نگاه شما: درباره درآمد پزشكان متخصص

كمتر كسي است كه بگويد خود و خانواده اش سروكارش به پزشكان متخصص نيفتاده است به خصوص مواردي كه احتياج به عمل جراحي و …. است موقع مراجعه به پزشك صف مريضها را مي بيني و شاهدي كه دكتر براي هر ويزيت حدود سي هزار تومان مطالبه مي كند اين تازه درآمد در مطبش است درآمدهاي بيمارستان و درآمد جراحي هايش بماند  بعد به فكر كار خودت مي افتي و مي بيني كه با چه زحمتي ماهيانه يكي دو مليون حقوق مي گيري و آنوقت يك پزشك متخصص درآمد يكماه تو را در دو روز در مي آورد به فكر مي افتي با خود مي گويي اي كاش من هم در زندگي راهنما داشتم و ….

اگر هم تحصيلكرده باشي مثلا با مدرك ليسانس يا فوق ليسانس به خود مي گويي اي خدا شايد دو يا سه سال از من بيشتر درس خوانده است اما چرا اينقدر تفاوت مگر فرقمان با او چيست من كارشناس يا كارشناس ارشدم و او دو سال بيشتر از من درس خوانده است و با خود مي گويي كاش من هم اين راه را رفته بودم بدترين ناراحتي فكري و دغدغه نيز ميان پرستارها ، تكنسينها، كاردان آزمايشگاهها و ساير كاركنان محترم بيمارستانها پيش مي آيد كه هر روز شاهد تفاوت دريافتي نامعقول بين خود و همكاران پزشك متخصصشان هستند فقط گناهشان اين است كه رشته شان پزشكي نيست و با چند برابر كار و تلاشي كه به نسبت پزشكان متخصص متحمل مي شوند  آنچنان دريافتي مناسبي ندارند تازه در حين كار هم كلي هم حرف و حديث بايد بشنوند.
در آن طرف هم  پزشكان هم خود را با بازاريان مقايسه مي كنند كه فلاني در بازار با يك معامله چند برابر او درآمد دارد يا اينكه يك متخصص پزشكي در خارج از كشور به دلار چنين و چنان درآمد دارد و … من چند سال زحمت كشيده ام و شبهايي كه براي امتحانات نخوابيده است، افسردگي ناشي از مواجهه با بيماران و ديدن روزانه انواع مريضيها و مرگ و مير، كشيكهاي شبانه، را پيش خود مجسم مي كند و با خود مي گويد اين درآمد حق من است. بازاريها هم در مقابل مي گويند كه كار در بازار تخصص مي خواهد و ريسك زياد دارد چه تعداد بازاريهايي كه به خاطر چك برگشتي و كلاهبرداري و ……. اكنون به علت بدهي در گوشه زندان هستند آيا تعداد بازارياني كه به خاطر بدهي در گوشه زندان هستند با تعداد پزشكان متخصص قابل مقايسه است .

با ملاحظه سطور بالا مي بينيم كه هر قشريا صنفي توجيهات خاص خودش را دارد، خلاصه همه حق را به خود مي دهند اكنون مي خواهيم ببينيم علت چيست، و چاره كار چه مي تواند باشد؟
با يك بررسي اجمالي مي بينيم كه علت خيلي ساده است آن هم بحث عرضه و تقاضاست تعداد پزشك متخصص به نسبت نياز كشور كم است لذا در اين آشفته بازار حرف حرف آنهاست چون به روش دستوري نمي توان مانع اصل اقتصادي عرضه و تقاضا شد.

اگر يادتان باشد سه دهه قبل تعداد پزشك عمومي در كشور خيلي كم بود و در يك شهر كوچك اگر كسي پزشك عمومي بود اكثر مردم نه تنها خود پزشك ، بلكه اعضاء خانواده اش را هم مي شناختند با يك سياستگذاري صحيح مسئولين محترم در آن برهه تعداد پذيرش دانشجويان در رشته پزشكي را بالا بردند و بعد از يك دهه ديديم كه سياستي بسيار موفقيت آميز بود رقايت بين پزشكان عمومي بالا گرفت و سرانجام كار به نفع آحاد مردم جامعه شد اكنون هم مي شود با يك طرح ضربتي كه شايد پنج سال به طول نينجامد مي توان با هزينه شخصي خود پزشكان عمومي بدون اينكه به بودجه مملكت فشاري وارد آيد تعداد پزشكان متخصص را چند برابر كرد تجربه دانشگاه آزاد در ساليان اخير نشاندهنده اين امر است همچنين مي شود درصدي از يارانه ها را به تربيت فوري پزشكان متخصص اختصاص داد خواهيم ديد بعد از چند سال اين مشكل به راحتي قابل حل خواهد شد چون با تربيت زياد پزشكان متخصص خود بخود دستمزدها نيز پايين خواهد آمد.
در راهكاري ديگر پزشكان عمومي مرجع ارجاع بيماران به پزشكان متخصص باشند تا زماني كه پزشك عمومي بيمار را به متخصص ارجاع ندهد پزشكان متخصص حق معاينه بيماران را جز در موارد اورژانسي با تعريفي مشخص توسط نظام سلامت را نداشته باشند.

