هشدار پورنجاتي: بي‌تفاوتي، آغاز انحطاط جامعه و ترجيح بيگانه بر خودي

دکتر احمد پورنجاتي، در گفت‌وگو با «تابناک»، بي‌تفاوتي سياسي در جامعه را نقطه آغاز انحطاط جامعه خواند و احساس عدم تأثير، احساس شکست آرماني، خيانت گروه‌هاي مرجع ، احساس بي‌صداقتي در حاکميت و از دست دادن فرصت‌هاي طلايي را از عوامل تشديد بي‌تفاوتي سياسي در جامعه دانست.

وي در تعريف خود از موضوع بي‌تفاوتي سياسي اظهار داشت: وقتي اختلال در سيستم کنش و فيزيک و بازخورد جامعه پديد مي‌آيد، احساس مي‌شود نوعي «بي‌حسي» يا «بي‌تحرکي» در ارگانيسم هست. بنا بر برخي نشانه‌ها، تحرکات به ظاهر سياسي از سوي مردم که عمدتا جنبه «آييني» پيدا کرده، به طور واقعي دچار نوعي بي‌تفاوتي سياسي است...

قائم مقام اسبق سازمان صداوسيما گفت: البته شايد برخي با اين فرضيه مخالف باشند، به دليل آن‌که ما همچنان با حضور نسبتا چشمگير مردم در فراخوان‌هاي مناسبتي (روز جهاني قدس، روز 22 بهمن و...) روبه‌رو هستيم و البته حضور کمتر مردم در مراسم نماز جمعه و گهگاه واکنش‌هايي که خودجوش يا به ظاهر خودجوش، نسبت به آنچه خدشه‌دار شدن ارزش‌ها تلقي مي‌شود، مشاهده شود. ولي به نظر من، همه اينها با تمام ارزش و اعتباري که در حد خودشان دارند، لزوما نمايانگر کنش مؤثر سياسي در مقدرات کشور به شمار نمي‌آيند و من مجموعه اين نوع تلاش‌هاي اجتماعي در عرصه سياسي و حتي حضور مردم در انتخابات را حضوري غريزي و غير ارادي مي‌دانم.

پورنجاتي، در ادامه به بررسي عوامل شکل‌گيري پديده بي‌تفاوتي پرداخت و گفت: مهمترين عامل در بروز بي‌تفاوتي سياسي، احساس فراگير جامعه از بي‌تأثيري نقش واكنش سياسي است.

عامل دوم كه به ويژه براي نظام‌هايي كه خاستگاه ايدئولوژيك دارند، بسيار مهم است،‌ شكل‌گيري احساس «باخت ايدئولوژيك» يا شكست آرماني است. مثلا بسياري از جوامعي كه در دوران رونق سوسياليسم نسبت به ايدئولوژي سمپاتي داشتند، ‌پس از رويارويي با واقيعيات و احساس سراب بودن آنچه واقعيت تلقي مي‌كردند، به شدت دچار انفعال سياسي مي‌شوند و گاه، حتي از ايدئولوژي رويگردان مي‌شوند.

پورنجاتي ادامه داد: اما يكي ديگر از عوامل كاركردي واكنش سياسي،‌ خفگي سياسي است كه منجر به بي‌تفاوتي سياسي مي‌شود.

و عامل آخر در بي‌تفاوتي سياسي، بالا بودن هزينه كنش سياسي است. اصولا در نظام‌هاي مشروع و مردمي، كنش سياسي نه تنها هزينه چنداني ندارد، بلكه معمولا به ارزش افزوده ملي منجر مي‌شود، اما در اوضاع نابسامان سياسي و اختناق يا شيوه‌هاي اقتدارگرا، كنش سياسي «هزينه‌بر» خواهد بود...

عضو مؤسس جمعيت دفاع از ارزش‌ها، ‌در پايان اين بحث راهكارهاي برون‌رفت از انفعال سياسي در جامعه ايران را نيز ارايه داد و گفت: راهكارهايش مشخص است: نخست اين كه بايد از فعاليت‌ قانوني احزاب و گروه‌‌هاي سياسي متكثر حمايت شود و مزاحمت و محدودسازي براي آنها وجود نداشته باشد.
دوم آن كه نهادهاي مدني، بايد به گونه‌‌اي تأثيرگذار در فرآيند تصميم‌گيري و نظارت بر عملكرد حاكميت مورد حمايت قرار بگيرند.

متن کامل گفت‌وگو را در ستون سمت راست بخوانيد.