سایه شک

در کتابم «تبانی» شرح داده ام که برخی لیگ های فوتبال در آسیا به دلیل تبانی نابود شده اند و در برخی لیگ های اروپایی تبانی آشکارا وجود دارد و حتی گاهی مسابقاتی بسیار مهم مثل لیگ قهرمانان اروپا نتایجی از پیش تعیین شده دارند. افرادی که در این زمینه فعال هستند در بزرگ ترین تورنمنت ها - حتی جام جهانی - هم به سراغ بازیکنان می روند.

به نوشته سرمايه و به نقل از تحليل‌گر دیلی تلگراف، سه سال قبل در بلژیک یک شرط بند چینی پس از تماس گرفتن با مسوولان، مدیران و بازیکنان 14 تیم فوتبال این کشور برای تبانی کردن و رقم زدن نتیجه های مورد نظر او توسط پلیس دستگیر شد. او پس از یک روز ماندن در بازداشت اجازه ترک این کشور را یافت. در آن زمان قرار شد در مورد او دادگاهی برگزار شود اما تاکنون حتی زمان این دادگاه هم اعلام نشده است. چنین اتفاقی در دنیای فوتبال خیلی غریب نیست. البته تحقیقات معمولاً با ادعاهایی چون «همه چیز مورد بررسی قرار خواهد گرفت» و «هیچ کس در امان نخواهد بود» شروع می شود. اما اکثر آنها بی هیچ نتیجه ای پایان می یابند.

¦ پس فوتبال به شدت از سوی شرط بندی ها و متقلب ها در خطر است چه کسی باید از آن در مقابل این افراد محافظت کند؟
مشخص است که این وظیفه یوفا است. من به زوریخ - مقر فیفا- رفتم تا با سپ بلاتر رئیس فیفا مصاحبه کنم. تا پیش از این برخورد در ذهن من بلاتر ترکیبی بود از یک انسان به شدت احساساتی در عین حال مهربان اما با تفکرات دیکتاتورمآبانه.
برخورد ما شروع خوبی داشت. ساختمان فیفا ساختمانی بسیار مدرن و زیبا بود که درها در آن با اثر انگشت کارمندان باز می شدند. در سالن انتظار سپ بلاتر مشغول صحبت با گروهی از کارمندان مقر فیفا و مدیران خارج از این مرکز بود. او با دیدن من لحظاتی دست از صحبت کشید از جایش بلند شد و به سمت من آمد و به گرمی با من دست داد و گفت منتظر بعدازظهر است تا یک مصاحبه خوب با من داشته باشد. رفتار او نمونه ای کوچک اما مهم از شیوه دیپلماتیک این مرد با تجربه بود.

مصاحبه ما خیلی خوب شروع شد. او با خنده از دورانی که خودش فوتبال بازی می کرد صحبت می کرد.
من یک مهاجم بودم، مهاجم خوبی هم بودم. پیراهن شماره 9 را می پوشیدم، مربی تیمم به بقیه بازیکنان می گفت: «زمانی که توپ را به سپ می دهید، اگر در فاصله 30 متری تا گل حریف بود می توانید با خیال راحت به سمت عقب برگردید چرا که او یا توپ را گل می کند یا آن را از دست می دهد... از او انتظار پاس نداشته باشید...» اما زمانی که شروع به پرسیدن سوالات چالشی کردم فضای حاکم بر مصاحبه کاملاً تغییر کرد. به او گفتم که از یک شرط بند مشهور آسیایی شنیده ام که نتیجه یک بازی از مسابقات جام جهانی آلمان توسط آنها تعیین شده است. چند ثانیه سکوت کرد، حالت چهره اش کاملاً تغییر کرد، بعد هم گفت: «نه، فکر نمی کنم این ادعا درست باشد، آنها دروغ گفته اند... حتی اگر آنها در این زمینه تلاشی هم کرده اند قطعاً نمی توانسته اند روی نتیجه نهایی تاثیر بگذارند... اگر واقعاً اینطور باشد تمام تلاشی که من کرده ام و تمام این سال ها بیهوده بوده. من 30 سال است که وقتم را روی فوتبال گذاشته ام تا این ورزش سلامت باشد و لذت بخش. من اعتقاد دارم فوتبال مدرسه زندگی است ، هم سرگرمی دارد، هم احساس و هم شور و هم علم اما اگر این حرف هایی که شما می زنید درست باشد همه این تلاش ها هدر رفته است.»

فیفا چه راهکارهایی برای مبارزه با این افراد داشته است؟
بلاتر به سیستم «هشدار اولیه» فیفا بسیار می بالد. در این شیوه ماموران تحقیق و تفحص، به تجربه و تحلیل میزان شرط بندی های انجام گرفته روی مسابقات مختلف می پردازد. در این شیوه هر شرط بندی عظیم و غیرقابل تجزیه و تحلیل یک زنگ خطر محسوب می شود. به بلاتر گفتم که در صحبت های شرط بند های حرفه ای به این نتیجه رسیده ام که آنها سیستم «هشدار اولیه» را یک سیستم مفید اما ناکافی می دانند. به او گفتم که به نظر برخی از آنها میزان شرط بندی روی برخی مسابقات مهم مثل مسابقات جام جهانی، آنقدر زیاد است که هیچ سیستمی نمی تواند برخی شرط بندی های مشکوک را در این میان شناسایی کند.

