امام خميني و عزاداري حسيني

يکي از نقاط برجسته زندگاني امام خميني، عشق والاي او نسبت به اهل بيت عصمت و طهارت(ع)، به ويژه ساحت مطهر حضرت سيدالشهدا(ع) بود، به ياد دارم پس از بازگشت امام به قم در روز هشتم محرم، ايشان در بيت قديمي خود واقع در يخچال قاضي حاضر شدند و در مجلس عزاداري شرکت جستند. با ورود امام به مجلس، مردم که از حضور امام به وجد آمده بودند، به سمت ايشان نشستند، امام با صداي بلند فرمود: به سمت منبر بنشنيد. خطيب منبر آقاي يثربي بود، پس از مقدمه‌چيني، روضه حضرت علي‌اکبر(ع) را خواند، در اين هنگام حضرت امام دستمال سفيدي را از جيب خود بيرون آورده و گريه کردند، در اين اثنا خطيب منبر از وقت استفاده کرد و يادي از فرزند امام مرحوم حاج آقا مصطفي خميني کرد، ديدم امام دستمال را از روي پيشاني خود برداشت و در حدود يک دقيقه که سخن از فرزند دلبند وي بود به آرامي نشست، آنگاه که خطيب منبر روضه علي‌اکبر(ع) را از سر گرفت باز دستمال را بر پيشاني نهاد و گريه کرد. متوجه شدم که اين مرد بزرگ نمي‌خواست به اندازه يک دقيقه هم اشک بر علي‌اکبر(ع) را با اشک بر فرزندش درهم آميزد.

به هنگام حضور در نوفل‌لوشاتو در فرانسه نيز مجلس عزاي حسيني را بپا کرد و خبرگزاري‌هاي جهان که براي اولين بار با اين صحنه مواجه شده بودند، گريه وي را در ماتم حسين‌بن‌علي(ع) ديدند و مخابره کردند.
پيش از آن حضور 14 ساله وي در عراق، حضور پيوسته شبانه در حرم اميرمؤمنان علي(ع) و حضور شب‌هاي جمعه در حرم سيدالشهدا نشان از عمق والاي او دارد.

و پيش از آن اين جريان را ـ که مربوط به دوره طلبگي ايشان است ـ از مرحوم آيت‌الله نجفي مرعشي نقل شده است: در دوره ممنوعيت برگزاري مجالس عزاي امام حسين(ع) ـ در دوره رضاخان ـ، با آقاي خميني در حجره نشسته بوديم، ايام عزاي حسيني بود و مجالس ممنوع، دلمان گرفته بود، تصميم گرفتيم يک مجلس دو نفري تشکيل بدهيم، قدري ايشان روضه خواند و من گريه کردم، قدري من روضه خواندم و ايشان گريه کرد، قدري ايشان نوحه خواند و من سينه زدم و مقداري من نوحه خواندم و ايشان سينه زد.
عمق ارتباط وي و ميزان خلوص وي به قدري بود که مرحوم آيت‌الله اراکي مي‌فرمود: اگر ايشان در کربلا حاضر بود نفر 73 شهداي کربلا مي‌بود.

جا دارد که برخي از سخنان ايشان را پيرامون اهميت عزاي حسيني و مجالس سوگواري و دسته‌جات عزاداري را بياوريم:
- «روضه سيدالشهداء براي حفظ مکتب سيدالشهداست. آن کساني که مي‌گويند روضه سيدالشهداء را نخوانيد، اصلا نمي‌فهمند مکتب سيد الشهداء چه بوده و نمي‌دانند يعني چه، نمي‌دانند اين گريه‌ها و اين روضه‌ها حفظ کرده اين مکتب را. الان 1400 سال است که با اين منبرها با اين روضه‌ها و با اين مصيبت‌ها و با اين سينه‌زني‌ها ما را حفظ کرده‌اند. سيدالشهدا را اين گريه‌ها حفظ کرده است مکتبش را، اين مصيبت‌ها و داد و قال‌ها حفظ کرده، اين سينه‌زني‌ها و اين دستجات ... اينها حفظ کرده ... هياهو مي‌خواهد، هر مکتبي هياهو مي‌خواهد، بايد پايش سينه بزنند، هر مکتبي تا پايش سينه‌زن نباشد، تا پايش گريه‌کن نباشد، تا پايش توي سر و سينه زدن نباشد حفظ نمي‌شود ... اين گريه‌ها زنده نگه داشته مکتب سيدالشهدا را، اين ذکر مصيبت‌ها زنده نگه داشته مکتب سيدالشهدا را. ما بايد براي يک شهيدي که از دستمان مي‌رود علم (پرچم) به پا کنيم، نوحه‌خواني کنيم، گريه کنيم، فرياد کنيم ... اين يک ميتينگ و فريادي است براي احياي (زنده نگاه داشتن) مکتب سيدالشهدا ... اين روضه‌خواني‌ها و مصيبت و گريه است که کشور شما را حفظ کرده ... با اين هياهو، با اين گريه، با اين نوحه‌خواني، با اين شعرخواني، با اين نثرخواني ما مي‌خواهيم مکتب را حفظ کنيم، چنانچه تا حالا هم حفظ شده است...».(صحيفه نور 8/ 69-71)

