نقش سازمانهاي مردم نهاد و انجمن هاي دوستي با ساير ملل
امروزه سازمانهاي غير دولتي و مردم نهاد و انجمن هاي دوستي در كمك به گسترش و تحكيم روابط خارجي يك كشور با ساير كشور ها و ملت ها در زمينه هاي مختلف فرهنگي، علمي، ارتباطات و اقتصادي تاثير به سزايي دارند، به طوري كه مي توانند به شكل حلقه اي واسطه اي در ارتباط نزديك با ساير ملتها نقش آفرين باشند.
پيشينه انجمن هاي دوستي در ايران به پيش از انقلاب اسلامي مي رسد با توجه به موقعيت ايران ميان كشورها و قدرتهاي بزرگ همسايه حكومت وقت به منظور تعميق و پيشبرد سياست خارجي تعريف شده در آن زمان، اقدام به تأسيس انجمن دوستي با چند كشور از جمله اتحاد جماهير شوروي سابق، هند و تركيه نموده بود. اين انجمنها به اقتضاي فضاي سياسي و بينالمللي آن زمان داراي ساختار دولتي بوده و اعضاي آن از ميان رجال و نخبگان سياسي، نظامي، فرهنگي و اقتصادي آن دوره انتخاب شده بودند.
پس از پيروزي انقلاب اسلامي با يك وقفه چند ساله، بر اساس مصوبه هيأت محترم دولت در سال 1373 وزارت خارجه مأموريت يافت تا نسبت به تشكيل انجمنهاي دوستي با ساير كشورها اقدام نمايد.
متعاقب آن شوراي معاونين وزارت متبوع، اين مسئوليت را بر عهده معاونت آموزش و پژوهش قرار داد.
پس از انجام بررسيهاي لازم، اين موضوع پيگيري و مسئوليت فراهم نمودن زمينههاي تأسيس، فعاليت و پشتيباني از انجمن هاي دوستي به واحدي تحت عنوان "مركز هماهنگي انجمنهاي دوستي " زير نظر معاونت آموزش و پژوهش محول گرديد.هم اگنون انجمنهاي دوستي نسبت به گذشته افزايش چشمگيري يافته است.
براين اساس تعداد انجمنهاي در حال فعاليت از 21 انجمن در سال 1380 به 45 انجمن در سال 1383افزايش يافت.
تعداد انجمنهاي تاسيس شده و يا در حال تاسيس تا ارديبهشت ماه 1385 به 70 انجمن رسيده است.(1)
هم اکنون انجمن هاي دوستي طبق قانون در زمينه هاي فرهنگي، علمي، ارتباطات و اقتصادي فعاليت دارند و اجازه هيچ گونه فعاليتهاي سياسي ندارند، بودجه آنان از محل غير دولتي تامين مي شود ايران اسلامي ظرفيت هاي زيادي در زمينهاي علمي و فرهنگي، اقتصادي و ارتباطات به منظور تبادل تجارب و آشنايي با ساير كشور ها و ملت ها دارا مي باشد كه به تعدادي از آن اشاره مي گردد، عبارتنداز:
1- فرهنگ و هنر، تاريخ و تمدن كهن ايراني.
2-فرهنگ و هنر، ايراني و اسلامي.
3- آثار باستاني و مناطق گردشگري در سراسر كشور.
4- وجود فرهيختگان، شعرا، نويسندگان، هنر مندان و مشاهير علمي و نخبگان در ايران اسلامي.
5- زمينه هاي مناسب براي همكاريهاي فرهنگي و هنري و دانشگاهي...
6-بسترهاي مناسب به منظور گفتگوي اديان و مذاهب.
7- ظرفيت هاي بالاي سر مايه گذاري در بخش هاي مختلف اقتصادي.
8- امكان ارتباط نهاد هاي مردم نهاد و انجمن هاي دوستي ايراني با سازمان هاي غير دولتي و انجمن هاي دوستي در ساير كشورها.
جملگي نشان از موقعيت و زمينه هاي منا سب بسط و گسترش روابط ايران اسلامي با ساير ملت ها است، بنابراين سازمان هاي مردم نهاد و انجمن هاي دوستي مي توانند به عنوان يكي از پيام آوران فرهنگ و تمدن مردم يك كشور با ساير ملتها نقش آفريني كنند و ارتباط هرچه بيشتر بين آنان را فراهم نمايند.
پی نوشت: 1) مركز هما هنگي انجمن هاي دولتي، معاونت آموزش و پژوهش وزارت امور خارجه ج.ا.ايران.
حسين محمدي فومني ـ كارشناس ارشد روابط بين الملل
