شاه کلیدی برای جان گرفتن ورزش

محسن رضایی در حالی وارد صحنه انتخابات شد که در نخستین گام مهم ترین و جدی‏ترین شعارش در حوزه ورزش که با اقبال روبرو شد چرا که تداعی گر خواست تمامی اقشار مردم از جمله ساکنان خانه ملت است مبنی بر ایجاد مکانیزم پاسخگوسازی و برخوردپذیری حوزه مدیریت ورزش با ایجاد وزارت ورزش بود.

به گزارش خبرنگار ورزشی "تابناک"، بازیهای بزرگ ورزشی در راس آنها بازیهای آسیایی و المپیک، مهم ترین، جدی ترین و دشوارترین و شاید حتی دقیق ترین معیار برای سنجش عملکرد ورزش ملل  تلقی می‏شود و این معیار از آن حیث همواره مدنظر قرار می گیرد که تمامی کشورهای هرآنچه در توان دارند، بسیج می‏کنند تا سرآمد ورزش‏شان که محصول نهایی عملکرد بلندمدت حوزه ورزش همگانی، حرفه‏ای و قهرمانی هر کشوری است را مشاهده نمایند.

آنچه مسلم است اکثر قریب به اتفاق کشورهای جهان از جمله آلمان، روسیه، چین، ژاپن، هلند، فرانسه، انگلیس، ایرلند، استرالیا، کره جنوبی، اوکراین، جامائیکا، اسپانیا، رومانی، مقدونیه، کانادا، برزیل، چک و بلاروس که همواره بخش اعظمی از نشان‏ها و افتخارات بازیهای المپیک و سایر رویدادهای بزرگ جهانی را در اختیار داشته‏اند، یک الگوی واحد برگزیده‏اند و آن وزارت ورزش بوده که در برخی کشورها به صورت کاملاً تخصصی چنین نهادی وجود داشته و در بسیای از کشورها نیز با یک یا چند حوزه با محورهای توریسم وگردشگری، جوانان، علم و تکنولوژی، رفاه، خانواده و فرهنگ درآمیخته شده است. به عنوان نمونه در استرالیا و کانادا وزارت ورزش با چرخش مدیریتی قابل توجهی وجود دارد، در ایتالیا، فرانسه و رومانی وزارت ورزش و جوانان به عنوان سیاست‏گذار این مباحث به فعالیت می‏پردازند.

اما تشکیل وزارت ورزش چه دستاوردهایی برای چه بخش‏هایی به همراه خواهد داشت، که به شاه کلید برنامه‏های ورزشی رضایی برای جان گرفتن این بخش مبدل شده است؟ در پاسخ به این پرسش باید به واسطه چند وجهی بودن محصول این تغییرات ساختاری که به نوعی موانع تشکیل چنین وزارتخانه‏ای را نیز برطرف می‏سازد، بدین شکل آن را تشریح کرد.

الف- اجرای اصل 44 قانون اساسی در نظام اداری ورزش
در صورتی که سازمان تربیت‏بدنی با یکی یا هر دو سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و سازمان ملی جوانان ادغام شده و وزارتی با تحت عنوان وزارت ورزش، جوانان و توریسم تشکیل شود، به شکلی قابل توجه در راستای اجرای اصل 44 قانون اساسی مبنی بر کاهش دامنه مدیریت دولتی و واگذاری امور به بخش خصوصی در نظام اداری ورزش گام برداشته خواهد شد. اگرچه در این زمینه برخی معتقدند، قرار گرفتن ورزش به عنوان یک زیرمجموعه در وزارتخانه‏‏ای تحت عنوان یک معاونت، توجه به این بخش را به شکلی چشمگیر کاهش خواهد داد اما برای جلوگیری از کاهش توجه به مدیریت ورزش نیز می‏توان با الگوبرداری از برخی وزارتخانه‏های مشابه در سایر کشورها، با تشکیل دو یا سه دپارتمان به جای معاونت، جایگاه هریک از این مقولات را حفظ کرد. ذکر این نکته ضروری است که در صورت عدم نتیجه‏ بخش بودن این مدل، کشورهای اروپایی که عمدتاً از جایگاه ارزشمندی در ورزش به لحاظ وسعت ورزش همگانی و همچنین میزان مدال‏آوری برخوردارند، از این الگو تبعیت نمی‏کردند.

ب- افزایش استقلال کمیته المپیک و فدراسیون‏ها و کاهش برخورد سیاسی
با تشکیل وزرات ورزش، این حوزه نقشی ستادی و پشتیبانی را برعهده خواهد داشت که در بحث امکانات و اعتبارات به پشتیبانی حوزه‏های مختلف ورزشی می‏پردازد. این کمک‏ها قطعاً با تغییر ماهیت دستگاه ورزش فارغ از وام‏خواهی از فدراسیون‏ها خواهد شد و عملاً تصمیمات تخصصی و کلان ورزش همچون بسیاری از کشورهای جهان و مطابق با استانداردها در کمیته ملی المپیک و تصمیمات تخصصی‏تر و جزئی‏تر در فدراسیون‏های ورزشی که متولی اصلی‏شان رئیس کمیته ملی المپیک خواهد بود، اتخاذ می‏شود. بدین شکل امکان برخورد یا سوءاستفاده سیاسی از ورزش نیز به شکلی وسیع از دسترس دولت‏ها خارج شده و فدراسیون‏ها که حق عزل آنها توسط رئیس دستگاه ورزش در اساسنامه‏های تخصصی که برای آنها تدوین می‏شود، حذف خواهد شد، نیز به حداقل ممکن تصور خواهد شد.

