ديدار بوش و تخريب طرح آشتي اتحاديه عرب در لبنان
عمرو موسي دبيرکل اتحاديه عرب بار ديگر به بيروت بازگشت تا بر اساس طرح وزراي خارجه اتحاديه عرب، راهي جامع براي حل بحران لبنان بيابد. بر اساس اين طرح، انتخاب سريع ميشل سليمان به عنوان رئيس جمهور لبنان و سپس تشکيل دولت وحدت ملي و تصويب قانون جديد براي انتخابات پارلماني آتي لبنان، مهمترين و اساسيترين بندهاي طرح وزراي خارجه عرب را تشکيل ميداد.
مشکل اساسي اين طرح آن بود که به اموري کلي پرداخته که از قبل در بين طرفهاي سياسي لبنان مورد مناقشه قرار گرفته و با شکست مواجه شده بود. چرا که مشکل اساسي در اين بود که اين ديدگاه فراگير چگونه عملي شود؛ فرايندي که اکنون عمرو موسي را در بيروت با مشکل روبهرو ساخته است.
ائتلاف مخالفان لبنان «8 مارس» در برابر طرح جديد اتحاديه عرب موضعي متحد و کاملا مثبت اتخاذ کرد. عمرو موسي در ديدار با سيد حسن نصرالله، نبيه بري و ميشل عون مواضعي کاملا منسجم دريافت نمود. آنها همچون اتحاديه عرب خواستار انتخاب ميشل سليمان به عنوان رئيس جمهور و تشکيل دولت وحدت ملي بودند و از همين رو خواستار حضور فعال و تعيين کننده در دولت آينده لبنان هستند.
بر اين اساس سه طرح به ميان آمد:
1- اعطاي يک سوم کرسيهاي وزارتي به مخالفان
2- اعطاي ده کرسي وزارتي به مخالفان، ده کرسي به موافقان (14 مارس) و ده کرسي به رئيسجمهور آينده
3- اعطاي کرسيهاي وزارتي به 8 مارس و 14 مارس بر اساس درصد کرسيهاي پارلماني آنها
به نظر ميرسد تاکنون عمرو موسي نتوانسته است موافقت 14 مارس را براي هيچ يک از اين طرحها بگيرد. يکي از دلايل روشن اين وضعيت، عدم انسجام و وحدت در ميان ائتلاف 14 مارس است. اين در حالي است که بيش از سه هفته است مخالفان دولت لبنان «8 مارس» وکالت بلاعزلي را به «ژنرال ميشل عون» دادهاند تا او با اختيارات تام با طرفهاي ديگر درخصوص رئيس جمهور آينده و چگونگي ترکيب دولت آينده لبنان با هر طرفي گفتوگو کند. در همين چهارچوب در ديدار ميشل عون و عمرو موسي چند نتيجه ملموس به دست آمد:
الف: مخالفان يا ائتلاف 8 مارس با طرح اتحاديه عرب موافقند و از آن استقبال ميکنند و رياست جمهوري ميشل سليمان، فرمانده ارتش لبنان و تشکيل دولت وحدت ملي را ميپذيرند.
ب: ميشل عون حاضر به گفتوگوي مستقيم با سعد حريري به عنوان نماينده 14 مارس در باره دولت آينده لبنان است.
ج: محل گفتوگوها پارلمان لبنان است تا هيچ يک از طرفها دليلي براي مناقشه محل و زمان گفتوگوها را نداشته باشد.
د: بر اين اساس ميشل عون و سعد حريري تفاهمنامهاي را امضا ميکنند تا همه چيز دولت آينده و دستور کار آن و تقسيمات کرسيهاي وزارتي روشن شود و در آينده کسي نتواند از آن سر باز زند.
پس از گفتوگوهاي ميشل عون و عمرو موسي، دبيرکل اتحاديه عرب از اين گفتوگوها به عنوان «بسيار مثبت» ياد کرد، اما تاکنون طرح ديدار سعد حريري و ميشل عون را نتوانسته عملي کند و به نظر ميرسد اين فرايند و چهارچوب براي گفتوگوها، گوشهاي شنوايي در طرف 14 مارس نداشته است. چرا که سعد حريري پيشنهاد عون را رد و درخواست حضور عناصر بيشتري از جمله «سمير جعجع» را در مذاکرات کرده است، اين امر زماني شکل حقيقي به خود گرفت که سمير جعجع بر حضور در اين مذاکرات اصرار ورزيده تا بيش از پيش نشان دهد که سعد حريري وکالت تامه براي مذاکره به اسم 14 مارس را ندارد. اين در حالي بود که پس از ديدار عمرو موسي و نبيه بري در خصوص ايجاد امکانات لازم براي گفتوگوي عون و حريري در محل پارلمان لبنان، او همه چيز براي انجام اين ديدار را تمام شده ميپنداشت.
اما به نظر ميرسد بار ديگر، نگاههاي جناح 14 مارس به ديدار بوش از منطقه جلب شده است و آنها ميخواهند در سايه تصميمات جديد منطقهاي آمريکا، در خصوص آينده لبنان تصميم بگيرند. آنها بار ديگر به درخواست رژيم صهيونيستي از آمريکا براي در دستور کار قرار گرفتن حمله به ايران، حزبالله و حماس به عنوان تهديدي براي امنيت و حيات دولت عبري، توجه جدي نشان دادهاند؛ موضوعي که از ديد آنها ميتواند معادلات را به نفع آنها در لبنان تغييري جدي دهد. از سوي ديگر جناح 14 مارس نميخواهد به جايگاه ميشل عون به عنوان قوي ترين جريان مسيحي در لبنان اعتراف کند. چه آنکه اگر سعد حريري با ميشل عون در پشت يک ميز بنشيند معنايش آن است که 14 مارس، کفه مرجعيت سياسي مسيحيان لبنان را به نفع ميشل عون تغيير داده و سنگينتر کرده است.
اين همه در حالي است که ميشل عون در يک موضع آشکار اعلام کرده است که او چوب حمايت از مقاومت ملي لبنان در دفاع از لبنان در جنگ سيوسه روزه را ميخورد. او در ديدار با عمرو موسي گفت: براي اولين بار مسيحيان به اين شکل در برابر نابودکنندهترين جنگ اسرائيل ايستادند، اما در مقابل به نظر ميرسد اعراب قصد مجازات ما را به دليل اين تغيير و تحول تاريخي «خطاب سياسي مسيحيان» در حمايت از مقاومت و عليه اشغالگران را دارند.
با اين همه تا اين لحظه طرح اتحاديه عرب و ديدار عمرو موسي نتوانسته نتايج قابل ملاحظهاي در پي داشته باشد، مگر آنکه اين ديدار نيز همچون قبل، در آخرين ساعات باعث شکلگيري طرحي جديد که ديدارهاي بعدي را به دنبال دارد، منجر شود.
علي منتظري
