دولت توافقی لبنان بالاخره شکل می گیرد ؟

بیش از سه ماه از انتخابات پارلمانی و پیروزی جریان 14 مارس لبنان و تعیین سعد حریری به عنوان نخست وزیر لبنان می گذرد اما وی تا کنون نتوانسته است دولت لبنان را که به گفته وی دولت وحدت ملی خواهد بود ، تشکیل دهد .

وی یک بار لیست کابینه مورد نظر خود را اعلام و به رئیس جمهور لبنان نیز اعلام کرد اما به دلیل عدم توافق با گروهای مخالف متشکل در جریان 8 مارس ، و مخالفت شدید آن ها با کابینه مورد نظر حریری ، او مجبور شد تا در نامه ایی رسمی به رئیس جمهور لبنان ، عقب نشینی خود از تشکیل کابینه را اعلام کند . اما میشل سلیمان « رئیس جمهور لبنان » برای بار دوم سعد حریری را مسئول تشکیل کابینه نمود و این بار او با آغاز مذاکرات فشرده با گروه های مخالف یا همان جریان 8 مارس ، تلاش دارد تا حداکثر تا هفته آینده لیست کابینه مورد نظر خود را اعلام کند.

حریری که مبنای تعاملات و رفتار سیاسی خود را « قرارداد طائف » و تشکیل « دولت وحدت ملی » اعلام کرده است چاره ایی ندارد تا نظر موافق مخالفان را در تشکیل کابینه جلب نماید . وی یکبار راه استقلال از این گروه ها را طی نمود و نه تنها با شکست مواجه شد که حتی نتوانست نظر موافق رئیس جمهور لبنان را کسب نماید .

پاره ایی مسائل مهم اکنون دغدغه اصلی میدان سیاسی لبنان است از جمله این که آیا تعیین یک فرد برای تشکیل کابینه ، مدت زمان خاص دارد یا نه ؟ آیا حریری یا هر نخست وزیر دیگری می تواند تا هر وقت که اراده می کند با عامل وقت برای تشکیل کابینه بازی کند ؟ و اصولا وقتی فردی قادر به تشکیل کابینه نمی شود چرا به صورت مستقیم برای بار دوم موظف به تشکیل هیئت دولت می شود ؟ دیگر آن که وقتی حریری از قبل اعلام کرده است که مبنای رفتار او در تشکیل دولت « قرارداد طائف » به منظور حفظ بالانس و تراز در مناسبات طائفه ها و نیروهای سیاسی مخالف به منظور حفظ وحدت ملی است پس چرا علی رغم مخالفت آن ها اقدام به معرفی کابینه می کند ؟

با توجه به این که رئیس جمهور لبنان مسئول معرفی نخست وزیر لبنان بر اساس توازن قوا در پارلمان است پس قرائت پاسخ ناگفته میشل سلیمان سخت نیست . میشل سلیمان به دنبال تشکیل دولتی است که رضایت و توافق تمامی جریانات سیاسی کشور را به منظور حفظ وحدت ملی در پی داشته باشد . تقسیم کرسی های پارلمانی نشان می دهد که جناح 14 مارس صاحب اکثریت پارلمانی است و 8 مارس دراقلیت است اما از نظر رئیس جمهور ، این به معنای آن نیست که اقلیت نباید در دولت حضور داشته باشد زیرا در این صورت لبنان روح آرامش را هرگز پیدا نخواهد کرد .

این همه در حالی است که تحولات سه ساله اخیر لبنان ثابت کرده است که « میزان توافق » اصلی ترین برگ برنده در حفظ وحدت ملی و استقرار امنیت در این کشور است . اما شرایط ویژه لبنان و ارتباط مستقیم طوائف و گروه های سیاسی این کشور با کشورهایی نظیر ایران ، سوریه ؛ سعودی و فرانسه باعث شده است که لبنان متاثر از مناسبات بین المللی در مناسبات داخلی شود از همین رو بسیاری از ناظران سیاسی لبنان منتظرند تا ببینند آینده روابط سوریه با سعودی و فرانسه به کجا خواهد انجامید .

در همین چهارچوب قرار است تا ملک عبدالله پادشاه سعودی دیداری سه روزه از دمشق داشته باشد که سه شنبه آینده آغاز می شود و ذکر این نکته لازم است که این دیدار تحولی مهم در مناسبات منطقه ایی و دوجانبه دو کشور است و از همین زاویه است که ولید جنبلاط درخواست نموده است تا به منظور حفظ تعادل منطقه ایی در کنار روابط سوریه و ایران ، گفتگوی ایرانی – عربی – سعودی نیز آغاز شود . با آن که دو کشور سوریه و عربستان در دیدارهای مقدماتی جده توافق کرده اند تا مناسبات دو کشور تاثیری در فرایند سیاسی لبنان و تشکیل حکومت آینده لبنان نداشته باشد اما همه کارشناسان سیاسی در لبنان معتقدند آن چه راه تشکیل دولت لبنان و اعلام کرسی های وزارتی بر اساس 15+10+5 را هموار خواهد کرد ، توافقات سیاسی سوریه و سعودی خواهد بود .

بر همین اساس بسیاری در لبنان منتظرند که در اوایل هفته آینده یا پایان آن ، لیست توافقی حریری متشکل از جناح 14 مارس و جناح 8 مارس و نیز وزرای منسوب به ریاست جمهوری که نقشی دو طرفه به منظور حفظ تعادل در دولت وحدت ملی خواهند داشت ، اعلام شود . گرچه گفته می شود که جناح 8 مارس همچون کابینه گذشته لبنان خواستار 11 وزیر در دولت آتی است .

این بار سعد حریری تلاش خواهد نمود تا وزرایی از جناح 8 مارس معرفی کند که به صورت مشخص توسط احزاب و سازمان های همین جناح معرفی شده اند . حریری در اعلان لیست قبلی وزراء که با شکست مواجه شد افرادی وابسته به جناح 8 مارس را معرفی کرده بود اما این افراد از سوی احزاب و سازمان های جناح 8 مارس به حریری معرفی نشده بودند . وی هم اکنون در حال رایزنی با نیروهای شاخص 8 مارس از قبیل نبیه بری ، میشل عون و نمایندگان حزب الله لبنان است و این در حالی در حال انجام و شکل گیری است که بر خلاف بار قبل ، همه طرف ها به نتیجه بخش بودن آن بسیار خوشبین هستند .