برنامه «90» تئاتری‌ها تعطیل شد، منتقدان تئاتر بیانیه صادر کردند+فیلم

برنامه «مجله تئاتر» که در سال‌های اخیر علی‌رغم کشمکش‌های فراوان بر روی آنتن می‌رفت و نقشی تا حدودی شبیه به «90» و البته «هفت» را در حوزه تئاتر برعهده داشت، بر اساس بیان بد برخی مسائل و همچنین بیان تند نقدها روی آنتن زنده، تعطیل شد تا بازگشتش به گونه‌ای دیگر و غیرزنده باشد؛ اتفاقی که با واکنش اهالی تئاتر همراه شد و تئاتری‌ها خواستار حفظ پخش مستمر این برنامه در کنداکتور شدند.

به گزارش «تابناک»؛ اهالی تئاتر به جای برنامه‌های فصلی، در چند سال اخیر یک برنامه ثابت داشتند و آن هم «مجله تئاتر» بود؛ برنامه‌ای که در چند سال اخیر عملکردی قابل توجه داشت و به گونه‌ای پیش رفت که نيما دهقان تهيه كننده و منوچهر اکبرلو تهیه‌کننده‌اش توانستند مبتنی بر روند برنامه و اقبال چهره‌های مطرح تئاتر از این برنامه، بدان استمرار ببخشند و این برنامه حکم «نود» اهالی تئاتر را بیابد و در کنار «هفت»، نود نیز یک برنامه ثابت در یک زمان ثابت بر رو آنتن ببرد؛ برنامه‌ای که زنده روی آنتن می‌رفت و همین مسئله بر حساسیت‌ها پیرامون این برنامه افزود.

این حساسیت‌ها از آن حیث بود که اگر احیاناً میهمانان برنامه، سخنانشان را به سمتی می‌بردند که جزو خط قرمزها بود، یا باید برنامه قطع می‌شد یا باید ادامه می‌یافت و سپس تولیدکنندگان برنامه دچار عوارضی می‌شدند؛ اتفاقی که در نهایت پس از برنامه اخیر «مجله تئاتر» رخ داد و در برنامه‌ای که حمیدرضا آذرنگ و حمیدرضا نعیمی میهمانش بودند، گفته‌هایی مطرح شد که بخش‌هایی از آن با لحنی بد بیان شد و سوتفاهم‌هایی جدی را در پی داشت، تا آنجا که پخش این برنامه متوقف شد و بدین شکل تنها برنامه اهالی تئاتر به واسطه گفتار یک شخص، تعطیل شد!

هرچند علیرضا اسحاقی مدیر گروه فیلم و نمایش شبکه چهار از توقف پخش «مجله تئاتر» تا فراهم شدن شرایط تولید سری جدید آن خبر داد و اعلام کرد این تغییرات ربطی به گفتگوی جنجالی چند هفته پیش آن ندارد اما اینکه بلافاصله پس از این گفت و گو، برنامه متوقف شد، نشان می‌دهد که ارتباط کاملاً مستقیمی میان آنچه رخ داده با سرنوشت این برنامه وجود دارد و نمی‌توان پذیرفت که به یک باره مسئولان شبکه چهار به چنین جمع بندی رسیده‌اند که برنامه برای تولید بهتر، متوقف نمایند!


در این برنامه که پیرامون نمایش‌نامه نویسی و اجرای محدود نمایش‌نامه‌های خارجی بود، از دقیقه 35 به سمتی رفت که دیگر کنترلش چندان برای مجری نیز راحت نبود و علی‌رغم تلاش اکبرلو برای تغییر مسیر نقدها به زمان حال، فضا پیچیده‌تر شد. حمیدرضا نعیمی تهیه کننده و کارگردان تئاتر، ریشه وضعیت کنونی تئاتر را بی توجهی به هنر و تئاتر را از دولت اول احمدی نژاد تعبیر کرد.

با این حال آنچه از این صحبت‌ها که تکرارش نیز لزومی ندارد، جنجالی تر بود، نقدهای او به وضعیت فرهنگ در دوران احمدی نژاد در «مجله تئاتر» بود. نعیمی در این باره گفت: «در دورانی که آقای احمدی نژاد رئیس جمهور بود، همه ما می‌دانیم که وضعیت چاپ و نشر این مملکت [چگونه بود]، در سینمای مملکت بسته شد، تئاتر ما به چه وضعیتی افتاد... معاونت فرهنگی (وقت) دو سال تمام زندگی شهرستانی‌ها را تباه کرد، به دلیل اینکه آنها را به دنبال نخودسیاهی به اسم استقرار گروه‌ها فرستاد و دو سال از زندگی تئاتر شهرستان را نابود کرد. در چنین شرایطی بی توجه به هنر تئاتر هم باعث شده بود...»

نعیمی ادامه داد: «مسئول وقت آمده بود و می‌گفت ما به هملت نیازی نداریم و بعدی می‌آمد و می‌گفت شِکِسپیِر کیه و چرا شِکِسپیِر داریم؟ بعد یکی از هنرمندان گفت: بابا به خدا تلفظ این واژه شکسپیره... اول از همه یاد بگیرید نام این آدم را درست تلفظ کنید. در چنین شرایطی بی‌توجهی به فرهنگ، هنر، شعر، ادبیات، سینما، معمول است که تئاتر لطمه می‌بیند، موسیقی لطمه می‌بیند. آقای احمدی نژاد آنقدر که نگران سلامتی آقای چاوز بود، نگران وضعیت وحشتناک تئاتر و سینما و فرهنگ این مملکت نبود. تئاتر ما به جایی رسید که دیگر کاملاً نابود شد و وقتی دولت آقای روحانی شروع شده، هنوز تاوان آن را (وضعیت گذشته) را پس می‌دهیم.»

