جوانان و استلزامات ورود به دهه چهارم انقلاب: (1) شماي كلي

جعفر سطوتي*

تغيير گسترده در تركيب جمعيتي ملت‌ها و تبعات اين تغيير و تحولات خارق‌العاده در حوزه‌هاي علم و فن‌آوري كه از سه دهة قبل شدت يافته‌اند، موجب شده است تمامي ملت‌هاي جهان با چالشي جديد تحت عنوان جوانان رو به رو شوند. مقدمات اين چالش از دهة 1360 كه بوم جمعيتي پس از انقلاب بوده است آغاز گرديد و سپس جلوه‌هاي عيني خود را از اواسط دهة 1370 نشان داد. لذا از اواسط دهه 1370 تا كنون كه هر بار انتخابات رياست جمهوري برگزار گرديد، مسئله جوانان كانون توجه و نقطة تأكيد كانديداهاي رياست جمهوري بوده است به طوري كه يكي از علل پيروزي سيد محمد خاتمي در خرداد 1376 رأي بالايي بود كه جوانان به سبد ايشان ريختند.

 بعد از آن در انتخابات سال 1384 نيز مسئله جوانان كانون توجه هر 7 نفر كانديداي فعال در رقابت‌ها قرار گرفت و پيش بيني مي‌شود كه در انتخابات 1388 نيز اين كانون توجه استمرار يابد. اما چرايي اين پيش بيني را بايد در نكات ذيل جستجو كرد:

1- طبق سرشماري سال 1385 جمعيت جوان 15 تا 29 سالة كشور 4/35 درصد كل جمعيت برآورد شده است. مطالعات انجام شده نيز حاكي از اين است كه مسائل و نيازهايي همچون تحصيلات عاليه، خدمت نظام وظيفه، اشتغال، ازدواج، رفاه و تأمين اجتماعي، سلامت جسمي، روحي و رواني و اجتماعي، و مسكن از موارد بسيار ملموس پيش روي نسل جوان كشور قرار داشته است.

 از آنجا كه در چند سال اخير دولت در پاسخگويي به اين نيازها توفيقات لازم را نداشته و با توجه به اينكه نيازهايي همچون اشتغال، ازدواج و مسكن و تأمين اجتماعي فراگير جوانان به تعويق افتاده است، دولت آينده بايد خود را آماده رسيدگي به مسائل جوانان 15 تا 34 ساله كند كه در سال 1388 حدود 2/42 درصد جمعيت كشور را تشكيل مي‌دهد.

از اين جمعيت 20848305 نفر در شهرها و 9576668 نفر در روستاها زندگي مي‌كنند و هر كدام نيازهاي پيچيده و متنوع و خاص خود (و البته عموماً مشترك) را دارند. طبيعتاً عمدة برنامه‌هايي كه دولت آينده در حوزه‌هاي مختلف ارائه خواهد كرد خواسته يا ناخواسته بر نيازهاي اين گروه سني تمركز خواهد داشت.

2- تقريباً تمام گروه سني 15 تا 34 ساله نه تنها مشمولان رأي دهي در انتخابات رياست جمهوري، بلكه نيروهاي خط مقدم در تبليغات و مبارزات انتخاباتي محسوب مي‌شوند. از آنجا كه واقعيت رقابت‌هاي سياسي ـ انتخاباتي تلاش براي جذب آراء بيشتر است هيچ كانديدايي نمي‌تواند نسبت به جذب 30424974 رأي فعال و ظرفيت‌هاي بالاي بسيج سياسي و تبليغاتي موجود در اين گروه بي‌تفاوت باشد.

3- جمهوري اسلامي ايران كشوري در حال توسعه است كه رسيدن به سطح توسعه يافتگي مطلوب خود را در قالب يك برنامه بلند مدت 20 ساله تحت عنوان "چشم‌انداز جمهوري اسلامي ايران در افق 1404 هـ.ش." از سال 1384 برنامه‌ريزي نموده و در ذيل آن تداوم برنامه‌هاي پنج ساله توسعه را در دستور كار ملي خود قرار داده است.

 بدون ترديد براي رسيدن به توسعه پايدار و تحقق چشم‌انداز مذكور توجه و تمركز بايد بر توسعة انساني و توسعة علم و فن آوري قرار گيرد. اين واقعيتي است كه هر كانديدا (دولت) كه خود را ملزم و مكلف به رعايت قانون و متعهد به تحقق سند چشم‌انداز و برنامه‌هاي پنج ساله توسعه بداند قطعاً برنامه‌ريزي براي توسعه انساني جوانان و ارتقاي علم و فن‌آوري در ميان نسل جوان را در صدر برنامه‌ها و اولويت‌هاي خود قرار خواهد داد.

حتي در اين راستا پيش‌بيني مي‌شود كه اكثر كانديداهاي رياست جمهوري دهم انتقادات شديدي را نسبت به كم توجهي دولت نهم به سند چشم انداز و قانون برنامه توسعه چهارم و كم كاري در اين زمينه بالاخص در قالب تكاليف قانوني مربوط به ساماندهي اشتغال، مسكن و تأمين اجتماعي جوانان بنمايد.

*صاحبنظر در امور جوانان