منافع ملی، صرفا مادی نیست

رئیس مجلس در دانشگاه مطالعات خارجی پکن گفت: تثبیت منافع ملی طرفین ایجاب می‌کند به قلمروهایی توجه شود که دو کشور، ریشه‌های تاریخی مستمری از نظر ارتباطات دوستانه و تجاری داشته‌اند.

به گزارش «تابناک»، علی لاریجانی در جمع استادان و دانشجویان این دانشگاه با طرح چرایی پایدار ماندن دوستی ایران و چین در طول زمان و آن هم در شرایط پرتغییر جهان معاصر گفت که حفظ منافع ملی کشورها و پایداری آن به زمینه‌های استوار نیاز دارد.

وی افزود: روابط شکننده دولت‌ها یا سستی و بی‌ریشگی دولت‌ها در تصمیمات، عواملی هستند که کشورهای دیگر را از طراحی روابط درازمدت با آنها باز‌می‌دارد.

منافع ملی، صرفا مادی نیست

وی اظهار داشت: منافع ملی یک کشور، صرفا منافع مادی و اقتصادی نیست؛ هرچند یک عامل مهم به شمار می‌رود، بلکه تأثیر‌گذاری در منطقه، نقش‌آفرینی در صحنه بین‌المللی، قدرت در ایجاد امنیت منطقه‌ای و بین‌المللی و قابلیت ایجاد همگرایی در سایر کشورها، رشد دامنه نفوذ فرهنگی و سیاسی همگی در نظریه منفعت ملی یک کشور ذی مدخل است.

رئیس مجلس شورای اسلامی گفت: ایران و چین دو کشوری با ریشه تاریخی و تمدنی عمیق هستند، آغاز تاریخ روابط ایران و چین به نخستین تماس میان دو دولت به سال 140 یا 141 پیش از میلاد باز می‌گردد، آن زمان خاندان «هان» در چین و «اشکانیان» در ایران فرمانروایی می‌کردند.

وی گفت:‌ در سال 115 پیش از میلاد وو دی امپراتور چین به دلیل گشایش در داد و ستد خود، سفیری را به دربار مهرداد دوم پادشاه اشکانی فرستاد و سپس دو طرف سفیرانی را میان یکدیگر ردو بدل نمودند، جهانگردانی از چین از ایران دیدار ‌و محصولاتی را به همدیگر معرفی کردند که برجسته‌ترین آنها ابریشم بود.

وی افزود: مسیر بازرگانی این کالای ارزشمند از چین به اروپا از ایران می‌گذشت و راه ابریشم نام گرفت، لذا تمدن کهن دو کشور و تعامل دوستانه دو ملت ایران و چین در طول تاریخ به طوری که این دوستی در فرهنگ دو کشور و همبستگی فرهنگی نیز تجلی پیدا کرده و لی بای شاعر بلند آوازه چین را به غزل‌سرایی در دوستی دو ملت واداشت.

لاریجانی تصریح کرد: یک پتانسیل با ارزش در سمت‌گیری‌های امروزین دو کشور وجود دارد، یعنی تثبیت منافع ملی دو کشور ایجاب می‌کند به قلمروهایی توجه کنند که ریشه‌های تاریخی مستمری از نظر ارتباطات دوستانه و تجاری داشته اند و ایران و چین از این مزیت برخوردارند. حتی در سخت ترین شرایط که در ایران حکومت دیکتاتوری شاه وجود داشت که از اقمار آمریکا بود و در چین حکومت مائو، که از نظر سیاسی کاملاً متفاوت بودند، ملت ایران بر خلاف حکومت دست نشانده شاه نگاه مثبتی به چین داشت و این نشان می‌دهد روابط دو کشور در بین توده‌های مردم زمینه‌های دوستی پایداری یافته است.

ورود ایران و چین به شرایط جدید

به گفته لاریجانی، در دهه‌های اخیر، چین و ایران هر دو وارد شرایط جدیدی شده اند، ملت ایران یک حکومت دیکتاتور وابسته به آمریکا را در 34 سال پیش سرنگون کردند و با انقلاب اسلامی حکومتی دمکراتیک را جایگزین آن کردند، به گونه‌ای که امروز همه ارکان نظام جمهوری اسلامی ایران بنا بر آرای ملت شکل می‌گیرد.

وی خاطرنشان کرد: در ‌این سه دهه، صنعت، خدمات مهندسی و کشاورزی در ایران رشد چشمگیری داشته و به دلیل تحریم‌های غرب پس از انقلاب اسلامی و جنگ صدام علیه ایران در اکثر رشته‌های صنعتی نظیر صنعت فولاد، صنعت پتروشیمی، صنعت سیمان، صنعت خودروسازی، صنعت شیمیایی، صنایع دارویی، صنایع پیشرفته نظیر نانو، بایوتکنولوژی، فناوری اطلاع رسانی، هسته‌ای، سلول‌های بنیادین، هوافضا، گام‌های اساسی برداشته شد.

