شايستههاي بدون جام
اگر قرار باشد تيمي را به عنوان يك قدرت قابل ذكر اما فاقد عناوين و جامهاي قهرماني در دنياي فوتبال برگزينيم، آن تيم قطعا شيلي است. فدراسيون فوتبال اين كشور در سال 1895 تاسيس شد و شيلي در سال 1916 يكي از 4 كشوري بود كه كنفدراسيون فوتبال آمريكاي جنوبي (Lonmebol) را بنا نهاد.
به نوشته جام جم و به نقل از فیفا؛ با اين همه و به رغم حضور شماري از مستعدترين فوتباليستهاي منطقه (و حتي جهان) در شيلي اين كشور همانطور كه پيشتر نيز اشاره شد، حتي يك جام قابل ذكر و مهم را نيز تا به حال تصاحب نكرده است. طي اين مدت شيلي در 35 دوره جام ملتهاي آمريكاي جنوبي (كوپا آمريكا) شركت كرده كه در 6 دوره آن ميزبان هم بوده است، اما بالاترين حاصل كارش 4 بار نايبقهرماني بوده است.
در جامهاي جهاني هم حتي در مرتبهاي كه شيلي ميزبان دور پاياني شد (1962) فقط صعود تا نيمه نهايي براي اين كشور ميسر گشت. لاروخا (شيلي) از 1998 به بعد هرگز در دور پاياني جامهاي جهاني حاضر نبوده است، اما به نظر ميرسد اين روند به شكل پرشكوهي در حال قطع شدن باشد، زيرا در پيكارهاي جاري انتخابي جام جهاني 2010 در منطقه آمريكاي جنوبي در حالي كه 14 مرحله از اين مسابقات 18 مرحلهاي سپري شده است، لاروخا در رده دوم جدول قرار دارد و حتي تيم چهارم نيز مستقيما به آفريقاي جنوبي گسيل خواهد شد.
ولي تحول حاصل از آنچه گفتيم قدري فراتر ميرود و در ساير ردههاي سني نيز نوعي تحول آشكار در فوتبال شيلي احساس ميشود. در خرداد تيم ملي جوانان (زير 20 سال) شيلي در تورنمنت معتبر تولون فرانسه كه ويژه جوانان است، به رتبه نخست رسيد و اين جبراني بر فينال 2008 اين پيكارها بود كه شيلي تسليم ايتاليا شده بود.
شيلي پيش از آن در جام جهاني جوانان 2007 در كانادا بر سكوي سوم ايستاده بود. در آن مسابقهها درگيري زشتي در مرحله نيمه نهايي بين بازيكنان شيلي و پليس كانادا بعد از شكست اين تيم برابر آرژانتين شكل گرفته بود، اما حتي آن واقعه نيز سبب نشد مردم شايستگيهاي فني تيم شيلي را نبينند.
شروع به جوانگرايي
سال 2007 به گونهاي يك نقطه عطف براي فوتبال شيلي بود، زيرا در اين سال بود كه مارچلو بييلساي آرژانتيني هدايت تيم ملي شيلي را در دست گرفت. انتصاب او به اين سمت بعد از باخت 16 شيلي برابر برزيل در كوپا آمريكا روي داد. بييلسا به خاطر رفتارهاي عجيب و غريبش در كنار زمين و حرفهاي عجيبترش در زمان تصدي پست سر مربيگري تيم ملي آرژانتين مرد ديوانه لقب گرفته بود.
او در شيلي تيمي را تحويل گرفت كه پير و فاقد طراوت نشان ميداد و اينها حكايت از آيندهاي تيرهتر براي لاروخا ميكرد. اما بييلسا كه بعد از خذف تاسفبار آرژانتين در جامجهاني 2004، اين كشور را نايب قهرمان كوپا آمريكا و قهرمان فوتبال المپيك در همان سال كرده و سپس به محض شكوفا شدن تيمش و جواب دادن طرحهايش دست به استعفا زده بود، شروع به اجراي جوانگرايي در تيم ملي شيلي كرد تا در اين تيم نيز همان كاري را صورت دهد كه در كشورش انجام داده بود.
