چه کسی نان را گران می‌کند؟

به گزارش «تابناک»، سال گذشته در پی افزایش بهای خرید تضمینی گندم از کشاورزان، بلبشویی برای افزایش بهای نان برپا شد که ‌دولت احمدی‌نژاد را مجبور به تخصیص یارانه‌ای فوق‌العاده به نان کرد؛ یارانه‌ای که‌ ۲۸ هزار تومان را برای سه ماه دربر‌می‌گرفت.

اما امسال نرخ خرید تضمینی گندم بر پایه تصویب دولت به‌ ۸۰۰ تومان افزایش یافته است که در نتیجه، بهای تمام شده نان افزایش خواهد یافت؛ یعنی سناریویی که سال گذشته نیز دیدیم.

این در حالی است که مسئولان دولتی، همواره از ‌افزایش نیافتن بهای ‌نان در ماه‌های آینده سخن می‌گویند، ولی این سخنان همواره تا کنون در حالتی ضد و نقیض بیان شده است.

امروز عباس قبادی، معاون وزیر صنعت و معدن و تجارت و همچنین مدیر عامل شرکت بازرگانی دولتی اعلام کرده است: بحث افزایش بهای نان منتفی است و تا ماه‌های آینده هیچ افزایشی‌ نخواهیم داشت. این موضوع را پیش از این قائم مقام وزیر صنعت، معدن و تجارت نیز گفته بود که بنا بر ‌آن هیچ تصمیمی مبنی بر افزایش بهای نان نیست.

این در حالی است که پیش از این عباس قبادی، نظر دیگری درباره افزایش بهای نان داشت‌. وی چندی پیش در گفت‌وگویی اشاره کرد‌: دولت افزایش هزینه‌های مربوط به تولید نان را از طریق پرداخت یارانه جبران می‌کند که اگر این روند ادامه پیدا کند، شاهد افزایش بهای نان نخواهیم بود، ولی اگر یارانه مربوط به نان قطع شود، طبیعی است که مابه‌التفاوت آن را مردم باید پرداخت کنند.

وی حتی پیشتر از آن اعلام کرده بود که یا قیمت نان افزایش می‌یابد یا یارانه‌ای در این خصوص در نظر گرفته می‌شود؛ اما اظهار نظر جدید عباس قبادی در ‌‌افزایش نیافتن بهای نان طی «ماه‌های آینده» یک دلیل اساسی دیگر نیز دارد؛ دلیلی اصلی شاید این است که به رغم مصوبه هیأت دولت برای افزایش نرخ خرید تضمینی به ۸۰۰ تومان، هنوز گندم از کشاورزان به بهای قبلی خریداری می‌شود.

این خبری است که دیروز ابطحی مدیرعامل اتحادیه مرکزی شرکت‌های تعاونی تولید روستایی اعلام کرد‌. وی گفت‌: به رغم ابلاغ مصوبه جدید هیأت دولت به وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های ذیربط مبنی بر افزایش نرخ خرید تضمینی گندم، مراکز خرید گندم، هنوز این محصول را به قیمت‌های گذشته از کشاورزان می‌خرند و می‌گویند، هنوز ابلاغیه‌ای به ما داده نشده است.

در نتیجه کاملا مشخص است که دلیل عباس قبادی برای ‌افزایش نیافتن بهای نان در «ماه‌های آینده» چیست؛ شاید اجرای عملی خرید تضمینی گندم از چندی بعد، منجر به افزایش بهای نان در دولت آینده شود‍!

اما از سوی دیگر، بحث یارانه نان نیز در این میان موردی است که گویا به تدریج به مسأله‌ای جنجالی تبدیل می‌شود. این موضوع از آن جایی مطرح است که پیش از این محمدرضا فرزین، دبیر ستاد هدفمندی یارانه‌ها افزایش و تخصیص یارانه نان را منوط به افزایش قیمت آن کرده است.

وی اشاره کرده بود که‌ در سال جاری در صورت افزایش دوباره بهای نان، پس از نهایی شدن بودجه و تعیین قیمت خرید تضمینی گندم، یارانه آن پرداخت می‌شود.

به گفته وی، هم‌اکنون ‌۵ هزار تومان از یارانه ماهیانه ۴۵ هزار تومانی مختص یارانه نان است و هنوز مشخص نیست که افزایش بهای نان در پی خرید تضمینی مانند سال گذشته منجر به افزایش یارانه نان خواهد شد یا دولت این یارانه را به نانوایان ‌اختصاص می‌دهد.
این موضوع از این جهت اهمیت بسیاری دارد که نان قوت بیشتر ایرانی است و مستقیم‌ تغییرات قیمتی آن در زندگی خانوار تأثیر‌گذار است و همین امر بود که سال گذشته منجر به آن شد که افزایش خرید تضمینی گندم و در پی آن افزایش بهای نان، منجر به واکنش‌های اساسی در میان رسانه‌ها و افکار عمومی شد و پای مجلس را نیز به میان کشید.

و همین امر بود که شاید منجر به آن شده بود که در تدوین کلیات برنامه چهارم توسعه، قانونگذاران و کار‌شناسان احتیاط بسیاری در‌ یارانه نان و بنزین کنند. باهنر چند سال پیش و در آستانه آغاز هدفمندی یارانه‌ها درباره وضعیت نان در برنامه چهارم توسعه گفته بود: آنچه آن زمان در محافل ‌مطرح می‌شد، این بود که باید درباره بهای‌ بنزین و نان محتاطانه تصمیم بگیریم، به ویژه در کشور ما که این دو کالا یعنی نان و بنزین به شدت اقتصاد را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

حال ماجرای افزایش خرید تضمینی گندم و رضایت کشاورزان به یک طرف، افزایش قیمت نان و نارضایتی مردم در سمت دیگر است و این چالشی است که دولت با آن روبه‌روست. پرداخت یارانه نان در این میان، تنها راهی است که دولت برای راضی نگاه داشتن هر دو طرف پیش پای خود می‌بیند و این امر در تجربه به خوبی نشان می‌دهد که چرا قانون هدفمندی یارانه‌ها ـ که حذف یارانه نان نیز در آن گنجانده شده ـ در برخی موارد با شتاب و بدون نگاه دقیق کار‌شناسی تدوین یافته است.