وی خطاب به دانشجویان چینی گفت: دانشگاه‌ها در ایران توسعه جدی یافت، به شکلی که در هر شهر حداقل یک دانشگاه تأسیس شد و البته در ایران که نزدیک یکهزار شهر وجود دارد، خدمات بهداشت و درمان به همه روستاها برده شد. مدرسه، راه، تلفن، برق رادیو تلویزیون، اینترنت و گاز به روستاها داده شده و البته این یک سرمایه‌گذاری زیر بنایی پرخرجی بود اما لازمه عدالت و توسعه آینده توجه به روستاها بود تا در زمینه محصولات استراتژیک کشاورزی به خود‌کفایی برسیم، به گونه‌ای ‌که امروز در بیشتر نیازهای کشاورزی یا خودکفا و یا در نزدیکی آن هستیم.

تقابل با نظریه بیمارگونه مدیریت تک قطبی

رئیس مجلس شورای اسلامی در این نشست به مباحث سیاست خارجی پرداخت و اظهار داشت: ملت ایران راه مستقلی را پیگیری و از مظلومان دفاع کرد و در مقابل قلدری برخی کشورهای غربی، نظیر آمریکا ایستاد؛ بنابراین، نقش کارسازی در از بین بردن نظریه بیمارگونه مدیریت تک قطبی برجهان داشت که اگر در زمان بوش و جنگ طلبی آنان در عراق و افغانستان و لبنان و فلسطین، این مقاومت شکل نمی‌گرفت، امروز دنیا گرفتار یک دیکتاتوری بین‌المللی می‌شد.

وی گفت:‌ از طرف دیگر چین، در دهه‌های اخیر با رشد اقتصادی ستایش برانگیزی حرکت کرد و با سیاست خارجی مستقل خود توانسته در صحنه بین‌المللی به عنوان یک قطب تأثیر‌‌گذار ظاهر شود و برای رشد آینده خود به انرژی نفت و گاز پایدار نیازمند است و همچنین برای نقش آفرینی در آسیا نیازمند دوستانی همفکر در سیاست خارجی است.

لاریجانی ادامه داد: ایران یکی از ستون‌های مؤثر در تأمین این دو خواسته بوده و ممکن است برخی کشورها موقتا برخی از نیازهای چین را در زمینه انرژی برآورده سازند، ولی گذشته آنان و هم تحولات سیاسی در وضعیت فعلی منطقه، دورنمای پایداری را برای آنان تصویر نمی‌کند اما ایران نشان داده ‌که در سیاست‌های خود پایدار و تحت‌تأثیر بادهای موسمی سیاسی قرار نمی گیرد.

تبدیل شدن آمریکا از قدرت برتر به یک بازیگر صحنه جهانی

به باور لاریجانی، در یک ارزیابی کلی آینده صحنه جهانی تلقی آمریکا به عنوان قدرت برتر جهانی چه از نظر اقتصادی و چه قابلیت مدیریت امنیتی و سیاسی دچار به هم ریختگی شده و تنها می‌توان آن را یکی از بازیگران صحنه جهانی پنداشت.

وی گفت: اروپا با تلاش‌های زیاد نوعی همگرایی اقتصادی، سیاسی و امنیتی برای خود دست و پا کرده که هرچند شکننده اما روی هم رفته از ظرفیت یک قطب بازیگر برخورد است.

رئیس مجلس شورای اسلامی افزود: روسیه در دو دهه اخیر توانسته خود را تا حدودی بیابد و نقش سیاسی و امنیتی خود را در صحنه جهانی بازسازی کند؛ هرچند از نظر اقتصادی قدرت لازم را ندارد اما با توجه به توانمندی‌های دیگر، این کشور از ظرفیت تأثیرگذار خوبی برخوردار است.

وی خاطرنشان کرد: در دهه‌های اخیر آسیا تنها قاره ای است که از رشد اقتصادی شتابان برخوردار بوده و چین یکی از ستون‌های مهم آن است، بیشتر کشورهای مهم منطقه دارای ظرفیت‌های خالی برای بالفعل شدن در قلمرو اقتصادی بودند و هستند و این وضعیت، آینده قدرتمندی برای این منطقه رقم می‌زند.