اما بلاتر در پاسخ به من گفت که این سیستم آنقدر کارآمد بوده که مسوولان کمیته بین المللی المپیک تصمیم گرفته اند از آن برای ردیابی و شناسایی شرط بندی های احتمالی همراه با تقلب و تعیین نتایج از قبل در مسابقات المپیک پکن و المپیک های بعدی استفاده کنند. این سیستم در مسابقات فوتبال امسال المپیک به کار گرفته شد و ادعا شد که هیچ تبانی در این مسابقات مشاهده نشده است.

جدا از این موضوع بلاتر گفت که از بالا بردن استاندارد داوری طی 10 سال اخیر حضورش در فیفا بسیار راضی است: «حساس ترین فرد در این مسائل داوران هستند، من خیلی تلاش کردم تا توانستم این تفکر را حاکم کنم که داوران باید حرفه ای باشند، توانستم داوری را از علاقه آنها به شغل آنها بدل کنم و این باعث شد که احتمال درگیر شدن آنها با این مسائل بسیار کمتر شود.»

بلاتر بعد از این حرف ها گفت: «من 30 سال است که در فیفا کار می کنم، فوتبال مثل بچه من شده است دلم می خواهد از آن حفاظت کنم... از تحقیقات شما متشکرم، اما اگر حرف های شما راست باشد خیلی ضربه سختی می خورم، این به آن معنی است که همه تلاش های من بی نتیجه مانده است.»

فیفا در سال های اخیر مقابل احتمالات تبانی و گرفتن رشوه چه واکنش هایی نشان داده است؟
در مسابقات جام جهانی زنان در چین در سال 2007 چند نفر از شرط بند ها با مسوولان تیم غنا که در هتل رادیسون پلازا شرهان زو سکونت داشتند تماس گرفتند. تیم غنا تورنمنت بدی را تجربه کرده بود، هر دو بازی اول خود را باخته بود و حذف شده بود و فقط یک بازی تشریفاتی پیش رو داشت، در مقابل تیم نروژ قدرتمند. یک روز قبل از این بازی شرط بند ها با چند بازیکن و نیز سرپرست تیم غنا تماس گرفتند و به آنها گفتند که اگر بازی را پنج بر صفر ببازند هر کدام مبلغ 20 هزار دلار به همراه یک عدد لپ تاپ آخرین مدل دریافت خواهند کرد.

البته در مکالمه تلفنی کسی که از سوی شرط بند ها با بازیکنان صحبت می کرد این فرد به بازیکنان غنا گفته بود، اگر از این صحبت ها با کسی حرف بزنید پشیمان خواهد شد.» اما با وجود این تهدیدها بازیکنان و مسوولان تیم غنا خیلی خوب عمل کردند. آنها این موضوع را با مسوولان فیفا مطرح کردند و حتی نام افراد تماس گیرنده را هم در گزارشی کتبی اطلاع دادند اما عکس العمل مقامات محلی و اعضای فیفای حاضر در این شهر در مقابل این گزارش از نظر آنها «عجیب» و «خنده دار» بود. آنها ابتدا به سرپرست تیم غنا گفتند: در صورتی که بازیکنان در این بازی تبانی کنند مجازات سختی در انتظار آنها خواهد بود. سپس اعلام شد که فیفا پیگیری این مساله را به مقامات چینی سپرده است و پلیس چین هم پس از یک ملاقات کوتاه با بازیکنان غنا اعلام کرد پرونده مختومه است چون هیچ جرمی اتفاق نیفتاده است.

شما فکر می کنید کسی که مشغول شکل دادن یک تبانی است باید چه جرمی مرتکب شود؟
تمام کسانی که تلاش کرده بودند این تبانی صورت بگیرد به رغم مشخص بودن نام آنها و محل سکونت دو نفر از آ نها (که یکی در همان هتل و دیگری در کنار این هتل سکونت داشتند) بدون آنکه مشکلی برای آنها پیش بیاید شهر را ترک کردند.

چهار ماه بعد در جریان مسابقات جام ملت های آفریقا، رینهارد فاییخ سرمربی مشهور تیم ملی فوتبال غنا (مردان) اعلام کرد که گروهی از شرط بند ها (این بار آفریقایی) با او تماس گرفته اند و او به این شک دارد که برخی از بازیکنانش هم هدف ا ین افراد قرار گرفته اند و پیشنهاد رشوه دریافت کرده اند. مسوولان تیم غنا این احتمال را رد کردند و مقامات فیفا که در محل مسابقات حاضر بودند اعلام کردند این مساله را پیگیری خواهند کرد اما در عمل هیچ اتفاقی نیفتاد...

سایه تبانی،تقلب و تخلفات ناشی از شرط بندی های سنگین روی فوتبال جهان سنگینی می کند.