چرا همکاری ترامپ با ائتلاف ایرانی ـ روسی برای شکست داعش و صلح در سوریه ضروری است؟

دونالد ترامپ در شرایطی اظهار کرده که قصد دارد با نزدیک شدن به روسیه بر اهداف مشترکی چون نابودی گروه های تروریستی از جمله داعش تمرکز کند که به نظر می رسد، دستیابی به این هدف، بدون دراز کردن دست همکاری به سمت ایران تحقق پذیر نخواهد بود.

به گزارش «تابناک»؛ ترامپ، اولویت سیاست خارجی آمریکا در خاورمیانه را شکست داعش اعلام کرده است. او در مبارزات انتخاباتی اش تأکید کرد، خواهان همکاری نزدیک با روسیه برای تحقق این هدف است. همزمان او اعلام کرد که برجام (توافق هسته ای) ایران را در منطقه قوی تر کرده و برای همین، آمریکا باید با در پیش گرفتن سیاست هایی، قدرت ایران در منطقه را مهار کند؛ اما این وضعیت چه تأثیری بر ائتلاف کنونی ایرانی ـ روسی و متعاقبا جنگ با داعش و صلح سوریه دارد؟

 

کیهان برزگر در یادداشتی در «میدل ایست آی» با اشاره به مطلب فوق، تأکید کرده است: یک بحث این است که ترامپ بخواهد وارد همکاری دوجانبه با روسیه برای انجام عملیات مشترک نظامی علیه داعش و متعاقبا ورود مستقیم به مذاکرات صلح سوریه شود و از این طریق با جدا کردن روسیه از ایران، بکوشد تهران را در معادلات سیاسی منطقه منزوی کند.

اما چنین سیاستی نه منجر به شکست داعش می شود و نه به یافتن یک راه حل پایدار صلح در منطقه کمک می کند، چون ائتلاف کنونی ایران و روسیه بر مبنای یک نیاز متقابل دو کشور به شکست داعش و یافتن یک راه حل سیاسی برای بحران سوریه شکل گرفته و از این لحاظ، هرگونه شکاف بین دو کشور، مشوق اصلی آنها برای همکاری با یکدیگر در این زمینه ها را از بین می برد.

ایران و روسیه مصمم به شکست داعش در سوریه و عراق هستند. این گروه تروریستی، به عنوان منبع اصلی افراط گرایی در منطقه شامات، قفقاز، آسیای مرکزی و افغانستان، یک تهدید فوری امنیت ملی برای دو کشور است. شیوع تروریسم در این مناطق، فراتر از تهدیدات امنیتی بر فعالیت های اقتصادی، انرژی و توریسم این دو کشور، تأثیرات منفی می گذارد.

در مورد بحران سوریه هم ایران و روسیه همکاری نزدیک را برای حفظ قوت سیاسی و نظامی در صحنه سوریه با هدف تسریع راه حل سیاسی برای این بحران ضروری می دانند. از دیدگاه این دو کشور، اکنون جنگ های ائتلاف های رقیب با داعش ـ که توسط آمریکا، سعودی ها و ترکیه هدایت می شوند ـ همگی با هدف تضعیف موضع دولت سوریه و تأثیرگذاری بر آینده انتقال سیاسی این کشور به ضرر منافع ایران و روسیه صورت می گیرند.

بر مبنای همین نیاز متقابل و در روند بحران، ائتلاف ایران و روسیه به تدریج تقویت و با منافع ملی و امنیتی دو کشور سازگار شده است. نخست، آنها یاد گرفته اند که بهره برداری از ظرفیت های مشترک بر قوت آنها در معادلات سیاسی و میدانی منطقه می افزاید؛ برای مثال، روس ها خیلی خوب می دانند که جنگ آنها علیه گروه های تروریستی در سوریه بدون به کارگیری نیروهای زمینی با هدایت ایران امکان ناپذیر است. ایران هم خوب می داند که بدون پشتیبانی هوایی روس ها، مدیریت میدان جنگ بسیار سخت می شود.

دوم، آنها یاد گرفته اند که چگونه این ظرفیت ها را در جهت تحقق منافع مشترک خود متعادل و سازگار کنند. در این ارتباط، مثلا ضمن اینکه دو کشور سعی می کنند از مواضع یکدیگر در مذاکرات صلح چندجانبه سوریه پشتیبانی کنند، به منافع خاص و رویکردهای مستقل خود در مواجهه با بجران های سوریه و عراق احترام بگذارند. روسیه به حمایت از منافع خاص ایران در عراق می پردازد و ایران هم از منافع روسیه در سوریه به خصوص در لاذقیه و طرطوس حمایت می کند.

سوم، آنها توانسته اند همدیگر را به پذیرش یک راه حل سیاسی تعدیل شده در سوریه قانع کنند، ولو اینکه ممکن است در سایر مسائل منطقه ای اختلاف نظر داشته باشند. مثلا روسیه ضمن حفظ ائتلاف با ایران در مسأله داعش و بحران سوریه، سعی می کند روابط خود با ترکیه، عربستان و اسرائیل را در هر شرایطی حفظ و سازگار کند. ایران هم ضمن حفظ روابط با روسیه، روابط خاص خود را با نیروهای مؤثر در این بحران ها مثل حزب الله و حشدالشعبی دارد.

چهارم، اینکه آنها می دانند تنها حضور متحد آنها در یک جبهه می تواند اعتماد لازم را به بشار اسد برای پذیرش روند انتقال سیاسی در سوریه بدهد. واقعیت این است که اسد هم در روند بحران یاد گرفته که چگونه برای حفظ منافع خود این دو پشتیبان قوی را در کنار هم نگه دارد.

در روند بحران سوریه و مذاکرات صلح، آمریکا و متحدین منطقه ایش مثل ترکیه و عربستان سعودی در زمان هایی تلاش کردند تا منافع منطقه ای خود را از طریق گفت وگوی مستقیم با روسیه متعادل کنند. ایران که به طور موفقیت آمیزی توانسته روسیه را قانع کند که طرف ایران را در بحران سوریه بگیرد، این گونه تلاش ها را به ضرر منافع خود در نظر می گیرد.