امسال آسان می‌شد نفس کشید! + فیلم

بیست‌و‌ششمین دوره نمایشگاه بین‌المللی کتاب ایران، در حالی فردا به پایان می‌رسد که این رویداد بیش از حد انتظار خلوت بود و کف انتظارات نیز به واسطه مشکلات اقتصادی فراهم نشد و بسیاری از مردم ترجیح دادند در عوض هزینه برای خرید کتبی که قیمت‌های پشت جلدشان سر به فلک می‌زند، هزینه‌هایشان را بر موضوعات ضروری زندگی‌شان متمرکز کنند و به همین دلیل، امسال در راهروهای نمایشگاه ‌‌می‌شد به آسانی نفس کشید!

به گزارش «تابناک»، نمایشگاه بین‌المللی کتاب در بیست‌و‌ششمین دوره برگزاری‌اش، با کم‌تراکم‌ترین حضور در ‌ده روز برگزاری همراه بود و بنا بر شهادت ناشران، استقبال خریداران نیز از کتب بین 30 تا 60 درصد کاهش یافته و فروش امروز ناشران نیز نتوانست تاثیر جدی در افزایش عدد کلی فروش نمایشگاه داشته باشد و به رقم فروش دوره پیشین نزدیک نماید.

این مسئله قطعاً در فضای خارج نمایشگاه و فصلی به جز این مقطع شدیدتر خواهد بود، چرا که بدنه مردم که خرید کتاب را با 15 الی 50 درصد تخفیف از سبد هزینه‌هایشان خارج کرده‌اند، بدون این تخفیف همین اندک انگیزه خرید کتاب را نیز نخواهند داشت و از بازار کتاب تنها نیازهای ضروری‌شان را تهیه می‌‌کنند. در واقع کاهش توان اقتصادی مردم در کنار افزایش اجتناب ناپذیر بهای کتاب برگرفته از هزینه‌های تألیف و چاپ منجر به شکل گیری چنین فضای تلخی شده است.

این رویداد تلخ قطعاً جداگانه و ‌به همراه دیدگاه های کارشناسی ناشران و صاحب نظران در قالب مستندی درباره وضعیت نگران کننده نشرها که آسیب جدی به چاپخانه‌ها و لیتوگرافی‌ها نیز وارد ساخته، به زودی در قالب مستندی «در تابناک» مورد توجه قرار می‌گیرد؛ اتفاقی که فضای نمایشگاه را به شدت تحت تأثیر قرار داد و در صورت استمرار صنعت نشر در ایران به کوچک‌ترین ابعاد خود تقلیل خواهد یافت.

در بیست‌وششمین نمایشگاه کتاب تهران، برخی از ناشران،‌ اجازه‌‌ حضور در نمایشگاه را نداشتند و برخی دیگر هم خودشان به نمایشگاه نیامده‌اند که نشر‌های روزنه، چشمه، کتاب روشن، روشنگران و مطالعات زنان و طرح نو در حوزه‌ نشر عمومی، همچنین نشر رسم در حوزه‌‌ گرافیک، نشر‌های تیمورزاده، حیان و اباصالح در حوزه‌‌ پزشکی و نشر امید فردا از جمله آنها بودند.

همچنین چندصد عنوان کتاب از سطح نمایشگاه جمع آوری شد که اتفاق مسوبق به سابقه بوده و این پرسش را پیش می آورد که اگر کتابی استانداردهای لازم را برای نشر ندارد یا مشمول ممیزی می‌شود، چرا مجوز انتشار یافته و آیا اساساً کتبی وجود دارد که مجوز نشر گرفته اند و در شان نمایشگاه بین المللی نیستند؟! ناشران چه گناهی کرده اند که در مقابل این سلیقه گرایی امکان نمایش برخی از آثارشان را در این رویداد نمی یابند؟

چنین مسائلی در ریزش بخشی از مخاطبان نمایشگاه نقش اساسی دارد و هرچه ناشران غایب و عناوین کتاب محذوف از ناشران حاضران رو به افزایش بگذارد، انگیزه عموم مردم برای بازدید از این رویداد رو به کاهش خواهند نهاد و باید مقابل حذف غیرموجه و سلیقه ای کتب و ناشران از نمایشگاه بین‌المللی که محل حضور تمام سلیقه‌های به زیر چاپ رفته است، اقدامات عملی از سوی مسئولان فرادستی صورت پذیرد و احیاناً نگاه چند شخص بر چنین تصمیمات کلانی سایه نیندازد.

از دیگر رویدادهای عجیب این دوره، جابجایی غرفه‌ها بود و به ظاهر اصرار خاصی بر اختصاص غرفه‌های دونبش به برخی ناشران صورت پذیرفته بود، چرا که شاهد عدم چینش صحیح در نمایشگاه بودیم و برخلاف مشخصاتی که در وب سایت نمایشگاه اعلام شده بود، نشانی غرفه بسیاری از ناشران در راهروهای دیگر بود.

ظاهراً توان اجرایی مکفی برای قرار دادن لیست کامل کتب حاضر در این دوره از نمایشگاه در وب سایت نمایشگاه نیز وجود نداشت و مردم طبق معمول امکان جستجوی مستقیم کتب از طریق وب سایت نمایشگاه و سپس مراجعه به نمایشگاه و کاهش زمانش را نیز نداشتند.

اینها اما بخش کوچکی از نمایشگاه است و نباید فراموش کرد که این رویداد با همه ضعف‌هایش، فرصت مناسبی برای خرید کتب بود و حداقل، برنامه‌های در نظر گرفته شده در سرای اهل قلم قابل توجه و ارزشمند بود؛ با این حال نمی‌توان از این واقعیت چشم پوشی کرد که این دوره از نمایشگاه چه به لحاظ کمی و چه از حیث کیفی در شأن فرهنگ کشورمان نبود و امید آنکه در دوره بیست و هفتم شاهد شرایط به کلی متفاوت در حوزه فرهنگ به ویژه کتاب باشیم.

«تابناک» با مستند «هشت دقیقه با کتاب‌خوارها» که اشاره‌ای دارد، به حضور برخی از چهره‌های بسیار علاقه‌مند که حتی آخرین ریال همراهشان را نیز در این شرایط اقتصادی وقف خرید کتاب کردند، نگاهی دارد به آنچه در این دوره از نمایشگاه گذشت و به پیشواز پایان نمایشگاه بیست و ششم رفته است.