ج- آغاز تخصص‏گرایی و پاسخگویی
اگرچه امکان دارد رئیس‏جمهور، وزیری با سوابق اندک در حوزه‏‏ای معرفی کند اما در خصوص وزارتخانه‏های حساس، بعید است وزیری بدون سوابق مرتبط مکفی معرفی شده و از مجلس رای اعتماد بگیرد و همچون معاونان رئیس‏جمهور امکان عزل و نصب سلیقه‏ای حتی بدون در اختیار داشتن حداقل سوابق مرتبط امکان‏پذیر نیست. از سویی دیگر وزیر ورزش، جوانان و توریسم، می‏بایست برخلاف معاون رئیس‏جمهور برابر نمایندگان مردم در مجلس شورای اسلامی پاسخگو باشد و بدین سبب هر خط مشی ناصحیحی را به واسطه آن نتایجش می‏تواند، منجر به عدم کسب رای اعتماد در صحن علنی و پایین کشیده شدن از کرسی وزارت شود، به کار نخواهد بست و در سیاست‏گذاری نیز با بهره‏گیری از نگاه کارشناسان، از تصمیمات بدون پشتوانه تا حدود زیادی جلوگیری خواهد نمود. به واقع آغاز فعالیت وزارت ورزش، آغاز پاسخگویی دولت به ملت در این مقوله است که جزو دلمشغولی‏های مردم تلقی می‏شود.

د- توسعه دامنه دیپلماسی ورزشی
یکی از دلایلی که در چند دهه اخیر شاهد یک دیپلماسی وسیع و پایدار در ورزش کشور نبوده‏ایم، نوع ساختار فعلی دستگاه ورزش است که صرفاً بخش ورزش را در اختیار دارد. بر این مبنا در حالی که وزارت ورزش، جوانان و گردشگری سایر کشورها برای عقد توافقنامه همکاری می‏بایست با دو یا سه نهاد ایران(سازمان ملی جوانان، سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و سازمان تربیت‏بدنی) تفاهم کنند و در صورت تامین زمینه این تفاهم چند جانبه دشوار، عموماً یکی از این سه سازمان با تفاهنامه موافقت نمی‏کرد، عملاً همکاری‏های وسیع بین‏المللی با کشورهای صاحب قدرت و جایگاه در جهت تبادل اطلاعات ورزشی و همچنین حمایت متقابل در مجامع بین‏المللی محقق نشده که این امر به ورزش ایران لطمات فراوانی در مجامع بین‏المللی انتخاباتی وارد ساخته و ایران را از دانش روز ورزش و برخورداری از آخرین دستاوردهای علوم ورزشی کشورهای فعال در این بخش محروم ساخته است. با تشکیل وزارت ورزش، جوانان و توریسم، قطعاً این مشکل نیز به کلی برطرف خواهد شد و دامنه دیپلماسی ورزشی ایران نسبت به سال‏های اخیر رشد چشمگیری خواهد داشت. قطعاً چنین رویکردی لزوم بازتشکیل ادارات کل روابط عمومی و روابط بین‏الملل را در وزارت ورزش، به شکلی جداگانه الزامی خواهد بود که البته به طور حتم بخشی از تکالیف حوزه بین‏الملل که مرتبط با مباحث قهرمانی است نیز کاملاً به کمیته ملی المپیک واگذار خواهد شد.

البته به جز چهار محور فوق‏الاشاره که بسیاری از مباحث را در زیرمجموعه خود در بر گرفته، دغدغه‏های دیگر نیز ضرورت چنین تغییر ساختاری که در برنامه ورزشی محسن رضایی نقش محوری دارد را مورد توجه قرار می‏دهد که شاید ذکر آنها در این مبحث نگنجد و تنها مبحثی که اجازه چنین تغییر ساختاری را نداده دولت‏های وقت بوده‏اند که علاقه‏ای به محدود شدن اختیارات‏شان در حوزه ورزش نداشته‏اند که قطعاً این مهم در دولت "تعهد و کارآمدی" تحقق خواهد یافت و دولت خود برای اجرای چنین طرحی گام به پیش گذاشته و لایحه تشکیل وزارتخانه‏ ورزش با یک یا دو همراه که سازمان ملی جوانان و سازمان میراث فرهنگی خواهد بود را تقدیم مجلس خواهد کرد.

متن تکمیلی را در تابناک ورزشی بخوانید.