سیاه، سفید است
سالها پس از رخت بربستن آپارتاید، چندی بعد از خشک شدن اشکهای ماندلا برای قهرمانی آفریقایجنوبی در جام ملتهای آفریقا، میزبان جام جهانی در حال پشت سرگذاشتن تجربه جدیدی است.
به نوشته خراسان؛ درست که سکوهای خالی محل برگزاری بازی برزیل و مصر به نوعی نقطهضعف مسئولان برگزارکننده رقابتهای جام کنفدراسیونها تلقی میشود اما اتحاد مردم این کشور تمام ضعفها را تحتالشعاع قرار میدهد.
کوئنتین فورچون بازیکن بزرگ نسل جدید آفریقایجنوبی نیمی از بهترین و شادترین روزهای زندگی خود را در رژیم آپارتاید به رهبری دی کلر گذراند. برای او انجام بازی راگبی یک تابو بود چون طبق طبقهبندیهای مسخره آن دوران سیاه، تنها سفیدها میتوانستند به ورزش اول کشورشان بپردازند و فوتبال طبیعتا به کاکا سیاهها تعلق داشت.
اگر در دوران آپارتاید یکرنگی باعث تفرقه میشود، اکنون هزاررنگی ورزشگاههای اطراف آفریقایجنوبی عامل اتحاد به حساب میآید. گفتههای او بازتاب سرخوردگی جوانان همسن و سالش است: «وقتی در سنین رشد قرار داشتم در رویاهایم بهدستگرفتن توپ راگبی را میدیدم.» رویای او اکنون آرزوی سفیدپوستان کشورش شده است!
شان بارتلت یکی از اعضای تیم قهرمان جام ملتهای آفریقا در سال 1996 در قالبی دیگر به این موضوع اشاره کرد: «تقریبا همه مطمئن شدهایم فوتبال به ورزش همگانی کشورمان تبدیل شده است.» در آفریقایجنوبی 16 ژوئن «روز جوانی» نامیده میشود.
در این 24 ساعت تمام فعالیتهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی تعطیل است. روز پراحساس آفریقایجنوبی برای توریستها هم قابل احترام تلقی میشود. سانتی کاسورلا مهره مؤثر تیم ملی اسپانیا گفت: «16 ژوئن... واقعا روز ویژهای به حساب میآید.» حدود 80 درصد کشور 50 میلیونی سیاهپوست هستند اما در گذشته فقط سفیدپوستان حق حضور در ترکیب اصلی تیم ملی فوتبال این کشور را داشتند.
سالها پس از دوران یکجانبهنگری، آفریقای جنوبی امروز را میبینیم؛ تیمی با تنها یک بازیکن سفیدپوست مقابل عراق. هرگاه توپ به پای بوت میرسید، 50 هزار هوادار یکصدا فریاد بووووو را سرمیدادند.
بله! بد یا خوب، فوتبال همین است؛ معجونی از تناقض و محرکی برای تازهشدن کینهها. نلسون ماندلا در روزهای تبعید از طناب فوتبال به سمت آسمان پرواز کرد و جانشین او ژاکوب زما هم یک فوتبالی اصیل به حساب میآید. ماندلا به وقت آزادی دستور بنای یک استادیوم جدید را داد چون میپنداشت از طریق فوتبال میتوان یادگارهای بزرگی برجای گذاشت.
اهدای جام قهرمانی به فرانکوئیسی پنار کاپیتان تیم راگبی آفریقایجنوبی تصویر زندانی آزاده شدهای بهنام نلسون ماندلا را به رخ جهانیان کشید. ضمن اینکه هنوز خلسه گلزن فینال جام ملتهای آفریقایجنوبی در خاطرهها باقی مانده و این یعنی سربرآوردن مظهر نژادپرستی از تحقیر و انزوا.
فورچون توضیحات بیشتری میدهد: «زمانی قهرمانی تیم راگبی باعث خوشحالی شد اما اکنون مردم از دریچه بزرگتری بهنام فوتبال، دنیا را میبینند و در صدد افتخارآفرینی در این عرصه هستند. البته امیدوارم برتری فوتبال باعث رویبرگرداندن دوستداران راگبی از حمایت فوتبالیها نشود. اگر قهرمان جام جهانی 2010 شویم، قاطبه مردم به خیابانها خواهند ریخت چون فوتبال ورزش اول مردم ماست.»
کاکا، پیرلو، دهروسی و سایر ستارههای 8 تیم حاضر در جام کنفدراسیونها در حالی به گل و 3 امتیاز میاندیشند که در پس تب و تاب بیسابقه تابستان جاری، آفریقایجنوبی سرمشق دموکراسی، اقتصاد و سیاست را پیمیگیرد.
