نتيجه تحقيقات در مورد نقش انگلستان در جنگ عراق پس از هفت سال منتشر شد

گزارش کمیته مستقل انگلیسی به ریاست «سِر جان چیلکات» درباره دخالت انگلیس در جنگ عراق و نقش «تونی بلر» نخست وزیر وقت این کشور در کشاندن بریتانیا به این ورطه، پس از سال‌ها تعویق منتشر شد.
 
به گزارش «تابناک»، سر جان چیلکات، بخش‌های اساسی نامه‌های بلر به جورج بوش را که متعلق به ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۷ میلادی است، به همراه گزارش خود ـ که شامل ۲.۶ میلیون واژه است ـ منتشر کرد. این گزارش در دوازده جلد آماده شده و نقش بریتانیا در آغاز جنگ عراق و عواقب آن را بررسی می‌کند. تمرکز گزارش چیلکات روی تعهداتی است که بلر به «جورج بوش» رئیس جمهور وقت ایالات متحده داده و اینکه آیا نخست وزیر، افکار عمومی انگلیس را درباره سلاح‌های کشتار جمعی در عراق فریب داده است.
 
این هیأت بیش از یکصد و پنجاه هزار برگ اسناد و مدارک دولتی، از جمله شامل مکاتبات دیپلماتیک، صورتجلسه نشست‌های کابینه، اظهارات کار‌شناسان در زمینه‌های مختلف و همچنین ٢٩ نامه ارسالی تونی بلر برای جورج بوش، رئیس جمهوری وقت آمریکا در مورد این جنگ را بررسی کرد.
 
در جریان تدوین این گزارش، بیش از یکصد و بیست تن از مقامات بریتانیایی از جمله تونی بلر، نخست وزیر زمان جنگ عراق، و جانشین او، گوردون براون، کار‌شناسان ارشد، حقوقدانان، نظامیان بلند پایه و مسئولان ارشد نهادهای اطلاعاتی برای ادای شهات احضار شدند و از آنان تحقیقات شد.
 
مهم‌ترین موارد ذکر شده در گزارش سر جان چیلکات رئیس کمیته تحقیق عبارتند از؛
 
ـ بریتانیا پیش از آنکه راه‌های مسالمت آمیز برای خلع سلاح عراق به بن بست برسند تصمیم گرفت که به جنگ برود.
 
ـ انگلستان بدون آنکه از بى اثر بودن راه هاى مسالمت آمیز اطمینان یابد، در تجاوز به عراق مشارکت کرده است.
 
ـ تونى بلر نخست وزیر وقت ۶ ماه پیش از تهاجم به عراق، به جورج بوش رییس جمهور وقت امریکا گفته لندن در هر اقدامى علیه عراق با واشنگتن همراه خواهد شد.
 
ـ پیش از تهاجم، تدابیر و آمادگى هاى لازم در نظر گرفته نشده است.
 
ـ بدون توجیهات مناسب، با قاطعیت ادعا شده است که تسلیحات صدام تهدیدى براى انگلستان به شمار مى رود.
 
ـ تهاجم به عراق و پیامدهای پس از آن حداقل ۱۵۰هزار عراقی را به کام مرگ کشانده که احتمالا تعداد آن‌ها بسیار بیشتر است. مردم عراق در این مدت زجر بسیاری متحمل شدند.
 
ـ نتیجه تحقیق این بوده است که مبانی قانونی ورود بریتانیا به جنگ عراق به هیچ وجه رضایتخبش نبوده است.
 
ـ با وجود هشدارهای صریح، پیامدهای اشغال عراق نادیده گرفته شد. آمادگی و برنامه‌ریزی برای عراق پس از برکناری صدام حسین به کلی ناکافی بود.
 
ـ به تونی بلر هشدار داده شده بود که حمله نظامی [به عراق] تهدید القاعده علیه بریتانیا و منافع بریتانیا را تشدید می‌کند. همچنین به او هشدار داده شده بود که اشغال عراق می‌تواند باعث شود که تسلیحات این کشور به دست تروریست‌ها بیفتد.
 
ـ کابینه بریتانیا می‌دانست که برنامه‌ریزی آمریکا برای عراق پس از صدام ناکافی بوده است.
 
ـ اکنون روشن است که تصمیم‌گیری درباره عراق بر مبنای اطلاعات و ارزیابی‌های معیوب گرفته شد. این اطلاعات و ارزیابی‌های ناقص باید به چالش گرفته می‌شد، ولی نشد.
 
ـ جان چیلکات گفت، تونی بلر در نامه‌ای به جورج بوش نوشته بود: «هر چه شود با شما هستیم».
 
ـ در بخشی از گزارش هیأت تحقیق آمده که بر اساس منشور سازمان ملل متحد، مسئولیت حفظ صلح و امنیت جهانی بر عهده شورای امنیت سازمان ملل است. دولت بریتانیا ادعا می‌کرد که به نیابت از سوی جامعه بین الملللی در صدد حفظ اقتدار شورای امنیت است، در حالی که می‌دانست، اقدام به جنگ علیه عراق از آرای اکثریت اعضای شورا برخوردار نیست. در چنین شرایطی، اقدامات بریتانیا عملا باعث تضعیف موقعیت شورای امنیت شد.

