«استاکس نت» باعث پیشرفت هسته‌ای ایران شده است

به گزارش «تابناک»، در گزارشی که این مرکز تحقیقاتی منتشر کرده، آمده است: حمله ویروس استاکس نت، از جنبه‌‌های گوناگونی به ویژه بعد امنیتی، به ارتقای فعالیت‌‌های هسته‌ای ایران منجر شده است. در پی این حمله، ایران ضمن افزایش تدابیر امنیتی تأسیسات غنی‌سازی، دقت سانتریفیوژهای خود را نیز افزایش داده است.

خلاصه این گزارش که خبر انتشار آن روز گذشته در روزنامه‌‌های معتبری چون «تلگراف» و «هافینگتون پست» نیز بازتاب یافت، این گونه است:

هنگامی که برای نخستین بار، اخبار مربوط به استاکس نت منتشر شد، بسیاری گمان کردند، این ویروس سبب پسرفت بزرگی در برنامه غنی سازی اورانیوم ایران شده است. با این حال، بررسی‌‌ها نشان می‌دهد، هرچند شاید استاکس نت دارای توان بالقوه ضربه زدن به سانتریفیوژهای ایران بوده باشد، شواهد مربوط به تأثیر آن، تصادفی و غیرقابل اتکاست.

در این راستا، داده‌‌ها حاکی از آن است که نسخه سال 2009 استاکس نت، نه چندان کارآمد بوده و نه در زمان مناسبی ارائه شده و آن گونه که به نظر می‌رسد، ممکن است در پایان به سود ایران پایان یافته ‌باشد!

کشف استاکس نت در سال 2010 فاش کرد که نخستین سلاح سایبری شناخته شده جهان برای هدف قرار دادن سامانه‌‌های کنترل صنعتی، به احتمال زیاد علیه ایران جهت‌گیری شده است. استاکس نت یکی از نخستین موارد بود؛ اما قطعاً آخرین نبود: در سال 2012، ویروس شعله (فلیم) نیز به گونه ای مشابه شناسایی شد.

نگاهی دقیق‌تر به کدهای استاکس نت، نشان می‌دهد که هدف آن، خرابکاری در سانتریفیوژهای گازی بوده؛ یعنی دستگاه‌‌هایی که هم در رآکتورهای هسته ای و هم در ساخت بمب کاربرد دارند. در نوامبر 2010، تهران تصدیق کرد که استاکس نت به تأسیسات هسته ای نطنز حمله کرده است. در آن زمان، بسیاری از تحلیلگران غربی ادعا کردند که نسخه سال 2009 استاکس نت، سبب پسرفت بزرگی در برنامه غنی‌سازی ایران شده و رسانه‌‌های جهانی نیز به شدت روی این جریان مانور دادند.

اما آیا استاکس نت واقعاً در عقب انداختن برنامه هسته ای ایران موفق بوده است؟ آیا می‌توان ادعاهای رسمی و رسانه‌ای درباره تأثیرات این بدافزار را مستقلا‌ تأیید کرد؟

تحلیل‌‌های فنی ارائه شده در این نوشته که بر پایه اطلاعات قابل دسترس عموم درباره کدهای استاکس نت و نیز داده‌‌های آژانس بین المللی انرژی اتمی استوار است، ادعاهای دولت و کارشناسان را درباره اهمیت این بدافزار در جلوگیری از پیشرفت هسته ای ایران به چالش می‌کشد.

موضوع این نیست که استاکس نت تأثیر خود را از دست داده باشد، بلکه در حقیقت این بدافزار از آغاز نیز چندان موفق نبوده است. اگر هدف این بدافزار، کاستن از پتانسیل هسته‌ای ایران بوده باشد، قطعاً شکست خورده است. هرچند محاسبات حاکی از «توان» استاکس نت برای ضربه زدن جدی به سانتریفیوژهای IR-1 ایران بوده، شواهد طبقه بندی نشده در این رابطه، تصادفی و غیر قابل اتکاست.

تحلیل‌‌های مستقل نمی‌‌تواند با قاطعیت تأیید کند که استاکس نت واقعاً سانتریفیوژهای ایران را آلوده کرده باشد؛ هرچند، نمی‌توان احتمال اینکه سبب کاهش موقت فعالیت نیروگاه نظنز شده باشد را رد کرد. با این حال، می‌توان با اطمینان زیادی گفت که تأثیر کلی این بدافزار بر برنامه غنی‌سازی ایران در میان مدت، در بهترین حالت، اثری محدود بوده است.

توانایی ایران در نصب و راه اندازی سانتریفیوژهای نسل جدید IR-1 به طور جدی با مانع روبه‌رو نشد و از ماه فوریه 2010، غنی سازی اورانیوم در سطح 20 درصد آغاز شد؛ افزون ‌بر این، محاسبات مبتنی بر اطلاعات آژانس، نشان می‌دهد که در سال 2010 (هنگامی که گفته می‌شود استاکس نت حمله خود را انجام داده) ظرفیت کلی غنی سازی در نطنز، نسبت به سال پیش از آن افزایش پیدا کرده است. دلیل این امر، بالا بردن کارکرد ‌‌سانتریفیوژها و کاستن از زمان لازم برای تولید اورانیوم با غنای بالا بوده است.

در مجموع، استاکس نت چندان موثر و زمان‌بندی شده نبوده و به نفع ایران کار کرده و ایران توانسته در حالی که جهان در تصور پسرفت هسته‌ای این کشور بوده، قابلیت‌‌های هسته‌ای خود را بالا ببرد.