وی در بخشی دیگر از سخنانش گفت: «در تئاتر ما اشخاصی هستند که هرماه 500 هزار تومان درآمد ندارند، یعنی کمتر از پایه حقوق کارگری. وقعیت وضعیت این است، آیا درام نویس من می‌تواند از این همه درد بنویسد؟ متهم به سیاه نمایی، متهم به ریختن آب به آسیاب دشمن می‌شود...»


این کارگردان تئانر در بخشی دیگر از سخنانش گفت: «وقتی من در مقابل آقای ملک محمدی (نماینده مجلس) و گفتک حاج آقا شما برای چه می‌گویید این نمایش فاسد بود، گفت: عکسش را دیدیم. آقای مسافر (مسافر آستانه رئيس وقت مركز هنرهاي نمايشي وزارت ارشاد) گفتند: من سی دی نمایش را در مجلس به شما ارائه دادم؛ آیا فیلم را دیدید؟ (ملک محمدی) گفتند: نه. (مسافر آستانه) گفت: شما بر اساس یک عکس حکم می‌دهید، نه بر اساس فیلمی که من به شما دادم. در چنین شرایطی نمایش نامه نویش این مملکت می‌گوید: خب، من می‌روم فیلم‌های بی‌خاصیت می‌نویسم، می‌روم تله فیلم می‌نویسم، می‌روم سریال می‌نویسم... .»

نعیمی ادامه داد: «هنرمند تئاتر به عبدل آباد می‌رود و هفته‌ای یک ماشین می‌خرد که دو هفته‌ بعد بفروشد و پانصد هزار یا یک میلیون تومان نفع کند و بتواند زندگی‌اش را بچرخاند که بتواند تئاتر کار کند. وقتی حمید آذرنگ دارد می‌گوید هویت و ارزش گذاری یعنی اینکه ما هیچ جایگاهی نداریم. هیچ جایگاهی... .»

در ادامه حمید آذرنگ رشته کلام را به دست گرفت و در بخشی از صحبت‌هایش تاکید کرد: «مشکلات ما تنها مربوط به آن دوران هم نیست... وقتی خواسته‌ها ما از دولت‌ها همیشه ریز، کوتاه و کمتر از قامت تئاتری بود، چه فرقی می‌کند که احمدی نژاد یا شخص دیگری هم باشد، به همان قامتی که ما برای (تئاتر) تعریف می‌کنیم برایش ارزش قائلند. من فکر می‌کنم بخشی از فلش سمت ماست... »

البته ظاهراً پس از این سخنان پرونده برنامه «مجله تئاتر» به طور کامل بسته نشده و احتمالاً به سرنوشتی مشابه برنامه «هفت» پس از رفتن جیرانی و آمدن تیم جدید مبتلا خواهد شد! مدیر گروه نمایش شبکه چهار در این باره عنوان کرده است: «ضروری است که موضوعات در برنامه «مجله تئاتر» دارای عمق بیشتری باشند و گفتگوها نیز از حالت استودیویی خارج شده و در فضاهای تئاتری انجام شوند... ممکن است «مجله تئاتر» دیگر زنده نباشد اما ماهیت زنده برنامه حفظ می‌شود. البته اینطور نیست که بگوییم برنامه کلا زنده نیست اما بنا را بر این داریم که مباحث مطرح شده عمق بیشتری پیدا کنند.»

پس از این اتفاق، برخی اهالی تئاتر به سرعت در گفت و گوهایی خواستار حفظ پیوستگی پخش این برنامه شده‌اند و در نهایت انجمن منتقدان و نویسندگان خانه تئاتر پیرامون توقف پخش برنامه مجله تئاتر از شبکه 4 سیما بیانیه صادر کرد. در متن این بیانیه آمده است: «رکن اصلی «تئاتر» گفت‌و‌گوست. تئاتر به «شهر» می‌آموزد چگونه گفت و گو را تاب آورد و فضایی را تجربه کند که انسان‌ها بتوانند از قدرتی که خداوند به عنوان اشرف مخلوقات به ایشان عطا کرده استفاده کنند. برنامه «مجله تئاتر» که تا چندی پیش از شبکه 4سیما پخش می‌شد،فضایی برای تمرین گفت و گو میان اهالی تئاتر، مدیران هنری و مخاطب به‌شمار می‌آمد.

امروز با توقف پخش برنامه، این فضای گفت و گو مسدود شده‌است و هنر تئاتر تنها مجرای ارتباطی تخصصی خود را از دست داده‌است. مجرایی که تاکنون کوشیده‌است، در حد مقدورات، پلی موفق میان مخاطبان و اهالی هنر پدید آورد. از سوی دیگر شرط مدیران رسانه ملی برای «تولیدی»شدن برنامه شائبه‌ای بوجود می‌آورد که می‌تواند اصل فضای آزاد گفت و گو را زیر سئوال برده و این امکان را بوجود آورد که سوء‌استفاده‌گران بیگانه منتظر فرصت وارد عرصه شوند. جناب سرافراز، رئیس محترم رسانه ملی، انجمن منتقدان و نویسندگان خانه تئاتر به‌این وسیله خواستار از سرگیری پخش برنامه «مجله تئاتر» به‌صورت زنده در راستای حفظ و اعتلای فضای گفت و گو و ارتباط موثر میان مخاطبان و اهالی تئاتر است.»