ـ در گزارش هیأت تحقیق آمده است، هرچند هیأت دولت در مورد مبنای قانونی حمله به عراق «گمراه نشد» اما به اعضای کابینه گفته شد که اقدامات دیپلماتیک دیگر نتیجه‌ای نخواهد اشت و از آنان خواسته شد که پیشنهاد به پارلمان برای ورود به جنگ را تأیید کنند.

ـ کمیته تحقیق افزوده است که حدود یک سال قبل از حمله به عراق، نظر بریتانیا در مورد حکومت صدام حسین تغییراتی یافته و به این نتیجه رسیده بود که برکناری صدام حسین بدون اشغال خاک عراق امکانپذیر نیست، عراق تهدیدی علیه امنیت منطقه و غرب محسوب می‌شد و می‌بایست خلع سلاح کشتار جمعی شود و در صورتی که حکومت آن کشور با خلع سلاح موافقت نکند باید با توسل به نیروی نظامی وادار به این امر شود.

ـ در جریان تلاش برای قانع کردن شورای امنیت به صدور قطعنامه‌ای در تأیید حمله نظامی به عراق، تونی بلر، نخست وزیر، و جک استرا، وزیر خارجه بریتانیا معتقد بودند که فرانسه مانع از تصویب چنین قطعنامه‌ای می‌شود.

ـ هیأت تحقیق در انتقاد از کمیته مشترک اطلاعاتی بریتانیا گفته است که این نهاد می‌بایست برای آقای بلر روشن می‌کرد که نتوانسته است «بی‌هیچ شک و شبهه» اثبات کند که حکومت عراق به تولید تسلیحات میکروبی و شیمیایی ادامه داده یا تلاش آن برای تولید تسلیحات اتمی ادامه یافته است.

ـ این گزارش افزوده است، کمیته مشترک اطلاعاتی به این نتیجه رسیده بود، تا زمانی که تحریم تجاری عراق برجاست، حکومت آن کشور قادر به تولید اسلحه اتمی نیست و برای تولید و به کارگیری موشک‌های دوربرد هم به چندین سال وقت نیاز دارد.

 

 

پس از انتشار این گزارش، پارلمان بریتانیا جلسه‌ بحث درباره گزارش چیلکات را آغاز کرده است.

 دیوید کامرون در جلسه پارلمان گفت: علیرغم نتایج گزارش چیلکات بریتانیا متحدی بهتر و بزرگتر از آمریکا ندارد و همچنان باید آنجایی که منافع مشترک ایجاب می‌کند به همکاری نظامی با آمریکا پرداخت.

 

کامرون افزود: « نباید به این جمع‌بندی برسیم که نمی‌توان به قضاوت‌های سازمان اطلاعات (MI6) اعتماد کرد.گزارش چیلکات نباید اقدامات نظامی آتی را نفی کند. اشتباه است که نتیجه بگیریم این دخالت نظامی ناموفق بود. ضروری است از این گزارش درس بگیریم. می‌توانیم برای همیشه روی اینکه دخالت نظامی توجیه پذیر است بحث کنیم».

جرمی کوربین، رهبر حزب کارگر که در زمان رای گیری پیرامون ورود به جنگ عراق علیه پیشنهاد دولت رای داده بود، سخنانش را با گرامیداشت یاد سربازان کشته شده در جنگ عراق و هزاران عراقی کشته شده آغاز کرد.

 کوربین گفت: «تصمیم اشغال عراق یکی از مهمترین تصمیم‌های سیاسی در بریتانیای معاصر بوده است. مخالفان جنگ عراق از بی رحمی صدام ناآگاه نبودند، اتفاقا بسیاری از آنها علیه صدام مبارزه می‌کردند، آن هم در سال‌هایی که حکومت بریتانیا و آمریکا حامی او بودند».

 

جرمی کوربین می‌گوید جنگ عراق به خشونت‌های فرقه‌ای در عراق و در منطقه و همچنین به تهدید امنیت دیگر نقاط جهان منجر شد.

 کوربین گفت با هر معیاری که بسنجیم جنگ عراق یک فاجعه بود و این جنگ یک تجاوز نظامی بود که بر اساس بهانه‌های واهی و نادرست صورت گرفت.

 یک نماینده پارلمان بریتانیا از حزب ملی اسکاتلند گفت پیش از جنگ عراق برای عراق پس از صدام برنامه ریزی نشده بود، همان که پیش از همه‌پرسی خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا برنامه‌ریزی برای خروج احتمالی نشده بود.

این نماینده اسکاتلند گفت: «کی می‌خواهیم از گذشته درس بگیریم؟»

 تیم فرن، رهبر حزب لیبرال دموکرات، با اشاره به پیامدهای جنگ عراق در پارلمان گفت گزارش چیلکات نشان می‌دهد تونی بلر مصمم بود که به هر حال به جنگ عراق برود، فارغ از اینکه چه مستندات و مدارکی وجود دارند.

 

 اینفوگرافی از میزان کشته ها، آوارگان و هزینه های جنگ عراق