- «اسلام را تا حالايي که شما مي‌بينيد... سيدالشهدا زنده نگه داشته است. سيدالشهدا ـ سلام الله عليه ـ ... همه جوانان خودش را، همه مال و منال، هرچه بود، هرچه داشت ... در راه خدا داد و براي تقويت اسلام، مخالفت با ظلم، قيام کرد ... ما که دنبال او هستيم و مجالس عزا را از آن وقت به امر امام صادق ـ سلام الله عليه ـ و به سفارش ائمه هدي ـ عليهم السلام ـ ما به پا مي‌کنيم اين مجالس عزا را ... اينها را بايد حفظ کنيد، اينها شعائر مذهبي ماست که بايد حفظ بشود، اينها يک شعائر سياسي است که بايد حفظ بشود. بازي‌تان ندهند اين قلمفرساها، بازيتان ندهند اين اشخاصي که با اسماء مختلفه و با مرام‌هاي انحرافي مي‌خواهند همه چيز را از دستتان بگيرند و اينها مي‌بينند که اين مجالس، مجالس روضه، ذکر مصائب مظلوم در هر عصري مقابل ظالم قرار مي‌دهد»...(صحيفه نور 10/ 30-32).

- «الان محرم است و همه دستجات بيرون مي‌آيند و دستجات بايد عزاداري بکنند. عزاداري مهم است». (صحيفه نور 10/ 239).
- «همين گريه‌ها نگه داشته ما را. گول اين شياطيني که مي‌خواهند اين حربه (سلاح) را از دست شما بگيرند، گول اينها را نخورند جوان‌هاي ما، همين‌هاست که ما را حفظ کرده، همين‌ها هست که مملکت ما را حفظ کرده. تکليف آقايان است روضه بخوانند. تکليف مردم است دسته‌هاي شکوهمند بيرون بياورند، دسته‌هاي سينه‌زن شکوهمند. البته از چيزهايي که بر خلاف مثلا چه هست از آنها پرهيز کنند، اما دسته‌ها بيرون بيايند، سينه بزنند، هر کاري که مي‌کردند بکنند...».(صحيفه نور 10/ 218).

- «(اين گفته که) امروز ديگر انقلاب کرديم، روضه ديگر لازم نيست از غلط‌هايي است که تو دهن‌ها انداختند، مثل اين است که بگوييم امروز ما انقلاب کرديم ديگر لازم نيست که نماز بخوانيم! انقلاب براي اين است، انقلاب کرديم که شعائر اسلام را زنده کنيم، نه انقلاب کرديم که شعائر اسلام را بميرانيم. زنده نگه داشتن عاشورا يک مسئله بسيار مهم سياسي عبادي است... ما ملتي هستيم که با همين اشک‌ها سيل جريان مي‌دهيم و خرد مي‌کنيم سدهايي را که در مقابل اسلام ايستاده است ... همين گريه‌هاست که کارها را پيش برده است، همين اجتماعات است که مردم را بيدار مي‌کند ... مجالس سر جاي خودش بايد باشد و مجالس عزا بايد باشد و اهل منبر بايد اين شهادت امام حسين ـ سلام الله عليه ـ را زنده نگه دارند و ملت بايد با همه قدرت اين شعائر اسلامي را، خصوصا اين را زنده نگه دارند، با زنده نگه داشتن او اسلام زنده مي‌شود، «انا من حسين» که روايت شده است که پيغمبر فرموده است، اين معنايش اين است که حسين مال من است و من هم از او زنده مي‌شوم ... اين مجالس را حفظ کنيد ... اينها اسلام را در قلوب ما زنده نگه مي‌دارد ... مجالس عزا را با همان شکوهي که پيشتر انجام مي‌گرفت و بيشتر از او حفظ کنيد...».(صحيفه نور 13/ 156- 158).