راه ديگر آن است كه تربيت متخصص براساس نمرات اكتسابي و علائق دانشجويان در يك دوره پيوسته باشد مثلا پنج سال در حد عمومي و دو سال در حد متخصص در يك رشته خاص و دروسي كه فقط جنبه حفظي دارند و بعد از مدتي از اذهان دانشجو پاك مي شود در حد امكان كم شود تا دوره آموزش پزشكي كمتر شود بديهي است راهكار اجرايي آن با نظر اساتيد رشته هاي پزشكي است.

همچنين به پزشكاني كه بعدها مجددا ادامه تحصيل داشته و در يك رشته واقعا متبحر مي شوند برايشان مزاياي خاص تعريف شده اعمال شود.

مسئولين محترم بايد توجه كند كه معمولا صنوف به منافع صنف خود مي انديشند لذا سعي كنند كه  مانع شوند كه صنوف ( سازمان نظام پزشكي) تصميم گيرنده نهايي در تربيت متخصصان باشند بلكه تعداد و ميزان زمان دوره بايد تابع نظرات مديريت كلان اقتصادي كشور باشد مسلما اگر تربيت پزشك متخصص بر اساس نظر صنف مربوطه باشد به احتمال زياد با بهانه هاي مختلف مانع اجرايي شدن امر ازدياد پزشك متخصص خواهند شد چون تجربه نشان دهنده اين است كه اكثرا صنوف منافع صنفشان را بر مصلحت جامعه و نظم عمومي ترجيح خواهندداد .

سازمان امور مالياتي نيز بايد راهكاري بينديشد كه به هيچ عنوان درآمد يك پزشك متخصص كه هيچ چيز جديد يا مهمي را در رشته مورد نظر خود ارائه نداده است به عنوان مثال بيشتر از دو برابر يك عضو هيات علمي با مدرك دكتري درآمد داشته باشد و درآمدهاي كلان فقط براي پزشكاني كه راهكارهاي جديد پزشكي يا اعمال جراحي خاصي را انجام مي دهند بلامانع باشد.

نظام بيمه كشور نيز بايد سعي نمايد با ارائه راهكارهاي مناسب در اسرع وقت مطالبات پزشكان را بپردازد به نحوي كه بيماران فقط نگران بيماريشان باشند، نه تامين هزينه درمان بيماريشان چون مواردي بوده كه يك خانواده بيمه شده به علت تامين هزينه هاي درمان به زير خط فقر سقوط كرده است.

مسلما بحث خروج پزشكان متخصص از ايران نيز با اين راهكارهاي پيشنهاد شده منتفي است به اين علت كه در اكثر كشورهاي پيشرفته به هيچ عنوان امكان ندارد درآمد يك پزشك تفاوت بارزي با درآمد ساير صنوف داشته باشد مگر اينكه شخص مورد نظر كارآفرين باشد و به راحتي با مقايسه درآمد پزشكان متخصص در ايران با اكثر كشورها به نسبت درآمد آحاد جامعه مي توان به اين نتيجه رسيد كه كشور عزيزمان ايران بهشت درآمد زائي براي پزشكان متخصص است.

 افزايش تربيت پزشك متخصص فوايد ذيل را خواهد داشت:

1-    با افزايش تربيت پزشكان متخصص قطعا ميزان دستمزد پزشكان به نفع آحاد مردم  تعديل خواهد شد.

2-    مراجعه مردم به پزشكان متخصص براي جلوگيري از بيماريهاي آتي خود افزايش خواهد يافت چون پيشگيري بهتر از درمان است.

3-    كشور ما نياز زيادي به متخصصين در رشته هاي فني، تخصصي دارد با تعديل درآمد پزشكان تعداد زيادي از نخبه هاي علمي كشور از ابتدا وارد رشته هاي پايه و مهندسي و يا ساير رشته هاي مورد نياز خواهند شد نه اينكه كفه ترازو از ابتدا همواره در مملكت  به نفع رشته پزشكي باشد.

4-    ساير اقشار زحمتكش در بيمارستانها نيز درآمد خود را با پزشكان متخصص مقايسه نخواهند كرد لذا بازده كاري اين عزيزان نيز بالا خواهد رفت.

5-    عدالت دريافتي نيز ميان رشته پزشكي با ساير رشته هاي دانشگاهي برقرار خواهد شد و همه به علائق خود خواهند انديشيد نه علائقي كه بر اساس ميزان درآمد سنجيده شود كه بعدها باعث سرخوردگي اين افراد خواهد شد.

6-    با افزايش پزشكان متخصص مناطق محروم كشور نيز دچار كمبود پزشك متخصص نخواهند شد.

7-    با افزايش تربيت پزشك متخصص مي توان حتي پزشك به خارج نيز صادر كرد كه باعث درآمد زايي ارزي براي كشور خواهد شد

8-    يكي از دغدغه هاي اصلي مسئولين نيز كه بهبود سطح سلامتي مردم است با كمترين هزينه برطرف خواهد شد.

نويسنده: سيامك داودي