کدام ضلع از «مثلث اختلافی» ایران و 1+5 حل نشده مانده است؟

سرانجام روز 31 مارس از راه رسید. آخرین فرصتی که تصور می شود ایران و 1+5 برای اعلام عبور موفقیت آمیز از این مرحله از مذاکرات در اختیار دارند.شش روز مذاکرات نفس گیر میان ایران و 6 کشور مقابل آن در حالی به پایان رسیده بود که فضاهای رسانه ای در هیچ کدام از دو سوی این دوئل خوش بین به پایان یافتن اختلاف ها تا امروز نبودند.

به گزارش «تابناک»، با این حال با ورود به روز هفتم مذاکرات و تشکیل جلسه وزرای امور خارجه ایران و 1+5 در نخستین ساعات بامداد فضا به یکباره تغییر کرده و نوعی خوش بینی بر مذاکرات سایه انداخت. خبرگزاری آسوشییتدپرس اعلام کرد که این دور از مذاکرات در لوزان با اعلام توافق طرفین برای ورود به فاز جدید مذاکرات پایان خواهد یافت. خبری که محتوای جدید چندانی را در خود جا نداده و تنها به بیان یک سری کلیات بسنده کرده بود. تیم مذاکره کننده ایران ساعاتی پس از انتشار این خیر، حصول به چنین مساله ای را تکذیب کرد.

ماراتن مذاکرات میان ایران و 1+5 از صبح امروز سرعت گرفته است .جان کری، وزیر امور خارجه ایالات متحده از روی پنجشنبه در لوزان مانده است تا شاید بتواند گره موجود در این مرحله از مذاکرات را حل کند. وزرای امور خارجه 5 کشور دیگر هم در فاصله 48 ساعت گذشته خود را به لوزان رسانده اند تا عزم خود برای پایان دادن به اختلاف ها با ایران در این مرحله را به نمایش بگذارند.

سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه که روز گذشته لوزان را به مقصد مسکو ترک کرده بود مجددا به سوئیس بازگشت. بازگشتی که نشان از احتمال پیشرفت در مذاکرات و به توافق اولیه رسیدن طرفین دارد. غربی ها می گویند پس از 7 روز مذاکره فشرده دو طرف قرار است به یک چارچوب سیاسی برای ادامه ی کار تا ماه ژوئن برسند و این در حالی است که ایران می گوید در این مرحله از مذاکرات تنها چیزی که به دست خواهد آمد اعلام رسیدن به فهم مشترک در خصوص راهکارهای مسائل مختلف است.

روس ها در نخستین ساعات روز سه شنبه خبرهای خوبی از مذاکرات می دهند و تاکید کرده اند که شانس بالایی برای رسیدن به یک چارچوب تاریخی تفاهم تا نیمه شب امروز در لوزان وجود دارد. شانس بالایی که ظاهرا ثمره به نتیجه رسیدن بحث کارگروه های کارشناسی طرفین در 24 ساعت گذشته برای یافتن راهکار فنی مورد قبول طرفین در خصوص گره های باقی مانده در مذاکرات است. جان کری هم در پاسخ به سوال خبرنگاران مبنی بر اینکه آیا احتمال رسیدن به تفاهم اولیه در روز 31 مارس وجود دارد یا خیر ؟ می گوید احتمالا تا پایان امروز جواب این سوال خود را خواهید گرفت.

کارشناس های فنی و اقتصادی 6 کشور در طول هفت روز گذشته به شکل 24 ساعته کار کرده اند تا شاید بتوانند با توجه به اراده سیاسی که طرفین برای رسیدن به توافق از خود نشان داده اند ، راهکاری برای حل اختلاف بر سر دوره زمانی توافق در حوزه تحقیق و توسعه هسته ای بیابند و البته کارشناسان اقتصادی هم تلاش می کنند تا گره موجود در خصوص رفع تحریم های سازمان ملل را بگشایند. گفته می شود که بحث تحریم های اقتصادی حل شده است و دو طرف در حال حاضر بر سر بازه زمانی رفع تحریم های تسلیحاتی و اشاعه ای در حال مذاکره و رایزنی هستند.

از صبح امروز با قوی تر شدن احتمال به توافق رسیدن طرفین تا غروب امروز ، بحث تمدید مذاکرات برای چند روز آینده دیگر به گوش نمی رسد و به نظر می رسد که تمام رسانه های بین المللی حاضر در محل مذاکرات خود را برای پوشش اعلام خبر به ثمر رسیدن این مذاکرات مهیا می کنند. تندروهای امریکایی که در کنگره ایالات متحده نشسته اند عزم خود را برای تشدید تحریم های ایران با ورود به هفته نخست ماه آوریل آغاز کرده اند و از سوی دیگر فضای داخلی موجود در ایران هم از حسن روحانی رئیس دولت یازدهم می خواهد که هرچه سریع تر تکلیف پرونده هسته ای را مشخص کرده و خبر رفع تحریم های اقتصادی را به مردم بدهد.

برخی از تحلیل گران غربی ادعا می کنند که فضای انتظاری که در داخل ایران بوجود آمده است در کنار فضای تهدید به تشدید تحریم ها از سوی سناتورهای تندرو جمهوری خواه به نوعی رسیدن به نوعی از تفاهم در لوزان را اجتناب ناپذیر کرده است. تا لحظه تنظیم این خبر فضای ابهام بر مذاکرات سایه انداخته است. برخی از احتمال به نتیجه رسیدن طرفین برای عبور از این مرحله و ورود به مرحله نگارش متن توافق جامع هسته ای خبر می دهند و برخی هم اعتقاد دارند که عمق اختلاف ها به اندازه ای است که نمی توان انتظار حل آنها در یک بازه زمانی چندساعته را داشت.

تا ساعاتی دیگر پرونده هسته ای ایران وارد فاز جدیدی خواهد شد. یا تیم مذاکره کننده ایران با دستان پر به تهران بازخواهد گشت و یا مذاکرات به شکل دیگری ادامه پیدا خواهد کرد. بر اساس توافقی که طرفین در ماه نوامبر 2014 با هم داشتند، ایران و 1+5 تا ماه ژوئن فرصت دارند که مذاکرات را به توافق جامع هسته ای وصل کنند. 

باراک اوباما، رئیس جمهور ایالات متحده دوشنبه گذشته در پاسخ به منتقدان توافق هسته ای گفت: اجازه دهید هیچ گاه از روی ترس مذاکره نکنیم اما اجازه هم ندهیم که از مذاکره بترسیم. در شرایطی که گفته می شود اختلاف ایران و 1+5 در سه موضوع دوره زمانی توافق، مکانیزم ناظر بر میزان وفای به عهد طرفین و تحریم های شورای امنیت است، برخی از رسانه های غربی حاضر در مذاکرات اعتقاد دارند که اختلاف میان ایران و 1+5 در خصوص یک یا دو مورد از این مثلث اختلافی حل نشده است اما طرفین ترجیح می دهند به دلیل قابل حل بودن این مسائل در مذاکرات آتی تا ماه ژوئن کل مسیر طی شده را به دلیل تهدیدهایی که در حاشیه است تخریب نکنند. در چنین شرایطی شاید منطقی ترین راه برای دو طرف در این مرحله اعلام یک موفقیت شفاهی باشد و واگذاری بحث در خصوص جزئیات به دور آتی مذاکرات که شاید چندان دور هم نباشد.