- «ان‌شاءالله روز عاشورا که جمعيت بيرون آمد، مراسم تعزيه حسين ـ سلام الله عليه ـ بايد با قوت خودش باشد، و در راه‌پيمايي‌ها همه‌اش مراسم امام حسين(ع) باشد...».(صحيفه نور 13/ 173).
- «عاشورا با «نه» خود، يزيديان را در طول تاريخ نفي کرد».(صحيفه نور 14/ 264).

- «بايد ماه محرم و صفر را زنده نگه داريم به ذکر مصائب اهل بيت ـ عليهم السلام ـ که با ذکر مصائب اهل بيت ـ عليهم السلام ـ زنده مانده است اين مذهب تا حالا، با همان وضع سنتي، با همان وضع مرثيه‌خواني ... ما بايد حافظ اين سنت‌هاي اسلامي، حافظ اين دسته‌جات مبارک اسلامي، که در روز عاشورا، در محرم و صفر، در مواقع مقتضي به راه مي‌افتد تأکيد کنيم که بيشتر دنبالش باشند، محرم و صفر است که اسلام را نگه داشته است، فداکاري سيدالشهدا ـ سلام الله عليه ـ است که اسلام را براي ما زنده نگه داشته است. زنده نگه داشتن عاشورا با همان وضع سنتي خودش از طرف روحانيون، از طرف خطبا، با همان وضع سابق، و از طرف توده‌هاي مردم با همان ترتيب سابق که دستجات معظم و منظم، دستجات عزاداري به عنوان عزاداري راه مي‌افتاد. بايد بدانيد که اگر بخواهيد نهضت شما محفوظ بماند، بايد اين سنت‌ها را حفظ کنيد. البته اگر چنانچه يک چيزهاي ناروايي بوده است سابق و دست اشخاص بي‌اطلاع از مسائل اسلام بوده، آنها بايد يک مقداري تصفيه بشود، لکن عزاداري به همان قوت خودش بايد باقي بماند و گويندگان پس از اين‌که مسائل روز را گفتند روضه را همانطور که سابق مي‌خواندند ومرثيه را همانطور که سابق مي‌خواندند بخوانند و مردم را مهيا کنند براي فداکاري. اين خون سيدالشهداست که خون‌هاي همه ملت‌هاي اسلامي را به جوش مي‌آورد و اين دستجات عزيز عاشوراست که مردم را به هيجان مي‌آورد و براي حفظ مقاصد اسلامي مهيا مي‌کند. در اين امر نبايد سستي کرد...».(صحيفه نور 15/ 203- 204).

- «ما ملتي هستيم که با همين گريه‌ها يک قدرت 2500 ساله را از بين برديم...».(صحيفه نور 16/ 210).
- «اگر قيام حضرت سيدالشهدا ـ سلام الله عليه ـ نبود، امروز هم ما نمي‌توانستيم پيروز شويم، تمام اين وحدت کلمه‌اي که مبدأ پيروزي ما شد، براي خاطر اين مجالس سوگواري و اين مجالس تبليغ و ترويج اسلام شد ... اين محرم را زنده نگه داريد. ما هرچه داريم از اين محرم است و از اين مجالس ... اگر اين مجالس وعظ و خطابه و عزاداري و اجتماعات سوگواري نبود کشور ما پيروز نمي‌شد».(صحيفه نور 17/ 60- 62).

و در وصيتنامه سياسي ـ الهي خود آورده‌اند: «من اکنون به ملت‌هاي شريف ستمديده و به ملت عزيز ايران توصيه مي‌کنم که ... و از آن جمله مراسم عزاداري ائمه اطهار و به ويژه سيد مظلومان و سرور شهيدان حضرت ابي‌عبدالله‌الحسين ـ صلوات وافر الهي و انبياء و ملائکه الله و صلحاء بر روح حماسي او باد ـ هيچ گاه غفلت نکنند».(صحيفه نور 21/ 173).

محمدامين پوراميني