نتايج اين رويكرد در ابتدا متضاد بود. درست است كه تساوي در مونته ويدئو اولين مرتبه شكست نخوردن شيلي در زمين اروگوئه را به تصوير كشيد و شيلي حتي صاحب نخستين بردش در برابر آرژانتين در دورههاي مقدماتي جامهاي جهاني شد، اما باختهاي سنگين خانگي در مقابل پاراگوئه و برزيل هم كه با نتايج مشابه 3 بر صفر حاصل آمد، سنگينترين شكستهاي اين كشور در برابر اين رقبا در سانتياگو بودند و مرد ديوانه را قدري لرزان كرد.
با اين حال جوانگرايي و بهتر بگوييم شجاعت بييلسا در گزينش نفرات سرانجام آثار نيكوي خود را آشكار كرد و بردهاي 1 - 2 در برابر پاراگوئه و 4 بر صفر در مقابل بوليوي در خرداد سبب شد شيلي همان طور كه قبلا هم اشاره كرديم به رده دوم جدول ردهبندي منطقه آمريكاي جنوبي ارتقاء يابد و فاصله اين تيم با «برزيل دوباره قدرتمند شده» در صدر جدول فقط به يك امتياز ميرسد.
مسابقه با همين رقيب (برزيل) و كلمبيا در خانه اين رقبا در پيش است كه طبعا سخت خواهد بود؛ اما بييلسا ميگويد: «كار شديد و پيوسته ما سرانجام حاصل مثبت خود را آشكار كرده و تيم ما بتدريج پخته شده و اينها محسنات قضيه است. نشانهها و مشخصهها، مثبت مينمايد، ولي چون هنوز صعود ما قطعي نشده است بايد مراقب باشيم و هوشياريمان را از دست ندهيم و هيجانزده نشويم.»
بهترينهاي نسل جديد
آخرين باري كه شيلي به مرحله پاياني جام جهاني رسيد سال 1998 در خاك فرانسه بود. در تيم آن سال شيلي، 2 ستاره بينالمللي و مشهور همچون ايوان زامورانو و مارچلو سالاس توپ ميزدند كه در ميان آنها زامورانو چند سالي است بازنشسته شده، اما سالاس چندي پيش به بازنشستگي خود در سطح ملي پايان بخشيد و طي تساوي 2 - 2 با اروگوئه به صحنه بازيهاي ملي بازگشت.
با اين حال اين رجعت نيز كوتاهمدت بود و مرد ديوانه كه هنوز هم حركات و عكسالعملهايش در كنار زمين باعث جلب توجه و حيرت ناظران ميشود، يك بار ديگر اولويت را در تركيب تيم خود به جوانترها داد و سرآمد اين جوانان را ميتوان گري مدل مدافع وسط 21 ساله، ماتياس فرناندز هافبك باكلاس ويارئال و الكسيس سانچز مهاجم 20 ساله اودنيزه ايتاليا دانست.
ظاهرا انتخابهاي سرمربي سابق تيم ملي آرژانتين در شيلي درست بوده است، زيرا حتي خود بازيكنان شيلي هم به تعريف از نفرات فوق پرداخته و فلسفه بهكارگيري آنان را ستودهاند. يكي از آنها ارتورو ويدال مدافع شيلي است كه ميگويد: «سانچز يك مهاجم خوشفكر و تواناست و حتي يك تنه هم ميتواند هر خط دفاعياي را باز كند. او گاهي از سه چهار مدافع هم عبور ميكند و باعث پيروزي تيمش ميشود.»
معدل سني تيمي كه در مسابقه اخير شيلي بوليوي از جانب بييلسا راهي ميدان و صاحب برد 4 بر صفر شد، از 24 سال فراتر نميرفت و مسنترين بازيكن تيم كه هومبرتو سوازو مهاجم مقتدر باشگاه مونتري مكزيك بود، 28 سال بيشتر نداشت.
