا ناپاک، مشمئزکننده نمی ‌تواند یکپارچگی ملت ایران را به هم بریزد. ما هر چه زودتر به هدف ‌های ملی و میهنی خود خواهیم رسید.

منابع: آرشیو روزنامه دنیای اقتصاد