شاید مهمترین ضعف آسیا در این است که نتوانسته این شتاب در قدرت اقتصادی را با همگرایی سیاسی و امنیتی همراه کند و جایگاه جدیدی در صحنه جهانی بیابد که عوامل زیادی در این امر دخالت دارد.

درک مشترک ایران، چین و روسیه در دو سوی آسیا

رئیس مجلس افزود: اما ایران و چین و روسیه در دو سوی آسیا از درک مشترک بهتری در زمینه سیاسی و امنیتی علاوه بر منافع اقتصادی برخوردارند و می‌توانند پایه این جایگاه بازیگری منطقه‌ای و بین‌المللی باشند. همان گونه که در مسأله جنگ افروزی در سوریه، این نقش آفرین تأثیر بی بدیل خود را در جلوگیری از یک بحران فراگیر نشان داد و اگر نبود نقش موثر این سه کشور، با تفکر ساده انگارانه غرب در این ماجرا و نقش تخریبی برخی کشورهای منطقه، شاهد جنگ وسیع و کشتار زیاد مردم و گسترش انفجارآمیز جریانهای تروریستی در منطقه بودیم.

رئیس مجلس شورای اسلامی گفت: با همه این توانمندی‌های اقتصادی و سیاسی و امنیتی نمی‌توان ادعا کرد که امروز از همه این ظرفیت‌ها به خوبی استفاده می‌شود که این نقص وجود دارد که باید با نگاه راهبردی به آسیب شناسی این نقایص پرداخت و علاج کرد.

لاریجانی با آوردن مثالی، استفاده نشدن از ظرفیت قدرت‌های آسیایی را تشریح کرد و گفت: مثلاً در انقلاب‌های منطقه شمال آفریقا و خاورمیانه چه در مصر، تونس، لیبی، یمن، بحرین، این نقش تأثیر‌گذار نبوده در حالی که می‌توانست با تحولات ملتها، نقش بی بدیل داشته باشد.

لاریجانی افزود: فقد چنین تحرکی طبعاً مشکلاتی هم به وجود آورده است. نظیر آنچه در لیبی می‌بینید که پس از دخالت نظامی ناتو همچنان مشکلات جدی در آن کشور وجود دارد، ملت‌هایی که در این کشورها علیه دیکتاتورهای وابسته قیام کردند عموماً نسبت به دخالت غرب بدگمان هستند و به عکس نسبت به کشورهای مهم آسیایی با حسن نیت برخورد می‌کنند، اما از این مزیت بهره جسته نشد.

یا در دخالت نظامی امریکا درعراق، هرچند در یک فضای ملتهب و احساسی صورت گرفت و ‌دیکتاتوری صدام سرنگون شد؛ اما به چه قیمتی‌؟!

وی افزود: بیش از یک میلیون نفر عراقی در این سال‌ها کشته و مجروح شدند، آیا شر صدام با یک همگرایی منطقه‌ای و بین‌المللی به نحو ساده‌تری از بین نمی‌رفت؟ یا در بحران سازی غرب درموضوع هسته‌ای ایران آیا امکان نداشت که موضوع از مسیر معقول‌تری حل و فصل شود؟ یا در ماجرای جنگ 33 روزه اسرائیل علیه مردم لبنان که افراد شرور بین‌المللی طراحی کرده بودند، گرچه با مقاومت سرسختانه حزب الله و ملت لبنان به شکست اسراییل و آمریکا منجرشد، اما آیا با نقش آفرینی بیشتر سایر قطب‌ها نمی‌شد، جلوی این ستم بین‌المللی راگرفت؟ همه اینها نشان می‌دهد جای تأمل جدی در نقش‌آفرینی این قطب تأثیر‌گذار وجود دارد.

وضعیت سیال شرایط جهانی از نظر جانمایی قدرت‌های تأثیرگذار

رئیس قوه مقننه تاکید کرد: شرایط جهانی از نظر جانمایی قدرتهای تأثیرگذار، امروز وضعیت سیال یافته و در حالت شکل گیری جدید است از وضعیت یکجانبه گرایی که می‌خواستند بر دنیا تحمیل کنند فاصله گرفته ایم و شرایط ژله ای سیاسی فعلی به سوی یافتن شکل جدید است.

مدیران سیاسی که نگاهی روزمره دارند، در بازی کوچک وارد شده و به قدرت‌های قبلی مجال بازسازی جایگاه خویش می‌دهند اما مدیران سیاسی که از تفکر استراتژیک برخوردارند، زمان را به نفع منافع ملی و صلح پایدار مصادره می‌کنند و از منافع خرد روزمره می‌گذرند تا در شرایط سیال جهانی، جایگاه قدرتمند و تأثیر‌گذاری را برای آینده رقم بزنند.